سرمقاله آفتاب‌یزد/از استادیوم تبریز، تاخیابان‌های قم

چکیده :كسانی كه بنابر بعضی مصلحت سنجی‌ها یا خدای نخواسته برای برخی تسویه‌حساب‌ها، واقعیات آشكار را دستكاری می‌كنند آیا به روزی اندیشیده‌اند كه همین رسانه‌های داخلی بایستی در برابر خبرسازی‌‌های شیطنت آلودِ مخالفان نظام،بـه نـقش افرینی بپردازند و از مردم برای استفاده بهینه از فرصت‌ها یا كاهش هزینه برای رفع تهدیدها كمك...

کلمه:مجتبی واحدی در سرمقاله روزنامه آفتاب یزد نوشته است: مطابق معمول در ساعات اولیه بامداد، سری به نسخه اینترنتی چند روزنامه صبح سه‌شنبه زدم. بعضی از خبرها با تفاوت اندك در اغلب روزنامه‌ها وجود داشت. گرایش سیاسی یا علاقه‌مندی‌های خاص دست‌اندركاران بعضی از روزنامه‌ها نیز از لابلای »خبرنماها« خودنمایی می‌كرد. اما ادعای خبری یكی از روزنامه‌های مدعی اصولگرایی را می‌توان برجسته‌ ترین نـكـتـه‌ای دانـسـت كــــه روز گـذشته در رسانه‌های ایران منعكس شد.

به موجب این ادعا، تعداد شركت‌كنندگان در مراسم تشییع مرحوم آیت الله منتظری حدود 5 هزار نفر بوده است. البته كسانی كه روحانیون محبوب آنها تا چند سال قبل اعلام می‌كردند »اكثریت، نشانه حقانیت نیست« نباید فكر خود را با اعداد و ارقام مشغول كنند. اما آیا آنها حق دارند تا این حد دست به تحریف بزنند؟ راستش را بخواهید نمی‌توانستم همكاران مطبوعاتی خود را به تحریف متهم كنم لذا به خود شك كردم كه شاید عكس‌هایی را كه دیده‌ام از منابع غیرموثق و رسانه‌های ضدانقلاب بوده است.

بلافاصله به این نتیجه رسیدم هیچ رسانه ضدانقلابی، واقعا از امثال منتظری كه وجودشان اعتبار برای كشور و نظام بود دل‌خوشی ندارد تا بخواهد تجلیل از او را بزرگ‌نمایی كند. پس خود را متهم ساختم كه شاید تصاویرِ مربوط به مراسم دیگری را به اشتباه ملاحظه كرده‌ام. پس تصمیم گرفتم بار دیگر به رسانه‌های رسمی كشور و خبرگزاری‌های اصولگرا متوسل شوم تا حقیقت برایم آشكار شود.

لذا به سراغ خبرگزاری ایسنا رفتم كه با تعویض 5 مدیر در چهار سال گذشته، روز به روز به دولت نزدیك‌تر شده است.تصاویر منتشر شده توسط این خبرگزاری‌ نشان می‌داد كه جمعیت، ده‌ها برابر بیشتر از رقمی بوده كه روزنامه مدعی اصولگرایی نوشته است. برای اطمینان بیشتر قلبی به سراغ یك خبرگزاری دیگر رفتم كه در نخستین خبر خود از فوت مرحوم منتظری، حاضر نشده بود از عنوان »آیت‌الله« برای ایشان استفاده كند. جمعیت قابل مشاهده در تصاویر مخابره شده توسط این خبرگزاری هم هیچ تناسبی با رقم اعلام شده توسط روزنامه اصولگرا نداشت.

خبرگزاری دیگری هم كه مواضع آن به روزنامه موصوف بسیار نزدیك است اگرچه تصویری از كثرت جمعیت- آنگونه كه واقعیت داشت- منتشر ننمود اما نتوانست تصویری كه نشان‌دهنده ابتدا و انتهای جمعیت و ثابت‌كننده رقم 5 هزار نفری باشد در اختیار مخاطبان بگذارد. ‌ ‌

ناگهان به یاد آوردم كه بعضی روزنامه‌ها، در جریان سفر یكی از مقامات به تبریز هنرنمایی را به اوج رسانده و تصاویری را منتشر نمودند كه با عكس‌های منتشره توسط خبرگزاری‌های اصولگرا تفاوت عمده داشت. مثلا درحالی كه عكس‌های مـنـتـشـرشـده تـوسط همه خبرگزاری‌ها، سكوهای خالی ورزشگاه- محل سخنرانی – را به خوبی نشان می‌داد این روزنامه‌ها عكسی را چاپ كردند كه همان سكوها مالامال از جمعیت بود.

البته با توجه به شرایط آب و هوایی آن روز تبریز، خالی بودن بخشی از ورزشگاه، موضوع عجیبی نبود اما ظاهرا شدت علاقه، باعث شده بود كه تكنولوژی را برای خوشحال ساختن دوستان خود به خدمت بگیرند و جمعیت حاضر در محل سخنرانی را چند برابر نشان دهند. وقتی آن قصه را به یاد آوردم با خود گفتم كه شاید خواسته‌اند جبران مافات كنند و لذا، جمعیت افزوده شده بر آن تصویر را از جـمـعیت حاضر در تشییع جنازه مرحوم منتظری كم كرده‌اند.

اما متوجه شدم این مسئله نیز نمی‌تواند رقم پنج‌هزار نفری را توجیه كند زیرا حتی اگر معادل گنجایش آن ورزشگاه را از تشییع‌كنندگان روز دوشنبه كم كنیم باز هم به رقمی به مراتب بالاتر از 5 هزار نفر خواهیم رسید. پس تصمیم گرفتم به جای خسته كردن ذهن خویش، منتظر بمانم تا منصفانی از جناح اصولگرا برای حل این معما، پیش‌قدم شوند.

در عین حال وجود یك فرض در ارائه آمارهای اینچنینی، موجب نگرانی جدی است. این نگرانی از آنجا آغاز می‌شود كه ظاهرا تعدادی از تریبون‌داران و صاحب‌نفوذان در كشور، اطلاعات مندرج در یكی دو روزنامه را به راحتی می‌پذیرند و همین اطلاعات را مبنای تحلیل‌ها- و شاید تصمیم‌گیری‌ها- قرار می‌دهند.

به نظر می‌رسد مخاطب اصلی تصویر بازسازی شده یا رقم 5 هزار نفری هم، همین افراد صاحب نفوذ می‌باشند وگرنه بعید است دست‌اندركاران اصلی همین روزنامه، تصاویر مخابره شده از آن سخنرانی و این تشییع جنازه را ندیده باشند و ندانند كه جمعیت واقعی در قم چه قدر بود یا سكوهای آن ورزشگاه، چه وضعیتی داشت. ‌ ‌

به عبارت واضح‌تر، شاید برای القای كثرت طرفداران یك تفكر و قلّت حامیان یك جریان، گاه تنظیم یك تصویر ضرورت می‌یابد و گاه تعدیل آمار یك جمعیت! البته ممكن است آن تصویر و این آمار، هر دو ناشی از ضعف قدرت محاسبه و تـحلیل چند خبرنگار یا مصلحت‌اندیشی بالاتری مانند روحیه بخشی به دوستان باشد كه نگارنده از آن بی‌خبر است.

اما به هر حال هرچه باشد این نگرانی همچنان وجود دارد كه »اعتمادكنندگان صاحب نفوذ به رسانه‌های اینچنینی، براساس همین خبرها، تصاویر و آمارها، تصمیماتی بگیرند كه اگر آمار واقعی مراسمی مانند تشییع جنازه قم و سخنرانی تبریز را بدانند، در اتخاذ آن تصمیم‌ها، قدری تامل به خرج دهند«! این نحوه خبررسانی از بُعد دیگری نیز می‌تواند برای كشور و نظام هزینه‌ساز باشد.

تردیدی وجود ندارد كه فرصت‌ها و تهدیدهای فراوانی در برابر ایران و انقلاب اسلامی وجود دارد كه هم برای بهره‌گیری از فرصت‌ها و هم برای مقابله بهینه با تهدیدها جلب اعتماد مردم یك ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. كسانی كه بنابر بعضی مصلحت سنجی‌ها یا خدای نخواسته برای برخی تسویه‌حساب‌ها، واقعیات آشكار را دستكاری می‌كنند آیا به روزی اندیشیده‌اند كه همین رسانه‌های داخلی بایستی در برابر خبرسازی‌‌های شیطنت آلودِ مخالفان نظام،بـه نـقش افرینی بپردازند و از مردم برای استفاده بهینه از فرصت‌ها یا كاهش هزینه برای رفع تهدیدها كمك بگیرند؟ آیا روش‌های فعلی، اعتمادی به رسانه‌های داخلی باقی می‌گذارد؟