در باب اعتراض

چکیده :اینکه هنرمندان در اعتراض به وضعیت کشور، تصمیم به تحریم جشنواره‌ها بگیرند فارغ از اثربخشی، درست یا غلط بودن و میزان همراهی دیگر هنرمندان، تنها یکی از بسترهای اعتراض است؛‌ یکی از بسترهای ممکن برای اعتراض و قطعا به این معنی نیست که تنها بستر اعتراضی همین یک راه است و...

سپند ارند

اعتراض سبک و سیاق از پیش تعیین‌شده و ثابتی برای همه فصول ندارد که انتظار داشته باشیم در یک قالب مشخص و با کیفیت و کمیتی از پیش تعیین‌شده، به اجرا در آید. اغلب اینگونه است که اعتراض‌های مردم توسط نظریه‌پردازان تحلیل می‌شود و علل و پیامدهایش مورد بررسی قرار می‌گیرد نه آنکه مردم بر اساس نظریات تحلیل‌گران، مو به مو طبق الگوهای از پیش‌ تعیین‌شده دست به اعتراض بزنند.

از سوی دیگر بستر و شیوه این اعتراض‌ها متکثر است، گاهی وجهی ایجابی دارد و گاه با رویکرد سلبی بروز پیدا می‌کند. گاهی اعتراض در خیابان و با فریاد معنا پیدا می‌کند و گاهی با حضور نیافتن، ترک کردن، دست از کار کشیدن، سکوت کردن، نپذیرفتن.

اینکه هنرمندان در اعتراض به وضعیت کشور، تصمیم به تحریم جشنواره‌ها بگیرند فارغ از اثربخشی، درست یا غلط بودن و میزان همراهی دیگر هنرمندان، تنها یکی از بسترهای اعتراض است؛‌ یکی از بسترهای ممکن برای اعتراض و قطعا به این معنی نیست که تنها بستر اعتراضی همین یک راه است و بس.

تردیدی نیست که هنرمند می‌تواند با هنر اعتراضی و خلق اثری هنری صدای اعتراض خیلی از مردم باشد؛ اما چنین تصمیمی، نفی‌کننده‌ی مشارکت در دیگر بسترهای اعتراضی نخواهد بود؛ با این حال انتظاری هم نیست که حتما همه هنرمندان با مردم دیگر به خیابان بیایند اما از کسی که بگوید هنرمند باید با هنرش صدای اعتراض را بلند کند و نیازی نیست به خیابان برود، یک سوال باید پرسید: آیا مردمی که برای اعتراض به خیابان می‌آیند شغل و تخصص و محل درآمدشان اعتراض در خیابان است؟

گمان نمی‌کنم کسی پاسخش به این پرسش، آری باشد. آنکه دست به حرکت اعتراضی در خیابان می‌زند، آنکه اعتصاب می‌کند، آنکه تظاهرات می‌کند، آنکه از درد فریاد می‌زند، شغلش فریاد‌زننده، اعتصاب‌کننده، به‌خیابان‌رونده و تظاهرکننده نیست. او هم برای خودش حرفه‌ای دارد که گاهی می‌تواند از رهگذر آن دست به اعتراض یا آگاهی‌بخشی بزند اما وقتی به خیابان می‌آید،‌ وقتی که فریاد می‌زند، وقتی که اشک می‌ریزد، یعنی به تنگ‌آمده است از همه چیز.

به خیابان آمدن برای اعتراض، یعنی تجربه‌ی مشترک همه مردم در کنار هم، فارغ از آنکه هنرمند باشیم، کارگر باشیم، معلم باشیم، دانشجو باشیم. آنجا می‌دانیم که فقط مردمِ معترض هستیم و از وضع موجود به تنگ آمده‌ایم.