سایت خبری تحلیلی کلمهhidden pichidden pichidden pichidden pichidden pic

فتنه از نگاه قرآن

چکیده :اگر کسی شرایطی را فتنه بداند به هیچکدام از طرفین نباید خدمت کند. یعنی نمی تواند برای یک طرف ماجرا سینه بزند، بلکه باید کنار بکشد و یا تقیه کند. همچنین بر این اساس، يك طرف نمي تواند خود را پيروز ميدان و طرف ديگر را شكست خورده بداند. / دوران فتنه، دوران تاريكيست. فضا خاكستري و مه آلود است. ظالم و مظلوم برای خیلی ها نامعلومند. به باطل لباس حق می پوشانند و حق را باطل جلوه می دهند. در این گرگ و میش فقط بايد از قرآن كمك گرفت و نه از هیچ چيز ديگري. تنها راه نجات، آگاهي منبعث از قرآن، عزت منبعث از قرآن، بصيرت نشات گرفته از قرآن، تفكر متکی بر قرآن، تلاش و كوشش الهام گرفته از قرآن و به کارگیری صبر و استقامت توصیه شده در قرآن...


معصومه ابتکار

بعضی واژه ها با گذر زمان معني و مفهوم جديدی متناسب با تغییرات و تحولات اجتماعی و سیاسی مي يابند. زبان شناسان می گویند سياليت زبان و ادبيات در بخشي مديون سياليت مفهوم واژه هاست كه با تغییر شرايط، مفهوم و گاه مصاديق مورد استناد آنها تفاوت می یابد.

در مروری بر ادبیات معاصر جامعه به راحتی می توان به این قبیل واژگان رسید. از جمله واژه «فتنه» که چندیست بسیار تکرار می شود. تعریف فتنه چیست؟ مفهوم لغوی فتنه امتحان در شرایطی است که حق و باطل در هم آمیخته شده و فضا چون زمان گرگ و میش، غیرقابل تشخیص است. در این زمینه به آیاتی از قرآن کریم و دو روایت اشاره می کنم که البته ممکن است با تعابیر و برداشت هاي رایج و حاكم سازگار نباشد.

کلمه فتنه در قرآن کریم 22 بار و اشکال مختلف آن 11 بار و البته با تعابیر گوناگون آمده است. مثلا آیه 28 سوره انفال می فرماید: اموال و اولاد شما وسیله آزمایش است.

اما آیه 48 سوره توبه می فرماید: لَقَدِ ابْتَغَوُاْ الْفِتْنَةَ مِن قَبْلُ وَقَلَّبُواْ لَكَ الأُمُورَ حَتَّى جَاء الْحَقُّ وَظَهَرَ أَمْرُ اللّهِ وَهُمْ كَارِهُونَ – در حقیقت پیش از این نیز در صدد فتنه جویی برآمدند و کارها را بر تو وارونه ساختند تا حق آمد و امر خدا آشکار شد در حالی که آنان ناخشنود بودند.

و حالا روایات:

«کن فی الفتنه کابن اللبون لاظهر فیرکب و لاضرع فیحلب» – در زمان فتنه، مانند بچه شتر باش که نه پشت دارد تا بر آن سوار شوند و نه پستانی که از آن شیر بدوشند. (امام علی (ع)/ نهج البلاغه/ حکمت اول)

براساس این روایت، اگر کسی شرایطی را فتنه بداند به هیچکدام از طرفین نباید خدمت کند. یعنی نمی تواند برای یک طرف ماجرا سینه بزند، بلکه باید کنار بکشد و یا تقیه کند. همچنین بر این اساس، يك طرف نمي تواند خود را پيروز ميدان و طرف ديگر را شكست خورده بداند.

البته اینکه چه عواملی باعث غبارآلود شدن فضا می شود خود داستانی دارد که مجال دیگری می طلبد.

«فاذا التبست عليكم الفتن كقطع الليل المظلم فعليكم بالقرآن» – وقتى دستتان از همه جا كوتاه مى شود و فتنه ها شما را فرا مى گيرد و در حيرت مى مانيد، به قرآن تمسک جویید تا شما را نجات دهد ( بحارالانوار، ج 92، ص 17)

قرآن، پيامبر (ص) و ائمه اطهار (ع) همه را در زمان فتنه به خواندن قرآن و تأمل و تدبر در آن توصیه می کنند که:

أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا (سوره محمد / آیه 24)

دوران فتنه، دوران تاريكيست. فضا خاكستري و مه آلود است. ظالم و مظلوم برای خیلی ها نامعلومند. به باطل لباس حق می پوشانند و حق را باطل جلوه می دهند. در این گرگ و میش فقط بايد از قرآن كمك گرفت و نه از هیچ چيز ديگري. تنها راه نجات، آگاهي منبعث از قرآن، عزت منبعث از قرآن، بصيرت نشات گرفته از قرآن، تفكر متکی بر قرآن، تلاش و كوشش الهام گرفته از قرآن و به کارگیری صبر و استقامت توصیه شده در قرآن است… یعنی عشق و ايمانی كه در شب تاريك و ظلماني فتنه، راه روشن اميد را نمایان مي كند.

وَلاَ تَلْبِسُواْ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُواْ الْحَقَّ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ – و حق را به باطل درنياميزيد و حقيقت را با آنكه خود مى‏دانيد كتمان نكنيد (سوره بقره / آیه 42)

منبع: وبلاگ ابتکار سبز


12 پاسخ به “فتنه از نگاه قرآن”

  1. هادی گفت:

    زمان فعلی‌ زمان کودتا است نه فتنهٔ

    فتنهٔ را مطرح کردند که کودتا را پنهان کنند

    مگر در زمان اسلام علوی و اسلام اموی، هواداران معاویه نمیدانستند بخاطر مال و منال و قدرت با معاویه هستند که امروز طرفداران معاویه غیر از این تصور داشته باشند

    ما که نمیتوانیم خودمان را گول بزنیم امروز اسلام اموی با تمام قدرت در مقابل اسلام علوی ایستاده و هر اتهام و دروغی را به سالم‌ترین و صالح‌ترین افراد انقلاب میزند، این شرایط دیگر شرایط فتنهٔ نیست، فتنهٔ آن است که حق و باطل در هم مخلوط شوند

  2. زنده باد سبز گفت:

    فتنه از فتن گرفته شده به معنی‌ چیزیکه فریباست و انسان را مفتون می‌کند خداوند از همسر،فرزند،و ثروت به عنوان فتنه یاد کرده است زیرا این ۳ باعث میشود انسان مفتون آنها شود و تحت تاثیر قدرت‌های ظاهری که این ۳ چیز ایجاد میکنند قرار گیرد ،زیرا وجود فرزندان مخصوصا فرزندان پسر باعث میشد که اعراب گردن کشی‌ کنند و به فرزندان بسیار خود ببالند ،‌ همسر که باعث میشد به خاطر وجود زنی‌ زیبا یا مردی قدرتمند حقوق دیگران زیرپا گذاشته شود و دیگری ثروت که هر ۳ اینها انسان را مفتون قدرت پوشالی دنیوی میکرد،و تعدادی از مردم از کسانیکه فرزندان زیاد داشتند و یا همسران جنگ جوی و قدرتمند داشتند و ثروتمند بودند میترسیدند و مفتون آنان می‌شدند ،برای همین در قرآن فتنه را از جنگ و قتل هم بدتر یاد کرده است زیرا فتنه گران با قدرتی‌ که از طریق مال و فرزند و خویشاوند شدن از طریق ازدواج جمع کرده بودند حق و باطل را به هم می‌‌آمیختند ،مثلاً انفاق میکردند ولی‌ انفاق آنها برای ریا بود،در شرایط فتنه نیاز به حکمت است که حضرت علی‌ به زیبایی‌ چشم فتنه را کور میکردند ،اما چگونه حضرت علی‌ فتنه را ریشه کن میکردند ،با اجرای عدالت ،گزاردن کارگزاران عادل و حق جوی،تقسیم صحیح بیت المال،سخنرانیهایی که چنان صادقانه بود که دوست و دشمن نکته‌ای خلاف انسانیّت و قرآن در آن پیدا نمی‌کردند،اجرای عدالت حتی برای نزدیکترین وابستگان خود،به یک چشم نگاه کردن دوست و دشمن کافر و مسلمان در هنگام تقسیم بیت المال یا احقاق حق،ساده زیستی‌،جلوگیری از مخارج بیهوده و اسراف،صداقت با مردم و در جریان گذاشتن مردم در تمام مسایل،بازرسی کردن کارهای کسانیکه به سمت‌های مختلف گذاشته بود،و امروز اتفاقا ما شاهد هستیم که قدرتمداران نه تنها فتنه را از بین نمیبرند بلکه خود فتنه ایجاد میکنند تا راست و دروغ،باطل و حق را به هم بیامیزند ،اما نمیدانند که حق پیروز است.

    • سیم خار دار گفت:

      بسیار زیبا و محققانه بود و از فهمتان از ایه اولادکم و اموالکم فتنه لذت بردم همانگونه که در متن توضیح داده شده حضرت علی (ع) مومنین را امر نمود در فتنه موضع گیری ننمایند . لذا فضای امروز فضای مه الودوغبار الودی نیست که نتوان در ان تصمیم گرفت جدال حق و باطل است که باطل جهت فرار از مورد قضاوت قرار گرفتن ان را فتنه نامیده که انهم با جمیع تعاریف از جمله تعریف شما موضعیت ندارد

  3. ناشناس گفت:

    شما خود فتنه گر هستید . مرگ بر فتنه گران

  4. هر ایرانی، یک رسانه سبز گفت:

    مرحبا به استاد ابتکار.
    واقعا تعابیر، به لفظی علمی، بدور از هیجان و منیت، بدون تعصب به عنوان متر و ابزار اندازه‏گیری و تشخیص، از منابع مستند و قابل قبول ارائه شده، مرحبا و صدها آفرین. امید که اندیشمندان بزرگوار دیگری نیز در این وادی، گام برداشته، موجز، موثر و مستند، غبار فتنه را فرو نشانند و حق را آشکار نمایند تا باطل زدودنی گردد. ان‏شاءالله تعالی.

  5. محمود گفت:

    پس فضای فتنه برای کسانی است که نمی توانند حق و باطل را تشخیص دهند.
    مثلاً نمی دانند که طرف حق کسی است که با ماشین از روی مردم رد می شود ویا کسی که می گوید رای من کجاست. حق کسی است که در کهریزک می کشد یا کسی که شب ها از پشت بام الله اکبر می گوید.

  6. armin گفت:

    بسه بابا جمع کنید دکانتون را

  7. فتنه یعنی آزمایش. یعنی آزمودن انسانها . امتحانات الهی کسی که بر نفس خویدش غلبه بکنه در اینجا پیروزه و همچنین موقعی که حق و باطل با هم مخلوط می شود و طرف نمی تواند بفهمد حق با کدوم طرف هست. کسی که حق شناسی اش قوی باشه می تونه تشخیص بده. و فریب کف های رو آب (به تعبیر قرآن) رو نخوره.

  8. فروغ سبز گفت:

    به نظر من فضا غبار آلود نیست کسی که مدام دروغ می گوید و دروغش لو می رود کسانی که کودتا می کنند و مردم بی گناه را به خاک و خون می کشند و با تنها وسیله ای که دارند به صدا و سیما تمسک می جویند فتنه گرند.

  9. امید سبز گفت:

    با «هادی» موافقم. حق و باطل کاملا از هم قابل تشخیص هستند. با رسوا شدن کودتاچیان در ماجراهایی مانند کهریزک و کشتارهای خیابانی در واقع خداوند پرده از اعمال باطل برداشت و همه چیز روشن شد. کسی که شکنجه می دهد و می کشد، تقلب برایش کاری ندارد. به خصوص که سناریوهای کودتاچیان در مورد شکنجه ها و کشتارها از اپیدمی مننژیت در بازداشتگاه کهریزک گرفته تا حمله منافقین به معترضین در راهپیمایی ها با ادعاهایی متفاوتی که روزهای بعد مکررا با دستپاچگی مطرح کردند، به خوبی جداکننده حق از باطل و حقیقت از دروغ بوده است.
    موضوع فتنه را آنان مطرح کردند که برای پوشاندن اعمال خود نیازمند گرد و غبار هستند. و گرنه برای چشمان باز و آگاه همه چیز روشن است.

  10. SABZ گفت:

    Ghodrat Joharist ke be rouye tamamie vazheha rikhte mishavad, va hame chiz ra bi maani mikonad

  11. حامد گفت:

    به نظر من حق معلومه و روز به روز روشنتر میشه و باطل نابود میشه من موندم …. کسانی که ازش طرفداری میکنند آخرت جواب خدارو چی می خواهند بدهند به امید آن روز که همه این جنایت کاران رو به سزای اعمالشون برسونیم انشا الله