مديريت صدا و سيما چه نمره يي کسب مي کند؟

چکیده :بيان يا نمايش نمودارهاي خوش آب و رنگ درباره عملکرد کلي صدا و سيما براي تحت تاثير قرار دادن افکار عمومي يادآور اين بيان اسکينر روانشناس امريکايي است که مي گويد؛ «هدف اين سياست و مديريت، اداره کردن و آرام نگه داشتن مردم است نه فرهنگ سازي و انسان...

اعتماد-عبدالله ناصري*:مدير فعلي صدا و سيما پنج سال ديگر اين نهاد مهم را مديريت خواهد کرد. در حکم انتصاب ايشان به سه موضوع يا سه ماموريت اصلي يعني ارتقاي «آگاهي»، «اخلاق» و «اميد» تاکيد شده است.در اينکه در اين سه گانه اصلي که وظيفه هر رسانه حرفه يي و اثرگذار در عصر جديد است، مديريت سازمان صدا و سيما چه نمره يي کسب مي کند، داوري نمي کنم. از سوي ديگر رياست محترم صدا و سيما پس از انتصاب مجدد خود در يک نشست خبري در دفاع از عملکرد گذشته خود مطالبي را عنوان کرد. به اين گزاره ها توجه کنيم.

«ما مي خواهيم همکاران رسانه يي بي رحمانه ما را نقد کنند»، «صدا و سيما به دنبال ايجاد ثبات اجتماعي و حذف فضاي ناپايدار بوده است»، «در اخبار 30/20 حقوق شهروندي را نشان مي دهيم»، «قانون احقاق حق قانون خوبي است ولي کامل قابل اجرا نيست»، «تحمل دولت در برابر نقد سنگين خيلي بيشتر از افراد خارج از دولت است»، «آقاي موسوي به مدد صدا و سيما جايگاه خوبي پيدا کرد»، «آنها (آقايان موسوي و کروبي) مي خواستند با دروغ دانستن نتيجه انتخابات از طريق صدا و سيما به مردم بگويند در خانه نمانيد» و بالاخره «رسانه ملي تابع دستورات رهبري است». اين گزاره ها و گزاره هاي ديگري که مي توان از نخستين مصاحبه رئيس صدا و سيما در دوره دوم استخراج کرد، خود رساناي پيام هاي مختلفي است. قطعاً تطبيق عملکرد پنج سال گذشته با گزاره هاي مذکور، گوياي اين حقيقت است که وي هر قدر هم مدبر و مقتدر بوده باشد يا رسانه دولتي به معناي عام و رسانه تحت مديريت خود به معناي خاص را نمي شناسد يا اين سازمان اثرگذار و فراگير دچار درهم ريختگي و ناهماهنگي شديدي است که مديريت عالي از آن رنج مي برد ولي کاري نمي تواند انجام دهد. (دوباره گزاره هاي پيشين را مرور کنيد،) اجازه دهيد در اين باب خاطره يي نقل کنم.

در روزگار انتخابات مجلس هشتم به همراه آقايان مهندس بيطرف و مهندس مرعشي جلسه يي با رئيس صدا و سيما در مورد هماهنگي هاي رسانه يي ستاد ائتلاف و صدا و سيما و تاکيد بر تعهدات صدا و سيما در ايفاي حقوق رسانه يي اصلاح طلبان- همان حقوقي که هيچ وقت ديده نشد- برگزار شد؛ دقيقاً همان روزي که آقاي علي لاريجاني از دبيري شوراي عالي امنيت ملي استعفا داده بود. رئيس صدا و سيما براي دور ماندن ذهن جامعه از اختلاف ميان رئيس و دبير شوراي عالي امنيت دستور داده بود اين خبر مهم در بخش شبانگاهي خبر سيما پخش شود و تا پيش از آن هيچ گونه اطلاع رساني رسمي ديگري صورت نگيرد. ايشان اين موضوع را در وصف رويکرد ملي و فراجناحي خودشان و صدا و سيما مي گفتند. اما غافل از آنکه پيش از ظهر اين خبر را شبکه خبر منتشر کرده بود و ايشان بي خبر از اين رخداد. با اين نمونه و نمونه هاي ديگر که همه سراغ دارند اين سوال به ذهن خطور مي کند که اين چگونه مديريتي است؟

باز هم به گزاره هاي برگرفته از مصاحبه ايشان توجه کنيد. مثل «رعايت حقوق شهروندي در اخبار 30/20»، «ايجاد ثبات اجتماعي و حذف فضاي ناپايدار»، «آمادگي صدا و سيما براي نقد صريح خود»، «کسب جايگاه شايسته از سوي موسوي به مدد صدا و سيما». به نظر نگارنده اين نوع مديريت، ويژه و منحصر به فرد است و براي توجيه و تفسير آن بايد از نظريه «کسب» ابوالحسن اشعري مدد گرفت؛ همان بنيانگذار نحله اشاعره که براي برون رفت از تنگناي «جبر و اختيار» آن را ابداع کرد، نظريه يي که براساس آن بتواند ميان تکليف شرعي و مسووليت انسان از يک سو و عدم پذيرش راي اعتزالي خلق افعال انسان از سوي ديگر جمع کند. همان طور که اين نظريه کلامي به رغم تلاش گسترده متکلمان و محققان براي فهم حقيقتش مبهم است، توجيه اين نوع مديريت با توجه به ميزان رضايتمندي جامعه از سمت و سوي خبري و سياسي صدا و سيما (دقت فرماييد رضايتمندي از جهت گيري سياسي نه سريال ها و طنزها و شعبده بازي ها) از يک سو و اظهارات آقاي ضرغامي و گزاره هاي پيشين از سوي ديگر مبهم مي ماند.

بيان يا نمايش نمودارهاي خوش آب و رنگ درباره عملکرد کلي صدا و سيما براي تحت تاثير قرار دادن افکار عمومي يادآور اين بيان اسکينر روانشناس امريکايي است که مي گويد؛ «هدف اين سياست و مديريت، اداره کردن و آرام نگه داشتن مردم است نه فرهنگ سازي و انسان سازي.» به مدد الهي در آينده درباره انطباق مديريت رسانه فراگير با نظريه «کسب» و «قانون هشتم ديويد ليبرمن» بيشتر خواهيم گفت.

* عضو شوراي عالي بنياد باران