سایت خبری تحلیلی کلمهhidden pichidden pichidden pichidden pichidden pic
  • صفحه اصلی
  • » حکومت اخلاقی، جامعه اخلاقی پدیدمی آورد...

حکومت اخلاقی، جامعه اخلاقی پدیدمی آورد

چکیده :منشاء اولیه عصبانیت مردم، امری فراتر از این برخورهای جزئی و مقطعی است. و آن همان چیزی است امام علی (ع) در نهج البلاغه بدان تصریح نموده و آن پدید آمدنِ زمینه های عصبانیت و برون رفت مردم از مرزهای اخلاق است، و یکی از مهمترین های این چالش؛ میتواند ازسوی مسئولان جامعه باشد!...


هادی سروش

۱) “اخلاق” همیشه در بزنگاه های مهمی که آدمی در تلاطم قرار میگیردخود را نشان میدهد .

۲) یکی از موّاج ترین تلاطم ها ؛ “خشم ” است که در عصبانیت نمایان میشود.

۳) عصبانیت اگر کنترل نشود در واقع یک لشکر است که شروع به حمله میکند ؛ 《از خشم برحذر باش؛ زیرا از لشکریان بزرگ شیطان است ؛ – احذر الغضب فانه جُند عظیم من جنود ابلیس》 (نهج ؛ نامه ۶۹)
اگر عصبانیت ، یک لشکر بحساب می آید ، پس باید در حوزه آسیب شناسی آن ؛ آسیب و تخریب را ، در حد واندازه لشکر مورد محاسبه قرار داد.
حال ؛ اگر این خشم از حوزه فردی عبور کند و به متن جامعه برسد و جامعه ای عصبی باشد ، باید قدرت آسیب آن را در حد چند لشکر بزرگ دید .
از سوی دیگر ؛ در لشکر غضب ، فقط غضب تعریف نمیشود ، بلکه ؛ انبوهی از افسران و سربازانی وجود دارد که هر کدام ، عنوان و نمونه هایی از “بداخلاقی” های متفاوت به حساب می آیند.

۴) اگر غضب و عصبانیت چنین مهم است ، پس چرا همیشه در “غضب و عصبانیت” گویندگان مذهبی ، مشغول خود شخص عصبانی میشوند و او را نصیحت میکنند؟
چرا به منشاء عصبانیتها و باعث وبانی آن اعتنا نمیکنند؟
برای باور این مطلب ، کافی است به محافل سخنرانی و وسیع تر از آن ، برنامه های تلویزیون نظری بفرمایید تا ملاحظه بفرمایید آقایان در شبکه مختلف فقط مشغول نصحیت های فردی هستند .

۵) بله؛ممکن است منشاء عصبانیت والدین ؛ فرزندشان باشد ،و گاه بالعکس ، همانطوریکه میتواند منشاء عصبانیت هایی که در جامعه دیده میشود؛ “حق کشی” باشد که فردی بخاطر از دست رفتن حق اش در اداره و یا فروشگاه و یا حین رانندگی عصبانی شود . همه اینها در جای خود درست است .
اما منشاء اولیه عصبانیت مردم ، امری فراتر از این برخورهای جزئی و مقطعی است. و آن همان چیزی است امام علی (ع) در نهج البلاغه بدان تصریح نموده و آن پدید آمدنِ زمینه های عصبانیت و برون رفت مردم از مرزهای اخلاق است ، و یکی از مهمترین های این چالش ؛ میتواند ازسوی مسئولان جامعه باشد !
سختی امور اقتصادی و معاش ، تحقیر با ادبیات و روش های قیّم مآبانه برای کسانیکه که خود ؛ مالک و صاحب خانه اند ، و یا پنهان کاری و خلاف گوئی ، و خلاصه هر ضداخلاقی از سوی حاکمیت (خدای نخواسته ) ، علت محدثه و موبقه ی بداخلاقی و عصبانیت مردم میشود.
و آن عصبانیت منشاء صدها مسئله غیر اخلاقی با عناوین مختلف اعم از سیاسی مانند سوء استفاده از قدرت ، یا اقتصادی مانند اختلاس و دزدی و گرانفروشی ، و یا اجتماعی مانند نزاع و درگیری و اعتیاد ، و حتی خانوادگی مانند طلاق و.. خواهد شد .

۶) اگربد اخلاقی و عصبانیت مردم از حوزه فردی شان فرا رود و به حکومت شان برسد ، آنگاه ؛ نه تنها جامعه و مردم آسیب پذیرند ، بلکه حاکمان هم ؛ روی خوشی را نخواهند دید.

امام علی(ع)چنین فرمود:
《درجلب خشنودی مردم گسترده ترین باشد،که همانا خشم عمومی مردم ، خشنودی خواص را از بین میبرد》 ( نامه ۵۳)
این روی خوشی ندیدنِ حاکمان؛ فقط در بروز و ظهور اعتراضات مردمی نیست ، بلکه ضریب افسردگی و ناراحتی و بیماری های روانی جامعه را فرا میگیردوحاکمان رابه زحمت می اندازد.

۷) درحکومت دینی، “مربی تربیت و معلم اخلاق” ؛ خود حاکمیت است و بس .
امام علی(ع)اشاره به این واقعیت دارد:
《الناس مع الملوک》(نهج؛خ۲۱۰)

درحدیث دیگری فرمود:
《انسان ها به حاکمان و زمامداران خود شبیه تر هستند تا نسبت به پدران خود ؛ الناس بِاُمَرائهم اشبه من آبائهم》(تحف ۲۰۸)

از همی روست که امام علی (ع) با قاطعیت به کارگزاران حکومتی ، دستور به چهار وظیفه ی حیاتی میدهد ؛ 《فرو بردن غیظ ، گذشت در اوج قدرت و ریاست ، تحمل در آستانه خشم ، و چشم پوشی در وقتیکه ابزار برخورد در دست است. در اینصورت مسیر حاکمیت برای ادامه حیات سیاسی اش ، بازخواهد بود؛ – واکْظِم الْغَیظ، وَتَجاوز عِنْد المَقدِره، وَاحْلُم عِند الغَضب، واصفَح مَع الدولَه، تَکُن لَک العَاقِبه》.(نهج ؛ نامه ۶۹)


دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.