شکافنده علوم

چکیده :امام محمد باقر(ع) در کلامی مدعیان محبت اهل بیت(ع) را که نام شیعه بر خود نهاده‌اند، مورد خطاب قرار داده و می‌فرمایند: به خدا قسم که شیعه‌ی ما نیست، مگر کسی که خدا را اطاعت نماید و تقوی و پرهیزکاری داشته باشد. پس هر آنکه همچون اعمال امیرالمومنین علی(ع) عمل ننماید و از سنت رسول خدا(ص) پیروی ننماید، محبت او به هیچ کاری نمی آید. به خدا قسم نمی‌توان به خداوند نزدیک شد، مگر با طاعت...

بسم الله الرحمن الرحیم

او شکافنده علوم بود. پدرش امام سجاد(ع) و مادرش فاطمه فرزند امام حسن مجتبی(ع). نام شریفش محمد، کنیه‌اش ابوجعفر و مشهورترین لقب آن حضرت، باقر است، یعنی شکافنده علم. او را باقر نامیده‌اند، چرا که بنا به روایاتی آن حضرت را شکافنده علوم و چشمه‌ی جوشنده علم و دانش معرفي كرده‌اند.

پنجمین امام و هفتمین معصومی بود که جابر بن عبدالله انصاری بنا به فرموده رسول خدا(ص) توفیق دیدار او را یافت. در مفاخر و مناقب آن حضرت آورده‌اند که در کسب روزی زحمت می‌کشید، به گونه‌ای که ایشان را نفس‌زنان و عرق‌ریزان از کار سخت در روز گرم دیده‌اند و چون به ایشان می‌گویند: «چرا در طلب دنیا می‌روی؟» پاسخ داده است که: اگر در این حال بمیرم، مرگ در حال انجام طاعتی از طاعات خدا مرا در بر گرفته است، چرا که با این کار، خود را از نیاز به مردم بی‌نیاز کرده‌ام و من زمانی از مرگ ترسانم که گناهی از گناهان الهی کرده باشم.

می‌گویند محمد بن علی بن حسین (ع)، صلاح و مصلحت همه دنیا را در دو کلمه جمع کرده بود: صلاح همه زندگی‌ها و همه معاشرت‌ها آن است که در همه چیز، دو سوم زیرکی و یک سوم تغافل به خرج دهی.

و او كه درياي دانش را شكافت و اسرار علوم را آشكار ساخت، در جای دیگر نیز فرموده‌اند: آمیخته شدن هیچ چیزی با چیز دیگر بهتر از آمیخته شدن «حلم با علم» نیست.

حلم، نگه داشتن نفس از هیجان خشم و غضب است، به گونه‌ای که قوه غضبیه به آسانی او را حرکت ندهد و بدون تفکر و تأمل چیزی از او سر نزند و سختی‌های روزگار، او را نگران و مضطرب نسازد.

و اما مدعیان تشیع …

امام محمد باقر(ع) در کلامی مدعیان محبت اهل بیت(ع) را که نام شیعه بر خود نهاده‌اند، مورد خطاب قرار داده و می‌فرمایند:

به خدا قسم که شیعه‌ی ما نیست، مگر کسی که خدا را اطاعت نماید و تقوی و پرهیزکاری داشته باشد. قبل از این شیعیان را نمی‌شناختند، مگر به تواضع و شکستگی، بسیار ذکر خدا می‌کردند و نماز و روزه‌های بسیار به جا می‌آوردند؛ فقیران، مساکین، قرض‌داران و یتیمانی را که در همسایگی‌شان بودند، تعهد می‌نمودند؛ سخنان راست و صحیح بر زبان می‌آوردند؛ تلاوت قرآن نموده، جز نیکی مردم چیزی از ایشان بر زبان نمی‌راندند و نزد خویشان خود در همه امور امین بودند… پس هر آنکه همچون اعمال امیرالمومنین علی(ع) عمل ننماید و از سنت رسول خدا(ص) پیروی ننماید، محبت او به هیچ کاری نمی آید. به خدا قسم نمی‌توان به خداوند نزدیک شد، مگر با طاعت الهی، و ما برای شما براتی از آتش جهنم نداریم، مگر آنکه: هر كه مطیع خداست، ولیّ و دوست ماست و هر که معصیت الهی کند، او دشمن ماست و به ولایت ما نمی‌توان رسید، مگر به پرهیزگاری و عمل صالح.

آخرالامر امام محمد باقر(ع) به روایتی در روز هفتم ذی‌الحجه سال 114 ه.ق و در ایام خلافت هشام بن عبدالملک با زهر به شهادت رسیدند و در قبرستان بقیع و در کنار پدر بزرگوارشان به خاک سپرده شدند.

خداوند ما را از شاگردان حقيقي آن حضرت قرار دهد و از لغزش‌هاي نشأت گرفته از مصلحت‌انديشي دنيا برهاند، ان‌شا‍ء‌الله.