نظام باید بپذیرد که تأسیس تلویزیون خصوصی، یک نیاز ضروری و اجتناب‌ناپذیر است

چکیده :پرداختن جدی به مقوله تاسیس تلویزیون خصوصی نه به عنوان یك ایده و آرزو بلكه به مثابه واقعیتی اجتناب ناپذیر در قرن 21 كه با حضور رسانه های نوین و دیجیتال نظیر تلویزیون اینترنتی و هزارن شبكه ماهواره ای تلویزیون عملا دوره انحصار در رسا نه ها را خاتمه داده است، یك نیاز ضروری جامعه است....

سایت آینده در یادداشتی به قلم سردبیر خود، به ضرورت تأسیس تلویزیون خصوصی در کشور اشاره کرد و نوشت:

مراجع رسمی و غیر رسمی از رشد شدید مخاطبان شبكه های ماهواره ای در تهران وسایر مناطق كشور طی یكسال اخیر خبرمی دهند به نحوی كه كشفیات گیرنده ماهواره نطی امسال نسبت به سال گذشته دوبرابر شده است.

درحالیكه مطابق با نظرسنجی رسمی صداوسیما بیننده شبكه اول سیما در تهران 37 درصد است ، مدیركل خبرصداوسیما میزان بینندگان بی‌بی‌سی را كه طبق نظر وی نسبت به سال گذشته ریزش نیز داشته است حدود 25 درصد اعلام می كند واین به معنای آن است كه تعداد بینندگان شبكه ملی كشور با بودجه‌ای دست كم دوبرابر بی بی سی فارسی با بینندگان این شبكه با وجود ممنوعیت ماهواره و پارازیتها فاصله زیادی ندارد.

پس از رشد تصاعدی مخاطبین شبكه های فارسی در سال گذشته میلادی(2009)مدیران صداوسیما قصد دارند با بكارگیری یك نسخه قدیمی وتاسیس شبكه تلویزیونی فیلم وسریال با این پدیده رقابت كنند ، نسخه ای كه حدود 20 سال قبل با ورود ویدئو به منازل به تاسیس شبكه های سه، چهار وپنج تلویزیون ظرف سه سال انجامید اما نتوانست مشكل ویدئو را حل كند ودر شرایط فعلی نیز به نظر نمی رسد تاسیس این شبكه ها بتواند ماهواره های فارسی را از میدان بدر كند.

براساس نظرسنجی های رسمی شبكه های فارسی وان و MBC فارسی دركنار بی بی سی فارسی وصدای آمریكا در صدر تلویزیونهای ماهواره ای از نظر شمار بیننده در ایران قرار دارند. با توجه به نقاط ضعف مشهود شبكه های نظیر فارسی 1 در دوبله، فقدان هویت شناخته شده و دارا نبودن استودیو های تلویزیونی و عدم تولید برنامه، تنها به دلیل استفاده فارسی 1 از خلاء موجود در شبكه های تلویزیونی فارسی عملكرد این شبكه با موفقیت نسبی همراه بوده است.

اختصاص بخش عمده این شبكه به مجموعه ها و سریال های تلویزیونی با زبان فارسی و پخش تعدادی از محصولات روز جهان موجب شده است این مجموعه به سرعت MBC فارسی را از از نظر جذب مخاطب پشت سر بگذارد.

اكنون جای این پرسش وجود دارد چرا یك شبكه محدود تلویزیونی با تعداد پرسنل انگشت شمار می تواند در برابر شبكه های تلویزیونی سازمان عریض و طویل صدا و سیما با بیش از سی هزار پرسنل و بودجه سالیانه 500 میلیارد تومانی عرض اندام كند.

چگونه می توان با پدیده MBC فارسی، فارسی 1 و سایر شبكه های ماهواره ای در حال ظهور برخورد كرد آیا با صرف ارسال پارازیت موضوع قابل حل است كه اگر این گونه بود شاهد رشد تصاعدی مخاطبان و اثرگذاری این شبكه ها نبودیم.

از سوی دیگر ظرفیت اجرایی، مالی و مدیریتی سازمان صدا و سیما نیز دارای محدودیت های طبیعی می باشد، اگرچه رفع تنگ نظری ها، با استفاده از هنرمندان و فیلمسازان توانا و بهبود شرایط مدیریت و فنی صدا و سیما بر توانمندی های این مجموعه عظیم قطعا خواهد افزود و فرصت بروز استعدادهای كاركنان این سازمان را فراهم می كند، اما نمی توان انتظار داشت، در دنیای متنوع و متكثر كنونی به ازای تاسیس دو شبكه بیگانه صدا و سیما شبكه تلویزیونی مشابهی را راه اندازی كند.

بنابر این به نظر می رشد تنها راه مقابله با موج جدید تهاجم تلویزیونی، شكستن انحصار در تلویزیون و گشودن مسیر حضور بخش خصوصی و مردمی در این عرصه است تا پتانسیل و ظرفیت نامحدودی به ظرفیت محدود صدا و سیما برای تولید و پخش برنامه ها اضافه شود.

طبیعی است سیاست گذاری، مدیریت و كنترل تلویزیون خصوصی در داخل كشور، مزیت فراوانی به فضای كنونی كه نظام هیچ گونه كنترل محتوایی بر شبكه های تلویزیونی ماهواره ای ندارد و این شبكه ها به ترویج انواع و اقسام ناهنجاری های اخلاقی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی و دینی می پردازند، دارد و در صورت ورود بخش خصوصی به این عرصه بازوی دیگری در كنار سازمان صداو سیما در عرصه جنگ نرم و مقابله با تهاجم فرهنگی ایجاد می شود كه می تواند نیاز فزاینده و عطش فرهنگی جامعه به تنوع و تكثر در برنامه های تلویزیونی را بدون ایجاد بار مالی انسانی و ساختاری برطرف سازد.

در این راه با توجه به تصریح اصل 44 قانون اساسی مبنی بر انحصار فعالیت سازمان صدا و سیما مستثنی شدن این سازمان از سیاست های كلی اصل 44 كه درخرداد سال 1384 توسط رهبر انقلاب ابلاغ شد و سایر انحصارات در بخش های اقتصادی را شكست اولین قدم در مسیر تاسیس رادیو تلویزیون خصوصی در كشور، تهیه سیاست های كلی اصل 44 در این حوزه توسط مجمع تشخیص مصلح نظام و تایید و ابلاغ آن توسط رهبر انقلاب مشابه سایر سیاست های كلی می باشد.

گام دوم تدوین و تقویت قانون تاسیس رادیو تلویزیون خصوصی توسط مجلس شورای اسلامی است كه بستر قانونی لازم برای فعالیت در این عرصه فراهم آورد كه در این مسیر تجربیات سایر كشورها به ویژه كشورهای مشابه نظیر افغانستان، پاكستان، مالزی و تركیه كه طی دو دهه اخیر این مسیر را پیموده اند بسیار راهگشا خواهد بود.

در گام سوم پیشگام شدن نهاد عمومی نظیر جهاد دانشگاهی، سازمان تبلیغات اسلامی، خبرگزاری جمهوری اسلامی و سایر نهاد ها و بنیادهای مشابه در تاسیس شبكه های تلویزیونی خارج از صدا و سیما یا واگذاری برخی از شبكه های موجود به این نهادها است كه انحصار موجود در میدیریت رادیو و تلویزیون به نحوی تدریجی رفع گردد، تجربه موفق خبرگزاریهای غیردولتی ایسنا، مهر وفارس كه توسط نهادهای غیردولتی برای شكستن انحصار خبرگزاریهای دولتی ایرنا وواحدمركزی خبر انجام شد می تواند الگوی تاسیس تلویزیون غیردولتی نیز باشد.

نكته مهم در این میان حفظ ابزارهای حاكمیتی برای مدیریت و كنترل شبكه های خصوصی است كه در بخش پخش امواج و فرستنده های تلویزیونی می تواند كنترل حاكمیتی حفظ گردد تا زمینه نگرانی ها برای سوژه استفاده از تلویزیون خصوصی علیه امنیت ملی رفع گردد.
در این میان عدم مخالفت و مقاومت مدیران صدا و سیما در برابر ایجاد و فعالیت رادیو تلویزیون خصوصی یكی از ملزومات تسریع در پیمودن این مسیر است.

مدیران صدا و سیما نباید تاسیس تلویزیون خصوصی را تهدیدی برای خود و جایگاه این سازمان بدانند چرا كه با توجه به پیشینه و امكانات مالی و فیزیكی صدا و سیما، این سازمان عملا غیر قابل جایگزینی برای شبكه های تلویزیونی خصوصی خو.اهد بود اما شكل گرفتن فضای رقابت و نوآوری می تواند موجب خلق فرصت ها، شناسایی نیروها و ایجاد نشاط در این عرصه شود كه در بهبود عملكرد رسانه ملی نیز موثر خواهد بود.

در این شرایط، به نظر می رسد، پرداختن جدی به مقوله تاسیس تلویزیون خصوصی نه به عنوان یك ایده و آرزو بلكه به مثابه واقعیتی اجتناب ناپذیر در قرن 21 كه با حضور رسانه های نوین و دیجیتال نظیر تلویزیون اینترنتی و هزارن شبكه ماهواره ای تلویزیون عملا دوره انحصار در رسا نه ها را خاتمه داده است، یك نیاز ضروری جامعه است.