خلوتی نمازجمعهها و جماعتها
چکیده :مامان جمعه، هرچند فهمیدهاند که مردم، دیگر به آنان و به چنان جایگاههایی بیاعتماد شدهاند و بریدهاند؛ اما هنوز به درک حقیقتی بزرگتر به نام حکومتیشدن و بیاثربودن و مردمی نبودن امامان جمعه و نماز جمعهها پی نبردهاند یا دستکم به خاطر منافعی که از این راه به دست میآورند، خود را به کوچۀ علیچپ زدهاند: سید احمد خاتمی که هنوز، چون نگاهِ خود، رسانهها و دنیا را یکسویه و غیرتعاملی میبیند، گمان میکند که با تبلیغات یکسویۀ رسانهها و بدون در نظر گرفتن زیر پوست وقایع و حقایق و بدون توجه به علل و عوامل، صرفا با تبلیغات، میتوان مردم را به نماز جمعهها و جماعتها و فراخوانهای هواداری بالادستیها...
احمدرضا احمدپور:
نخستین نماز جمعۀ تهران پس از انقلاب بهمن ۵۷ به امامت آیتالله طالقانی در پنجم مردادماه ۱۳۵۸ و با استقبال پرشور نمازگزاران برگزار شد. در هفتهها و نیز جمعۀ گذشته [۴مرداد] که برابر بود با فرا رسیدن چهلمین سالگرد برگزاری نمازجمعۀ تهران، چند تن از امامان جمعۀ کشور، آشکارا یا سربسته و از راه گلایه به خلوتیِ نمازجمعهها اعتراف و اقرار کردند.
۱٫ محمد عبادیزاده، نماینده جدید ولی فقیه و امامجمعۀ بندرعباس نیز ضمن اشاره به وجود چنین رخدادی گفت که نمازجمعه با اجازۀ ولی فقیه انجام میگیرد و نمازجمعه «نماز حاکمیتی» است. جناب عبادیزاده فراموش کرده است که پیامبر گفته بود: الجُمُعَهُ حَجُّالمَساکِینِ/ نمازجمعه حج مستمندان است [الدعوات: ۳۷/۹۱؛ منتخب میزانالحکمه: ۳۳۲]؛
۲٫علی خاتمی امامجمعۀ زنجان نیز در ۷خرداد۹۸، از خلوت شدن نمازهای جماعت در مساجد گلایه کرده و چنین رویدادی را “دغدغۀ فرهنگی” خوانده بود و با این گزاره که «نیاز بهکارهای فرهنگی مناسب دارد…» به خلوتی نمازجماعتها و نادرستی فعالیتهای مربوط در مساجد اذعان کرده بود؛
۳٫ اعتراف سید احمد خاتمی امامجمعۀ تهران بهخلوتی نمازهای جمعه، اما در رسانههای ایران بیشتر آبوتاب پیدا کرد. وی گفت: «نماز جمعه، تریبون ولایت است… و باید رهنمودهای ولایت را در آن تبیین کرد.» سپس برای رونق بخشیدن به نماز جمعه و رفع خلوتی آن از رسانههای شنیداری و مکتوب و مجازی درخواست میکند تا به [رونقبخشیدن] نمازجمعهها کمک کنند.
جدای از میزان اهمیت جایگاه و اثرگذاری حقیقی نماز جمعهها در جامعه، اگرچه پذیرش حقیقت خلوتی چنین جایگاه ولائی و حکومتی از سوی امامان جمعه، آنهم بهشیوۀ آشکار، جای شگفتی دارد؛ اما از تعمیق فاصلههای روبه افزایش میان مردمان ایران [حتی نمازگزاران] با حکومت نیز حکایت دارد. توجه بهسخنان خود امامان جمعه و اظهار نظرهای آنان، چنین مهمی را میرساند.
امامان جمعه، هرچند فهمیدهاند که مردم، دیگر به آنان و به چنان جایگاههایی بیاعتماد شدهاند و بریدهاند؛ اما هنوز به درک حقیقتی بزرگتر به نام حکومتیشدن و بیاثربودن و مردمی نبودن امامان جمعه و نماز جمعهها پی نبردهاند یا دستکم به خاطر منافعی که از این راه به دست میآورند، خود را به کوچۀ علیچپ زدهاند: سید احمد خاتمی که هنوز، چون نگاهِ خود، رسانهها و دنیا را یکسویه و غیرتعاملی میبیند، گمان میکند که با تبلیغات یکسویۀ رسانهها و بدون در نظر گرفتن زیر پوست وقایع و حقایق و بدون توجه به علل و عوامل، صرفا با تبلیغات، میتوان مردم را به نماز جمعهها و جماعتها و فراخوانهای هواداری بالادستیها کشاند!
عبادیزادهها و سید احمد خاتمیها و علی خاتمیها، اگر راستانه، دغدغۀ خلوتی نماز جمعهها و جدایی مردم را دارند؛ باید بدانند و بفهمند که تنها با تبلیغات و یکسویهنگری و از بالا به پایین نگاه کردن یا با کوتاهکردن خطبهها، حتی به اندازۀ چند جمله و در دو سه دقیقه، باز هم چیزی عوض نمیشود؛ بلکه باید واقعبین شوند و دریابند که مشکل خود آنان و سیاستها و روشهای خودکامگی بلادستیها هستند، نه نماز جمعه و نه ایمان مردم و برای فهمیدن چنین مهمی به پژوهشهای کمی و کیفی اجتماعی زیر نگاه تیزبین جامعهشناسان و آمارشناسان نیاز است نه به برداشتهای پیشداورانه امامان جمعه آن هم از روی بولتنهای سازمانی!
پژوهشهای علمی جامعه شناختی و حوزه ارتباطات اجتماعی نشان میدهند، حکومتیشدن جمعهها و جماعتها و علم و آموزش و نیز یکسویهنگری و از بالا به پایین به پرسمانها و به مردم نگاه کردن ریشۀ اصلی جداییها و بریدنهای و فاصله گیریهای مردم از حکومت و جایگاههای حکومتی است.
اگر امامان جمعه، خود را با دقت و با واقعبینی نگاه و برانداز کنند؛ حتما، هم مشکل را و هم راهِ گشایش را دریافت خواهند کرد.
