زبان حکومت

چکیده :این روزها که حادثه‌ها از پی هم می‌رسند، میزان شکنندگی بالاست و زبان رسمی باید ترکیبی از همدلی، تولیت و دانایی باشد. انتخاب واژگان از سوی حاکمان بسیار مهم و حیاتی است، چیزی میان امیـد و واقع‌بینی: امید برای ایستادگی در برابر مصائب و گذار موفق، و واقع‌بینی برای پرهیز از اغفال و خامدستی و شیادی....

رضا بهشتی معز

زبان رسمیِ جاری از حاکمیت و ساری در شریانهای حکمرانی ما، چیزی در میانه “شلختگی” و “حماسه” است. این نکته مهمی است که باید در زمانی مناسب بدان پرداخت و نباید از چشم نکته بینان دور بماند. هیچ یک از این دو ویژگی (“شلختگی” و “حماسه”)، نشانِ الهیاتی (به معنای عام و فرادینی کلمه) ندارد و نمیتواند حکومت دینی را نمایندگی کند، تفصیل آن بماند. “شلختگی” را می‌گذارم برای وقتی مستوفا اما زبان حماسه و رزم این روزها بیشتر نمود دارد. کوتاه انکه دستگاه حکمرانی در هر زمان و زمینه، زبان مناسب خود را باید بکار گیرد. زبان رسمی تعریف پروتوکلر و قراردادی دارد اما رنگ و لعاب مناسب جشن، عزا، فتح، شکست، مهتری، کهتری، تربیت، خدمت، و… را در مناسبت‌ها باید بگیرد. این روزها که حادثه‌ها از پی هم می‌رسند، میزان شکنندگی بالاست و زبان رسمی باید ترکیبی از همدلی، تولیت و دانایی باشد. انتخاب واژگان از سوی حاکمان بسیار مهم و حیاتی است، چیزی میان امیـد و واقع‌بینی: امید برای ایستادگی در برابر مصائب و گذار موفق، و واقع‌بینی برای پرهیز از اغفال و خامدستی و شیادی. اما آنچه این روزها شنیده می‌شود زبان رزم و حماسه است. مقابله با یک بلای ملی و طوفان طبیعی رجزخوانی نمی‌طلبد، چالاکی و توانایی می‌خواهد. ما کرونا را “شکست می‌دهیم”، “پیروز می‌شویم”، “نابود می‌کنیم” و استفاده از برچسب‌های حماسیِ دین‌پایه مشابه، ادبیاتِ رزمی کودکانه‌ای‌ست که مال حاکمیت بالغ نیست. این ادبیات، تزریقِ تصنعیِ اعتماد در یک فضای ملتهب ظن‌آلود است. مدیریت بحران با پهلوان پنبه بازی و خطابه‌های حماسی میسر نمی‌شود. باید فضای روانی با دقت و ادبیات لازم مهار شود اما اینجا میدان رزم نیست، خلاء اعتماد را چالاکی سمپاتیک و کارنامه موفق پر می‌کند. /فیسبوک نگارنده