خلف وعدههاى معنى دار
چکیده :برآورده نشدن انتظارهاى ايران از روسيه، که عدم پايبندى روسيه به راهاندازى نيروگاه بوشهر تنهابخشى از آن است، به خوبى نشان مىدهد که برآوردهاى غيرواقعبينانه از سوى مسئولان، نمىتواند به تامين منافع کشور يارى برساند. در چنين شرايطى جز عبرت گرفتن از اقدام گذشته و کنونى دولت روسيه و اصلاح رفتارهاى خوش بينانه، براى بهرهگيرى از فرصتهاى پيشروى ايران راه ديگرى...
حیات نو-الههکولايي*:موضوع اتمام پروژه نيروگاه اتمى بوشهر از سوى دولت روسيه به نماد بهرهگيرى اين کشور از جمهورى اسلامى ايران در جهت حل و فصل مسائل بينالمللى و منطقهاى خود در غرب آسيا بدل شده است. از آنجا که آمريکا و متحدان آن، پس از انقلاب اسلامى در فرآيندى از مذاکرات بىنتيجه، حاضر نشدند پروژه نيمهکاره نيروگاه بوشهر را به اتمام برسانند، اين همکارى براى دولت روسيه به فرصتى کمنظير يا حتى مىتوان گفت بىنظير تبديل شد. در طول سالهاى گذشته، شاهد خلف وعدههاى مکرر روسها تحت عناوين مختلف مانند مسائل فنى يا مشکلات مالي، در توجيه عدم اجراى تعهدهاى پذيرفته شده، از سوى دولت روسيه بودهايم.
در واقع همکارى روسيه با ايران نه در برابر ملاحظات و دغدغههاى آمريکا و متحدان آن، بلکه همواره در چارچوب منافع اين کشور، براى دستيابى به فرصتهاى بهتر تنظيم شده و ادامه پيدا کرده است. پايان رساندن نيروگاه بوشهر و وارد کردن برق توليدى آن، به شبکه برق کشورمان هرچند در ابتدا براى روسيه جاذبههاى اقتصادى داشت، اما به سرعت با شکلگيرى تحولات بينالمللى از نيمه دهه گذشته، به ويژه بعد از 11 سپتامبر، اين همکارى به فرصتى بىپايان براى بهرهمندىهاى مختلف از ايران تبديل شده است. برخلاف تفکر خوشبينانه و غيرواقعبينانه برخى از تصميم گيرندگان کشور، اتمام پروژه نيروگاه بوشهر جز در چارچوب موافقت و همراهى روسيه با آمريکا و متحدانش اجرايى نخواهد شد، که اظهارنظرهاى متناقض مقامهاى روسى خود شاهدى بر اين مدعاست.به گونهاى که در يک تحليل ساده مىتوان تناقضگويى آنها را آشکار ساخت. به سادگى مىتوان ديد با وجود وعدههاى بىپايان، براى راهاندازى اين نيروگاه، دولت فدراتيو روسيه همواره کوشيده است اين برگ برنده را به عنوان فرصتى براى بهرهبردارىهاى خود، به ويژه در تنظيم روابط با امريکا استفاده کند. آيا نبايد فکر کرد در برابر تغيير تصميم استراتژيک آمريکا در مورد استقرار سپر دفاعى موشکى در جمهورى چک، که زمانى طعم تلخ حضور ارتش سرخ را چشيده بود، روسيه چه تعهدى را در برابر پذيرفته است. با توجه به مسائل و مشکلات مختلفى که در روابط روسيه و آمريکا وجود دارد، همکارى هستهاى با جمهورى اسلامى ايران و جنبههاى گوناگون آن از جمله به پايان بردن اين نيروگاه، مزاياى گوناگونى براى اين کشور به همراه داشته است.
اين در حالى است که ايران به لحاظ جغرافيايى و تجربههاى تاريخي، توان ايجادروابط متعادل مبتنى بر تامين منافع خود را در يک رويکرد چندجانبه درعرصه روابط بين الملل دارد. اما متاسفانه در شرايطى هستيم که اين ظرفيتها مورد بهرهبردارى قرار نمىگيرد . اين روسها هستند که حداکثر استفاده را از ظرفيتهاى بى نظير ژئوپليتيکى ايران در يک منطقه بسيار مهم از جهان مىبرند. برآورده نشدن انتظارهاى ايران از روسيه، که عدم پايبندى روسيه به راهاندازى نيروگاه بوشهر تنهابخشى از آن است، به خوبى نشان مىدهد که برآوردهاى غيرواقعبينانه از سوى مسئولان، نمىتواند به تامين منافع کشور يارى برساند. در چنين شرايطى جز عبرت گرفتن از اقدام گذشته و کنونى دولت روسيه و اصلاح رفتارهاى خوش بينانه، براى بهرهگيرى از فرصتهاى پيشروى ايران راه ديگرى نيست. مرورى سريع بر تاريخ روابط خارجى معاصر ايران با روسيه، قبل و بعد از انقلاب اسلامي، ضرورت پرهيز از تکرار اشتباهات تاريخى در روابط با روسيه را گوشزد مىکند.
* استاد علوم سياسى دانشگاه تهران و نماينده دوره ششم مجلس
همینه که مردم ما به برکت جنبش سبز فریاد می زنند مرگ بر روسیه