رفع تبعیض های نژادی، زبانی و مذهبی در کلام میرحسین ‌موسوی ‌

چکیده :•يکي از مهم‌ترين عواملي که در اصلاح وضع موجود مؤثر می باشد بازنگری در نوع تفكر مديريت كشور نسبت به اقوام است. اين رویکرد متناسب با اصل نوزدهم قانون اساسي است که با تأسي از آية 13 سورة حجرات تأكيد مي‌كند «مردم ايران از هر قوم و قبيله كه باشند از حقوق مساوي برخوردارند و رنگ،‌ نژاد، زبان و مانند اين‌ها سبب امتياز نخواهد بود.»مطالبات اقوام ايراني از مطالبات تاريخي مردم ايران يعني استقلال، آزادي، برابري و پيشرفت در پرتو اسلام و معنويت جدا...

کلمه:سایت نوروز به مناسبت دوم اسفند، روز جهانی زبان مادری نگاهی اجمالی به موضوع رفع تبعیض های نژادی، زبانی و مذهبی در برنامه های و سخنرانی های مهندس موسوی داشته است.

در روزهای پیش و در آستانه دوم اسفند، 21 فوریه، روز جهانی زبان مادری، مباحثی پیرامون لزوم حمایت جنبش سبز و سران آن از حقوق اساسی و انسانی اقوام ایرانی و اجرای اصول اجرایی نشده 15 و 19 قانون اساسی مبنی بر حق تحصیل و تحریر به زبان های محلی (ترکی، کردی، لری، عربی و …) در سطح جامعه مطرح می شود.

با توجه به تاکید دائمی جنبش سبز به رعایت حقوق بشر و حقوق شهروندی از جانب حاکمیت، رفع هرگونه تبعیض جنسیتی، نژادی و مذهبی و لزوم اجرای اصول فراموش شده قانون اساسی؛ در این گزارش، متن اصول 9 ، 15 و 19 قانون اساسی که جزوی از اصول نادیده گرفته شده توسط حاکمیت در ارتباط با حقوق اقوام هستند، را بررسی  و اشاره ای خواهد شد  به تاکیدات مهندس میرحسین موسوی بر رفع تبعیض های نژادی، زبانی و مذهبی در برنامه ها و سخنرانی های ایشان.

اصل نهم قانون اساسی:

در جمهوری اسلامی ایران، آزادی و استقلال و وحدت و تمامیت اراضی کشور از یکدیگر تفکیک ناپذیرند و حفظ آنها وظیفه دولت و آحاد ملت است. هیچ فرد یا گروه یا مقامی حق ندارد به نام استفاده از آزادی، به استقلال سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، نظامی و تمامیت ارضی ایران کمترین خدشه‏ای وارد کند و هیچ مقامی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور آزادیهای مشروع را، هر چند با وضع قوانین و مقررات، سلب کند.

اصل پانزدهم قانون اساسی:

زبان و خط رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است. اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان و خط باشد ولی استفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‏های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.

اصل نوزدهم قانون اساسی (برابری قومی):

مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود.

در ادامه خلاصه ای از برنامه ها و سخنرانی های مهندس موسوی را که به لزوم رفع هرگونه تبعیض نژادی و مذهبی، اجرای اصول 9، 15 و 19 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و لزوم تلاش جهت تامین حقوق اقوام ایرانی پرداخته است، آورده شده است :

سخنرانی مهندس موسوي در جمع نمايندگان اقوام ايراني:

•بنياد حفظ و گسترش زبان هاي اقوام ايراني را تاسيس مي کنم.

•پيگيري اجرايي کردن اصل 15 قانون اساسي یکی از وظایف بنیاد حفظ و گسترش زبان های اقوام ایرانی خواهد بود.

•نگاه مناسب به اقوام و مطالبات آنها اگر به سياستي در سطح ملي تبديل شود و در کنار آن نهادهايي ايجاد شود که اين نگاه را دغدغه اصلي خود قرار دهد، هم مي تواند نگاه امنيتي نسبت به اقوام را از بين ببرد و هم مطالبات آنها را پي گيري کند و من اين کار را خواهم کرد.

•قوميت هاي ما با افتخار لباس هاي محلي خود را مي پوشند و به زبان محلي خود صحبت مي کنند و ما بايد اين فضا را در سطح ملي گسترش دهيم و سو ظن ها را از بين ببريم.

•دولت چه در مورد اقوام و چه در رابطه با کل کشور بايد قويا از آزادي هاي مصرح در قانون اساسي دفاع کند و همه بايد در جهت کم کردن اثرات سو رقابت هاي درون اقوام کمک کنند.

•توزيع عادلانه ثروت، امکان مشارکت در اداره کشور و حفظ منزلت از مطالبات اقوام ايراني هستند.

•اهميت دادن به يک قوم يا زبان يا پي گيري مطالبات آنها را بايد به يک وجدان عمومي در سطح جامعه تبديل کنيم.

•اگر با نگاه فرصت به قوميت ها نگاه شود، اقوام مختلف مي توانند تبديل به فرصتي شوند که ما با اطراف خود محکم تر و عميق تر ارتباط برقرار کنيم.

•موسوی نسبت به ردصلاحيت هاي گسترده کاندیداهای اقوام مختلف گفت: ردصلاحيت ها و نظارت استصوابي مساله اي است که فقط گريبانگير اقوام و اقليت ها نيست بلکه گريبانگير کل کشور است و من هميشه مخالفت خود را با اين مساله ابراز کرده ام و در آينده هم اين مساله را پي خواهم گرفت. ردصلاحيت ها و نظارت استصوابي را به نفع کشور نمي دانم. اين مساله در اول انقلاب نبود و با حذف کانديداها از مجلس چهارم به بعد همواره مخالف اين مساله بوده و هستم.

•توسعه نيافتگي در برخي مناطق کشور ما هم به تبعيض ها و هم به ناکارآمدي نظام مديريتي برمي گردد. ما بايد به سمت رفع تبعيض گام برداريم و بهترين راه اجراي آن پرداختن به قانون اساسي و به ويژه اصول 15 و 19 آن است. در کنار اينها بايد ذهنيت جامعه را نيز تغيير دهيم.

•موسوي در پايان سخنان خود به زبان ترکي از همه حاضران در همايش گفت وگوي اقوام ايراني تشکر کرد.

بیانیه مهندس موسوی براي صيانت از حقوق اقوام ايراني:

•مطالبات اقوام ايراني از مطالبات تاريخي مردم ايران يعني استقلال، آزادي، برابري و پيشرفت در پرتو اسلام و معنويت جدا نيست.

•اقوام علاوه بر عقب‌ماندگي‌هاي اقتصادي و توسعه‌اي، از برخی نابرابريها نيزرنج مي‌برند.

•خواسته های اقوام ایرانی در 3 دسته ی زیر تقسیم بندی می شوند :

•توزيع عادلانه ثروت؛

•امكان مشاركت در قدرت و مناصب مديريتي كشور؛

•منزلت برابر اجتماعی و فرهنگی.

•يکي از مهم‌ترين عواملي که در اصلاح وضع موجود مؤثر می باشد بازنگری در نوع تفكر مديريت كشور نسبت به اقوام است. اين رویکرد متناسب با اصل نوزدهم قانون اساسي است که با تأسي از آية 13 سورة حجرات تأكيد مي‌كند «مردم ايران از هر قوم و قبيله كه باشند از حقوق مساوي برخوردارند و رنگ،‌ نژاد، زبان و مانند اين‌ها سبب امتياز نخواهد بود.»

•تصویری از موقعیت کنونی در برخی از مناطق قومی ایران:

•وجود بي‌عدالتي اقتصادي:

برخوردار نبودن از منابع و فرصت‌هاي اقتصادي برابر نسبت به ساير مناطق كشور؛

•احساس تبعيض‌ منزلتي:

برخوردار نبودن از منزلت اجتماعي برابر با ديگر شهروندان، موضع گیری نامناسب در برخی از رسانه‌هاي جمعي از جمله برنامه‌هاي تلويزيوني، فيلم‌هاي سينمايي،‌ مناسبات اجتماعي؛

•وجود تبعيض سياسي:

برخوردار نبودن از امتيازات برابر و مساوي با ديگر شهروندان در دسترسي به مناصب (مديريتي) و اداره امور كشور بويژه در مورد هم‌وطنان سني مذهب؛

•احساس تبعيض فرهنگي:

تعلل در اجرای کامل برخی از اصول قانون اساسی نظیر اصل 15 و 12

•راهبردها و سياست‌ها

1.تأمين مطالبات قانوني اقوام در چارچوب قانون اساسي (اصول 12، 15، 48 و100)؛

2.باور به تنوع قومي در ايران و نگاه فرصت‌محور به اقوام ايراني به عنوان يك پديده خدادادي؛

3.تهیه و تصویب لایحه مربوط به توسعه وظایف شوراهای اسلامی شهر و روستا به نحوی که الگوی مطلوب مدیریت قومی در ایران را امکانپذیر گرداند؛

4.توسعه متوازن اقتصادي و اجتماعی در مناطق قومی و مرزی طي يك برنامه مشخص جهشي و مدت‌دار همراه بااولوِيت اجراي برنامه بازسازي و توسعه همه جانبه مناطق آسيب ديده از جنگ در غرب و جنوب كشور؛

5.طرح توسعه محور شرق کشور شامل استانهای سیستان و بلوچستان و هرمزگان با استفاده از فرصت و نعمت مرزهای آبی و خاکی آن خطه

6.ضرورت تقويت اعتماد،‌ مشاركت و رضايت ميان حاكميت و اقوام از طريق توزيع عادلانه ثروت، قدرت و‌ منزلت؛

7.پرهيز جدي از تحريك و‌ توهين فرهنگي،‌ اجتماعي و مذهبي اقوام ايراني ؛

8.مشاركت اقوام و مذاهب در عرصه‌هاي تصميم‌گيري ملي و ايجاد احساس خودي دانستن ایشان و باور به نقش مؤثر آنان در سطح ملي؛

9.حذف موانع گزينشي براي ورود به نهادها و سازمان های مختلف ؛

10.ايجاد فرصت‌هاي آموزشي برابر همراه با حمايت‌هاي ويژه و جلوگيري از طرح‌هايي مانند بومي‌گزيني در دانشگاه‌ها؛

11.ارائه فرصت به شايستگان و تحصيل كردگان اهل سنت براي تصدي مشاغل اداری و مديريتي در سطوح مختلف .

12.دفاع از استقلال تعلیم و تربیت در مدارس دینی اهل سنت مطابق اصل 12 قانون اساسی.

25 محور اصلی آموزش و پرورش در برنامه مهندس موسوی:

•توجه به تفاوت های فرهنگی-زبانی و قومی در برنامه ها و فراهم نمودن زمینه اجرای اصل 15 قانون اساسی در مدارس

•استمرار توجه ویژه به آموزش در روستاها و مناطق عشایری و محروم و توسعه آموزش های پیش دبستانی در مناطق روستایی و دو زبانه

منشور 12 گانه مهندس میرحسین موسوی در رابطه با آموزش و پرورش:

•تنوع فرهنگها، قومیتها و زبانها به رسمیت شناخته شود

بیانیه حقوق بشر و حقوق شهروندی مهندس میرحسین موسوی

•حقِ “حیات”، “آزادی”، “مالکیت”، “امنیت”، “حقِ پی‌جویی رشد و سعادت” و “حقِ ایستادگی در برابر ستم”، حقوق طبیعی و سلب ناشدنی افراداند.

•استقرار حکومت قانون را به عنوان شرط لازم تحقق حقوق بشر و حقوق شهروندی، یکی از اهداف اصلی خود قرار دهم و اصلاحات حقوقی لازم را به عمل آورم تا قانون توسط همه مقامات و سازمان‌های حکومتی مورد رعایت قرار گیرد، از قانون استفاده ابزاری نشود و قانون براساس تفسیر‌هایی سازگار با موازین حقوق بشری به اجرا درآید.

•از طریق ایجاد نهادهای مناسب، شرایطی فراهم آورم تا قانون وسیلۀ اعمال خشونت‌های ناروا و موهن قرار نگیرد، خشونت و بی‌عدالتی و تبعیض، قانونی نشود.

•آزادی بیان و اجتماعات را مورد حمایت قرار دهم.

•در توسعه و تقویت شوراها بکوشم، در امور روستا خود را از روستایی داناتر ندانم و امور شهر را به مردم شهر واگذارم. حکمرانی محلی را تقویت کنم.

•هیچ فردی را شهروند دست دوم تلقی نکنم.

•به سنن ملی احترام گذارم و از آثار باستانی و میراث فرهنگی به نحو شایسته محافظت کنم.

•حقوق اقوام را به رسمیت شناسم

•بر اساس الگوی مدیریت غیر متمرکز، اقوام را در ادارۀ امور خود سهیم کنم.

•کرامت انسانی و حقوق شهروندیِ اقلیت‌های دینی و آزادی عقیده و وجدان را به رسمیت شناسم و تفتیش عقاید و سرزنش و عقاب افراد به دلیل مسائل اعتقادی را ناپسند شمارم و از آن جلوگیری کنم.

•با ایجاد معاونت حقوق بشر و حقوق شهروندی ریاست جمهوری، با احیای هیئت پیگیری و نظارت بر قانون اساسی، از طریق تعامل و همکاری سازنده با همۀ دولت‌ها و نهادهای بین‌المللیِ فعال در زمینۀ حقوق بشر، با تصویب و اجرای طرح ملی آموزش حقوق بشر و حقوق شهروندی، از طریق انتخاب وزرا و مدیران متخصص، شایسته و مدبر که به حقوق بشر و حقوق شهروندی متعهد باشند و با جلب همکاری سایر قوا، از حداکثر ظرفیت‌های موجود برای تحقق این اهداف و آرمان‌ها استفاده کنم.

سخنرانی مهندس موسوی در اردبیل:

•نگاه امنیتی را از کشور برخواهیم داشت.

•ما در راستای اجرای اصل 15 و 19 قانون اساسی اقدام خواهیم کرد.

سخنرانی مهندس موسوی در گیلان:

•زبان یک پدیده فرهنگی زنده است و نمی‌شود آمرانه با آن روبه رو شد.

•زبان پر از نشانه‌ها و نمادهایی است که ارزش‌ها را انتقال می‌دهد و گاهی تصور می‌شود که می‌توان جلوی چنین ظرفیت عظیمی را با دستور گرفت ولی این اشتباه است.

•زبان ترکی یکی از زبان‌های عمیق است همانطور که بسیاری از زبان‌های دیگر چنین حالتی دارند. این زبان‌ها برای خود حیات و سابقه‌ای دارند.

•اگر اصول 12 ، 15 و 19 قانون اساسی به خوبی رعایت شود، مشکلی نخواهیم داشت.

•من موافق اجرای این اصول هستم و برای اجرای قانون آمده‌ام.

سخنرانی مهندس موسوی در تبریز:

•بايد به سمت اجراي اصل 15 قانون اساسي برويم.

•من معتقدم تدريس به زبان مادري براي كل كشور نه تنها تهديد نيست، بلكه فرصت است.

•اجراي اين اصل قانون اساسي نياز به هماهنگي آحاد مردم و دولت و نهادهاي ذيربط و البته مقام معظم رهبري دارد!!

•من ميزان اشتياق و علاقه مردم آذربايجان‌شرقي و تبريز به زبان مادري و اصل 15 قانون اساسي را در طول سفرهاي اخير خود به استان‌هاي مختلف، مشاهده كرده‌ام و اگر درانتخابات پيروز شوم سعي خود را براي اجراي اين اصل به كار خواهم گرفت.

•زبان عنصري زنده و پوياست كه نمي‌شود با آن آمرانه برخورد كرد.

•لازم است براي احياي جايگاه گذشته اقتصادي آذربایجان تلاش‌هاي فراواني دراين زمينه صورت بگيرد.

•بايد پذيرفت كه آذربايجان عقب مانده است، درحالي كه با توجه به موقعيت جغرافيايي و استراتژيك اين خطه و نزديكي به اروپا و تركيه مي‌توان از آن براي رشد و توسعه اين استان بهترين بهره‌ها را گرفت.

•قول میدهم اصول 15، 19 و 12 قانون اساسي را اجرا و به مسائل اقليت‌ها و زبان‌هاي مختلف در كشور توجه كنم.

•آذربايجان بايد نقش سرنوشت‌سازش را در سطح ملي احيا كند.

•سرانه توليد ناخالص ملي در آذربايجان در سالهاي گذشته كاهش يافته و اين استان فقيرتر شده كه و اين وضع بايد عوض شود، چراكه هر نوع سرمايه‌گذاري دراين استان نه تنها براي آذربايجان، بلكه براي كل كشور نتيجه مثبت دارد.

سخنرانی مهندس موسوی در زنجان:

•زبان، نظامی از نمادها و نشانه‌هاست و ارزش‌ها و اسطوره‌ها را حفظ می‌کند. زبان یک پدیده‌ زنده است و نمی‌توان با آن آمرانه برخورد کرد.

•زبان ترکی هم یک زبان زنده است که ادبیات وسیعی دارد.

•من موافق اجرای اصولی هستم که در مورد زبان‌ها و فرهنگ‌ها در قانون اساسی آمده است.

•من هیچ نوع تحقیری در خواندن، نوشتن و آموزش متون ترکی احساس نمی‌کنم و از آن لذت هم می‌برم.

سخنرانی رییس کمیته فرهنگیان ستاد مهندس موسوی در سنندج:

•یکی از برنامه های مهندس موسوی اجرای اصل 15 قانون اساسی و تدریس ادبیات اقوام ایرانی در مدارس و دانشگاههاست.

•کشور ایران از اقوام و فرهنگهای مختلف تشکیل شده و آموزش و پرورش در این شرایط می تواند محور انسجام جامعه ایرانی باشد.

•زبان فارسی حلقه واسط همه اقوام ایرانی است اما برای تکمیل این انسجام باید ادبیات و زبانهای محلی ایران در مراکز آموزشی تدریس شود و یکی از برنامه های مهندس موسوی در این زمینه اجرای اصل 15 قانون اساسی است

برنامه سیاست داخلی مهندس موسوی:

•اهتمام به اجراي کلیه اصول قانون اساسی و نهادینه کردن فرهنگ قان نپذیري و قانون گرایی در سطح نظام سیاسی؛

•حفظ حرمت و کرامت انسانی و برابري قانونی همه شهروندان و پیروان ادیان و مذاهب

•حفظ حقوق و آزادي هاي فردي و اجتماعی در چارچوب قانون اساسی و گسترش مشارکت اجتماعی

•توجه به نیروهاي محلی که توانایی مشارکت و اداره امور منطقه اي را دارند؛

•تأکید بر نگاه غیر امنیتی و غیر سیاسی به پدید ه هاي اجتماعی و نارضایتی هاي عمومی؛

•فراهم ساختن زمینه هاي تحقق عینی و عملی حقوق اقلیت هاي دینی، مذهبی، نژادي و سیاسی، متناسب با ظرفیت هاي موجود قانون اساسی.

•تأکید بر اجرایی شدن اصول 15 و 19 قانون اساسی در ارتباط با حقوق اقوام.

•ایجاد امکان مشارکت مؤثر اقوام مختلف در فرآیند توسعه کشور.

•توزیع عادلانه ثروت، قدرت، منزلت در حوزه اقوام و اقلیتها

•تلاش براي کاهش فاصله هاي اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی

•توجه به مواریث و ار شهاي فرهنگی، اجتماعی و مذهبی خرده فرهنگ هاي ایرانی

برنامه حوزه فرهنگ و هنر مهندس موسوی:

•اصلاح ساختارهاي دوگانه ساز و مقابله جدي با تقسیم بندي افراد، استعدادها، مفاخر و سرمایه هاي انسانی کشور به شهروند درجه 1 و2

•توجه بیش از پیش به تنوع فرهنگی در کشور به عنوان یک مزیت نسبی و سرمایه ملی.

سخنرانی مهم مهندس موسوی در بین دانشجویان ( 19 بهمن 1388) و دیدگاه های وی در مورد مسئله اقوام:

•قانون اساسی وقتی به مسئله اقوام، زنان، حقوق مردم باز می‌گردد، فکر می‌کنم معدل نتایج و چالش‌هایی است که در دهه‌های قبل از انقلاب اسلامی در کشور ایجاد شده و به این دلیل، هیچ دلیلی ندارد که ما را قانع کند، که ما از بخشی از این اصول صرف‌نظر کنیم.

•اول انقلاب بحث بود که کشور ما با توجه به تنوع اقوام و قومیت‌ها و فرهنگ‌ها نمی‌تواند به سمت یک حکومت فدرالی پیش برود ولی عدم تمرکز را در اصول مربوط به شوراها در نظر گرفته شد واقعاً چنین ظرفیتی در این اصول وجود دارد.

•اصل شوراها شاید زمانی به دلیل نپختگی و شرایط جنگ و سایر دلایل، اجرای آن به عقب افتاد. سه بار در دهه اول انقلاب، ما طرح هایی را در مورد شوراها به مجلس دادیم. ولی متأسفانه به تدریج دامنه اختیارات کم شد و منجر به همین شوراهای شهر و روستا شد که البته شوراهای شهر هم باز غنیمت است و به نظر من یکی از قوانین خوب ما همین قانون شوراها است. ولی چرا به این اصول نمی‌پردازیم، محل سؤال است و فکر می‌کنم جای سؤال برای همه ما باید باشد. من نمی‌خواهم بگویم سوء‌نیتی وجود دارد، ولی یکی از بحران‌های رایج و مسائلی که در کشور پیش آمده به نوعی نتیجه این تفکر است که بسیاری از این اصول قانون اساسی که ظرفیت فراوانی دارند را به کنار گذاشته‌ایم.

•از اقوام و گویش های مختلف نترسیم.

•هیچ کشوری به پیشرفت نرسیده مگر اینکه در دوره‌هایی از این مسائل را داشته و بسیار خوش‌بین هستم که خداوند نتیجه این تلاش‌ها را به ثمر می‌رساند و ما وضعیت بهتری را برای ملت خواهیم داشت تا از اندیشه‌ها، از اقوام و از گویش‌های مختلف نترسیم.

•هند با صدها زبان و مذهب و تنوع قومیتی به عنوان بزرگ‌ترین دموکراسی ایستاده است و این تجارب وجود دارد. آیا زبان برای این کشور مشکلی ایجاد کرده که ما این‌قدر برای این موضوع مسئله ساخته‌ایم.

•در انتخابات هر جا می‌رفتیم، می‌گفتند، اینجا با موضوع زبان این‌گونه برخورد کردند.