تجمع در دانشگاههای گیلان، سیستان، همدان، امیرکبیر و هنر تهران / مناظره زیباکلام و فیاض در دانشگاه شیراز

چکیده :همزمان با دانشجویان دانشگاههای تهران، در دانشگاههای سراسر کشور نیز تجمعاتی در روز 16 آذر برگزار شد. در دانشگاه شیراز هم مراسم بزرگداشت 16 آذر روز دانشجو با عنوان «آينده، دانشگاه و نقش دانشجو» و با مناظره صادق زيباكلام و ابراهيم فياض، دو استاد دانشگاه تهران، برگزار...

همزمان با دانشجویان دانشگاههای سراسر کشور، در سه دانشگاه گیلان، خواجه نصیر تهران و هنر تهران نیز تجمعاتی در روز 16 آذر برگزار شد که سایت دانشجونیوز گزارش‌هایی از آنها را منتشر کرده است.

بر اساس این گزارش، دانشجویان دانشگاه گیلان، امروز با تشکیل تجمع اعتراضی در محل این دانشگاه نسبت به شرایط موجود در کشور و فضای خفقان و سرکوب اعتراض کردند. بیش از ۳۰۰ نفر از دانشجویان با حضور در محوطه دانشگاه، به سر دادن شعارهایی از قبیل ”دانشجو می میرد، ذلت نمی پذیرد” و همخوانی” یار دبستانی” پرداختند و این در حالی بود که حضور نیروهای حراست و لباس شخصی در اطراف این تجمع چشمگیر بود.

دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان نیز در روز ۱۶ آذر دست به تجمع اعتراضی آرام در مقابل سلف غذا خوری این دانشگاه زده اند. دانشجویان در این تجمع که با سکوت برگزار شده، با در دست داشتن شمع یاد و خاطره دانشجویان شهید راه آزادی و همچنین دانشجویان در زندان را گرامی داشته اند.

دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا همدان نیز علی رغم محدودیت های فراوان که پیش رویشان بود، گرد هم آمدند و به تکریم روز دانشجو پرداختند. در حالی که نیروهای حراستی هم با دوربین های در دستشان سعی در ایجاد رعب و وحشت در دانشجویان داشتند و با بستن درهای ورودی دانشکده علوم این دانشگاه مانع پیوستن دانشجویان داخل دانشکده و بیرون دانشکده شدند؛ با این حال دانشجویان در جلوی درهای بسته شده به سردادن “یار دبستانی” و نیز سرود “به لاله در خون خفته” پرداختند.

در دانشگاه امیرکبیر تهران هم تجمع روز 16 آذر دانشجویان در پی حضور همزمان اعضای بسیج دانشجویی در محل، به درگیری کشیده شد و گزارش‌هایی مبنی بر بازداشت چند تن از دانشجویان منتشر شده است.

دانشجو نیوز گزارش داده که در تجمع امروز در دانشگاه امیرکبیر دانشجویان قصد نمایش دادن عکس مجید توکلی را داشتند که با حمله نیروهای بسیجی همراه شد. به نوشته این سایت، درهای دانشگاه توسط نیروهای امنیتی و پلیس محاصره شده و رفت و آمد دانشجویان توسط این نیروها نیز کنترل می شد. همچنین برای قطع ارتباط فعالین دانشجویی با خارج از دانشگاه، اینترنت دانشگاه هم کاملا قطع شده بود.

سایت آینده هم گزارش داده که همزمان تجمع سکوت دانشجویان معترض در محوطه پارک مقابل دانشکده پلیمر، بسیج دانشجویی این دانشگاه نیز با برنامه دمامه‌زنی (طبل‌زنی جنوبی) تحت عنوان استقبال از ماه محرم، از ساعت 11 صبح شماری از دانشجویان مقابل مسجد دانشگاه جمع شده و با مرثیه‌سرایی و سینه‌زنی و نیز در دست گرفتن پرچم و تراکت‌ها و نوشته‌هایی با شعار مرگ بر آمریکا و… به سمت تجمع‌کنندگان مزبور به راه افتادند. بر اساس این گزارش، طیف معترضین شروع به سر دادن شعارهایی چون “یا حسین، میر حسین” دادند و در مقابل دانشجویان بسیجی شعار “لبیک یا حسین” دادند.

همچنین صدها نفر از دانشجویان دانشگاه هنر تهران نیز امروز تجمع اعتراضی برپا کردند. علی رغم فضای امنیتی بسیار شدید حاکم بر دانشگاه ها، در حدود ۳۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه هنر تهران تجمع اعتراضی برگزار کردند. این دانشجویان در تجمعات خود به نشان همبستگی با دانشجویان زندانی سرود “یار دبستانی” سر دادند. تجمع این دانشجویان معترض پس از یک ساعت بدون خشونت به پایان رسید.

در دانشگاه شیراز هم مراسم بزرگداشت 16 آذر روز دانشجو با عنوان «آينده، دانشگاه و نقش دانشجو» و با مناظره صادق زيبا كلام استاد علوم سياسي دانشگاه تهران و ابراهيم فياض استاد علوم اجتماعي دانشگاه تهران برگزار شد.

به گزارش ايسنا صادق زيباكلام در اين مراسم با اشاره به موضوع اين مناظره گفت: برگزاري اين مناظره در حالي كه مراسم‏هاي 16 آذر با محدوديت‌هايي مواجه است، جاي تقدير دارد و بايد گفت مديريت دانشگاه خوب دل و جراتي داشته تا اين برنامه را برگزار كند.

وي با اشاره به نقش دانشجو و دانشگاه و نحوه تاسيس دانشگاه در ايران، تصريح كرد: از سال 1313 كه دانشگاه توسط رضاشاه در ايران تاسيس مي‏شود تا سال 1320 جنبش دانشجويي به آن معنايي كه بايد وجود داشته باشد وجود ندارد؛ زيرا رضاشاه معتقد است هر كاري كه انجام مي‏دهم صحيح بوده و هركس انتقاد هم كند به بيگانگان وابسته است.

وي ادامه داد: پس از به سلطنت رسيدن محمدرضا شاه او كه ابهت پدر را نداشت فضا خود به خود باز شد و آن زمان حزب توده ايران، آثار اسلام مدرن و جنبش دانشجويي شكل گرفت و اين در حالي بود كه ادبيات حزب توده بعد از گذشت چندين سال هنوز بين برخي تندروها رايج است و به آن اعتقاد دارند.

اين استاد دانشگاه افزود: جنبش دانشجويي به عنوان يك جنبش سياسي و اجتماعي نيز همچون روشنفكران، هنرمندان، نويسندگان و روزنامه‏نگاران دهه 20 تحت تاثير حزب توده به ادبيات ماركسيستي رو آوردند و اين ادبيات تا كودتاي 28 مرداد رايج بود. بعد از كودتاي 28 مرداد فضاي بسته خفقان در كشور ترويج يافت و شاه همه جا را به جز دانشگاه و حوزه علميه توانست متعلق به خود كند، اما از اواسط دهه 40 شمسي به اين نتيجه رسيد كه از طريق اعتراضات مدني نمي‏توان به پيروزي رسيد و به سمت مبارزه مسلحانه پيش رفت و سركوب 15 خرداد مهمترين عامل بود كه جنبش دانشجويي را به مبارزه مسلحانه هل داد.

وي ادامه داد: در جريان مبارزه مسلحانه جنبش دانشجويي دو تكه شد كه يكي ماركسيستي و چريك‏هاي فدائي خلق نام گرفت و ديگري نيز قسمت اسلامي جنبش بود كه سازمان مجاهدين خلق ايران نامگذاري شد و اين دو بعضا با هم همكاري مي‏كردند و رژيم هم غافلگير شده بود كه مبارزه مسلحانه عليه او شكل گرفته باشد، زيرا مخالفان رژيم بعضا اين روحاني و آن روشنفكر بود و به شدت اين جنبش مسلحانه را سركوب كرد. جنبش دانشجويي نتوانست در مبارزه مسلحانه عليه شاه به جايي برسد و نهايتا مبارزه از جايي ديگر آغاز شد و به پيروزي رسيد.

وي گفت: ادبياتي كه توسط حزب توده وارد جامعه ايران شد، مباني اسلامي را مورد خطاب خود قرار نمي‏داد و بيشتر راجع به اقتصاد، عدالت و مبازه با امپريالسيم صحبت ‏كرد و اين ادبيات ميان مبارزان مسلمان نيز متدوال شده بود و در بين سازمان مجاهدين خلق نيز آموزش‏هاي ماركسيستي از همان سال 44 جزو آموزش‏هاي سازمان بود. اما چيزي كه كسي فكر آن را نمي‏كرد تمايل شماري از فعالان سازمان مجاهدين كه بچه مسلمان بودند به سمت ماركسيست بود و نهايتا آن‌قدر ماركسيست رشد كرد كه آن‌ها اعلام كردند ماركسيست شده‏ايم.

زيباكلام معتقد است: جنبش دانشجويي پس از انقلاب آرام آرام به دو دسته تقسيم شد كه گروهي ابتدا با انتقاد و سپس كاملا مقابل انقلاب ايستاد و گروهي هم در انقلاب حل شد و پست‏هاي اجرايي دهه 60 را در دست گرفت و عملا جنبش دانشجويي ناپديد شد. در دوره اول رياست جمهوري هاشمي رفسنجاني نطفه‏هاي اوليه جنبش دانشجويي باز شكل گرفت و بخشي از جنبش دانشجويي پيشين خود را مقابل سياست‏هايي از جمله سياست اقتصاد باز مي‏ديد و به ناچار آن‌ها را از قطار مديريتي پياده كردند، اما سركوب نكردند و به همه آن‌ها يك شغل دادند تا در نهادهاي ديگر مشغول به كار باشند.

وي با اشاره به وضعيت جنبش دانشجويي در دوران رياست جمهوري خاتمي نيز تصريح كرد: جنبش دانشجويي ابتدا خود را حامي بي‌چون و چراي خاتمي مي‏دانست اما اتفاقات 18 تير 78 سيلي بود به جنبش دانشجويي تا از خواب بپرد و اين سوال پيش بيايد كه بايد از خاتمي همچنان حمايت كرد و كتك خورد يا منتقدانه با دولتش برخورد كرد.

وي ادامه داد: در دوره دوم رياست جمهوري خاتمي جنبش دانشجويي به يك سردي رسيد كه كار سياسي را در احزاب دنبال كند و ديگر شايد دغدغه‏اي نباشد كه جنبش بخواهد براي آن تلاش كند، اما پس از تير 84 به نظر مي‏رسد كه باز داريم برمي‌گرديم به جاي اول و جنبش دانشجويي دوباره در حال شكل‌گيري است.

اين استاد دانشگاه با تاكيد بر اين‌كه «جنبش دانشجويي اجتناب‌ناپذير است» از ممانعت در تاسيس رشته‏هاي جديد علوم انساني انتقاد كرد و گفت: تغيير در علوم انساني يكبار در دهه 60 تجربه شد، ولي جوابگو نبود و باز هم اين نكته را بايد گفت، همين دانشكده حقوق و علوم سياسي چند ده شهيد در سال‏هاي دفاع مقدس داشت و همين شهدا خروجي دانشگاه محمدرضا پهلوي بودند و همه نشان مي‏دهد كه استاد و محتواي درس نمي‏تواند جلوگير آرمان‏هاي فرد باشد.

ابراهيم فياض نيز با اشاره به تحولات جهاني، افزود: تحولات جهاني در حال رخ دادن بوده و هر كشوري نيز به دنبال سهم خود است و چه خوب اگر تاريخ ادوار گذشته را درك مي‏كرديم و دانشجويان نقش خود را بهتر پيدا مي‏كردند وضعيت بهتري داشتيم، اما متاسفانه در خواب غفلت هستيم.

وي خاطرنشان كرد: شيرازي‏ها دو دوره حكومتي داشتند كه يكي در زمان هخامنشيان و ديگري در زمان زنديه بود و هر دوي اين حكومت دموكرات بوده و اي كاش دانشگاه شيراز اين دوره‏ها را بازتوليد مي‏كرد و به اين نتيجه مي‏رسيد كه دلايل اين نوع حكومت‏ها چيست در حالي كه در دوره قبل از انقلاب دانشگاه شيراز بازتوليد فرهنگي بالايي داشت و حال بايد پرسيد كه بازتوليد فرهنگي او چقدر است و آيا مي‌تواند نيازهاي فرهنگي خاورميانه و حوزه خليج فارس كه روزي قرار بوده مرتفع كند را برآورده سازد؟

وي افزود: ابتدا بايد بياييم براي خود مشخص كنيم آيا به جنبش دانشجويي نياز داريم يا خير؟ يا به طور مثال وقتي از دكتر شريعتي در اين مراسم سخن به ميان مي‏آيد بايد اين نكته را بررسي كرد كه آيا شريعتي سخنش تنها به آن دوره‏اي كه زندگي مي‏كرده و شرايط خاصي وجود داشته باز مي‏گردد يا امروز هم مي‏توان از آن استفاده كرد و به نظر من دانشجو ابتدا بايد خواسته خود را مشخص كند بعد ببيند با اين چيزهايي كه در دست دارد مي‏تواند كاري انجام دهد يا خير؟

اين استاد دانشگاه با بيان اين‌كه «دانشگاه در ايران نيز همچون دانشگاه در كشورهاي ديگر با پشتيباني فلسفه شكل گرفت» گفت: فيلسوفان نياز فكري دانشگاه را تامين مي‌كردند، اما جنبش دانشجويي از همان ابتدا مخالفت با نهاد دانشگاه را در برنامه خود قرار داد و جريان چپ دانشگاه به صورت روشن در مخالفت جريان فلسفه‏اي شاهنشاهي و سازمان دانشگاه قرار گرفت.

اين استاد دانشگاه ادامه داد: بارها از مجاهدين خلق شنيدم كه اگر فدائيان اسلام نبودند چنين جريان‏هايي به وجود نمي‏آمد و فدائيان اسلام نهضت را شروع كردند و پس از آن نيز جريان‏هاي مبارزاتي كشور راديكال‌تر شد و انقلاب را پيش بردند.

وي با بيان اين‌كه «متاسفانه از لحاظ تئوري با مشكل روبرو هستيم» تاكيد كرد: اگر دانشجو بخواهد جنبش داشته باشد بايد نقش خود را به خوبي بفهمد و بداند كه به دنبال چه چيزي خواهد بود.