نهادهای عمومی کجا ایستادهاند؟!
چکیده :در چنین شرایط، بیماری و فقر دامن خواهد گسترانید و کارد را به استخوان محرومان خواهد رسانید؛ و اینجاست که باید پرسید سرمایه های بزرگ بنیادهایی تحت نام مستضعفان و حساب فلان و ... که ذاتاً متعلق به عموم مردم ایران است، و وقفی هم نیست، چرا تمام قد در خدمت محرومان، آنهم در چنین شرایط بحرانی و اضطراری، قرار نمیگیرد و کی قرار خواهد...
ناصر آملی
در روزهای اخیر، در میان مردم این سوآل مطرح و مورد گفتگوست که در شرایط شیوع جهانی یک بیماری وحشی، نقش نهادهای غیر دولتی، اما باصطلاح عمومی چیست و اینها چه میکنند؟ و در این میان البته به آستان ها نیز اشاره میشود؛ مثلاً آستان قدس و حضرت معصومه و عبدالعظیم حسنی و شاهچراغ و از این قبیل.
و اما به نظر میرسد حکایت بنیادهایی مثل مستضعفان و حساب ۱۰۰ و اموال و املاک کذا که هر از چند، لیست فروشهای نجومی آنها آشکار و آگهی میشود، بکلی با آستانه ها توفیر اساسی دارد:
اکنون دولت زیر سنگین ترین تحریمهاست؛ امکان فروش نفت نیست؛ و کمی هم که هست، با نرخ بسیار پایین. سیستم دولتی زیر بار پاندمی کوید فشل شده است؛ اقتصاد خصوصی، نیمه تعطیل است و لذا دولت امکان گرفتن مالیات به سیاق گذشته را نیز نخواهد داشت و… ؛ در چنین شرایط، بیماری و فقر دامن خواهد گسترانید و کارد را به استخوان محرومان خواهد رسانید؛ و اینجاست که باید پرسید سرمایه های بزرگ بنیادهایی تحت نام مستضعفان و حساب فلان و … که ذاتاً متعلق به عموم مردم ایران است، و وقفی هم نیست، چرا تمام قد در خدمت محرومان، آنهم در چنین شرایط بحرانی و اضطراری، قرار نمیگیرد و کی قرار خواهد گرفت؟
میگویند این نهادها گاه کمک میکنند!
کمک یعنی چه؟ مستخدمان به خادمان کمک میکنند؟!
و چنانکه دیدیم، این سوآل امثال این کوچک نیست؛ سوآل شخصیتی مثل مسیح مهاجری است که در زمرۀ السابقون انقلاب و نظام و درون حکومت است.
بعلاوه: اکنون نزدیک دو ماه است که از تجمع افراد بدرستی ممانعت میشود؛ بسیار خوب:
بودجه مثلاً جامعه المصطفی و نهادهایی مثل این، صرف چه اموری شود، بهتر و نیکوتر از مساعدت به محرومان و مستضعفان در این وانفسا؟
دهها نهاد پژوهشی و تبلیغاتی، بودجه های گزاف میگیرند و کارگزارانشان هم در خانه نشسته اند؛ وقتی هم ایستاده بودند خاصیتی نداشتند؛ وگرنه حالا اتل متل تتلویِ «انتخاباتی»، برای فرهنگ عمومی شاخِ زهرآگین نمیشد!
بسیار خوب: بودجه هایِ جاریِ غیرِ حقوقِ پرسنلِ این نهادها، کجا میرود؟!
اینکه عده ای با لباس فرم( ! ) سمپاش به دوش، و جلوِ دوربین، فقط محض اطلاع( ! ) وایتکس بپاشند به در و دیوار، که مشکل فقر و نداری را حل نمیکند.
مگر ضدّ عفونی کردن معابر، متصدی خاص خود را ندارد؟
باری و اما، به نظر میرسد نباید آستانه ها را در کنار بنیادهایی که به عموم مردم تعلق دارند، نهاد:
آستان قدس و نهادهایی از این دست، برآمده از موقوفات اند، و مایملک وقفی باید صرف نیّات واقفین شود؛ وگرنه وقف معنا و فلسفۀ خود را از دست میدهد.
به هر حال، افرادی در زندگی یا برای پس از مرگ، اموالی را وقف میکنند که صرف فلان امور و کارها شود و مسئولیت هزینه کرد اموال در مسیر تعیین شده نیز بر عهده متولّی معیّن است؛ به طوری که او نیز حق انصراف و انحراف از نیّت واقف ندارد؛ چه رسد به دیگران:
مثلاً اگر واقفین به حرم حضرت رضا(ع)، به متولّی اجازۀ اطعام عمومی داده اند، اطعام گسترده ای که قبل از انتخابات ۹۶ صورت میگرفت و سر هر دروازۀ مشهد غذا توزیع میشد، و در ورودیهای حرم شریف کیک و تولیدات نان رضوی، مطلوب و مأجور بوده است و مبتنی بر نیّت و توصیه و وقفِ واقف؛ اما اگر چنان نیّت و توصیه ای در کار نبوده، حتی اطعام به محرومان نیز صحیح و مشروع نبوده، چه رسد به اطعام عمومی، آنهم قبل از انتخابات!
و اما اگر صحیح، و مبتنی بر وقفِ واقفین و نیّتِ آنها بوده (که لابد بوده؛ چون من به مناسبتی، همان زمان از مسئولان دفتر تولیت آن دوره سوآل کردم و گفتند این روال معمول آستانۀ مقدّسه است) اکنون که چنان اطعام گسترده ای صد در صد لازم تر است از قبل از انتخابات نود و شش! لذا جای این سوآل هست که چرا آن اطعام طولانی مدت – حدود یک ماه یا بیشتر – اکنون انجام نمیگیرد؟ و اگر میگیرد، چرا بدان گستردگی نیست؟
وگرنه، جناب مروی، آشکارا مدیریتی شایسته تر از گذشته بروز داده اند؛ و در شایستگی ایشان همین بس که قبل از قم و شیراز و تهران، ورودیهای حرم را بنا بر توصیه های بهداشتی، مسدود نمودند و از نابخردی نابخردان نیز نهراسیدند.
