گزارش به «امام زمان» یا «مردم»؟

چکیده :مناسب بود هشدار می‌داد: ای مسئولان و خادمان؛ بدانید اگر امکان نظارت مردمی را محدود سازید و آنان را از وضع خود در بی‌خبری نگه دارید و در پنهانی اهمال ورزید یا به خیانت و دست‌اندازی مبادرت کنید، سنت خدا بر افشا شدن پنهان شما و رسوا شدنتان نزد مردم است‏(الجعفریات ۱۹۶) پس به سنت‌های خدا ایمان بیاورید و میز، اتاق و کارنامه‌تان را در معرض دید و قضاوت مردم قرار دهید که ایجاد نظارت عمومی در جنب اعتقاد به نظارت خدا و اولیای خدا، بهترین عامل حفظ از سستی و خیانت و سوق به خدمت و انجام وظیفه...

احمد حیدری

آیت‌الله امامی کاشانی ـ امام جمعه تهران ـ در خطبه‌های نماز از مسئولان خواست «میز اداره خود را به امام زمان عرضه کنند، اتاق کارشان را به امام زمان عرضه کنند، کالا، وقت و زمان خود را به آن حضرت عرضه کنند و ببینند آیا امام عصر راضی هستند این میز و صندلی باشد اما در راه کمک به خلق خدا به کار نرود؟ آیا امام زمان راضی است که فردی مسئول باشد اما نسبت به مسئولیت خود سستی و سهل انگاری کند و به مشکلات مردم توجه نکرده و به دنبال راهکارهای حل مشکلات مردم نباشد؟»

این توصیه ما را به چند تأمل وامی‌دارد‌:

۱- در قرآن(توبه/۱۰۵ و …) و روایات(کافی، ج۱، ص۲۱۹، باب عرض الاعمال) تصریح شده اعمال ما در هر مقامی که باشیم، شبانه روز به رسول خدا(ص) و امام زمان(عج) عرضه می‌شود و ایشان بدان آگاهی کامل داشته و از کارنامه موفق ما شاد شده و کارنامه ناموفق ما، محزون‌شان می‌سازد.

۲️- عرضه کارنامه و وضعیت ما به رسول خدا و امام زمان قطعی است و چه بخواهیم و چه نخواهیم، واقع می‌شود و لازم نیست ما خود آن را عرضه کنیم؛ آنچه بر ما لازم است، توجه و باور به این «عرضه شدن» می‌باشد که اگر باور و توجه داشته باشیم، عاملی سازنده و مشوّق به سوی خیرات و بازدارنده از حبدی‌هاست.

۳- این باور و توجه فقط یک عامل درونی مشوّق به خوبی‌ها و بازدارنده از بدی‌ها برای افرادی است که در درجات بالای ایمانی و یقینی قرار دارند و امور اجتماع را نمی‌توان فقط با تکیه بر عوامل درونی کمیاب تدبیر کرد و به اصلاح رساند، از این رو قرآن و روایات، جامعه و مردم را به نظارت بر همدیگر و بخصوص بر حاکمان، نصیحت، توضیح‌خواهی، امر به معروف و نهی از منکر فراخوانده است و امیرمؤمنان که برترین تربیت شده دین و پیامبر است، با صراحت افراد جامعه را از خمودی، تملّق و چاپلوسی نسبت به حاکمان و صاحبان قدرت نهی کرده و به صراحت به نظارت، نقد و اعتراض دعوت می‌کند(نهج البلاغه، خطبه۲۱۶ و …).

۵- مردم از جانب خدا، صاحبان کشور و سالار واقعی هستند و حاکمان‌شایسته، بندگان مورد رضای خدا و برگزیدگان مردم در اداره جامعه می‌باشند و باید به مردم و صاحبان مملکت جوابگو باشند و میز و اتاق و کارنامه خود را به مردم نشان دهند و آنان را قانع سازند و راضی گردانند.

۶️- به نظر می‌‍‌رسد مناسب‌ بود خطیب جمعه تهران در تریبون نماز جمعه و جایگاه دعوت به تقوا، ضمن هشدار و توجه دادن مسئولان به نظارت دائمی خدا و اولیای خدا، آنان را به ایجاد زمینه‌های لازم برای نظارت مردم ـ صاحبان مملکت و حکومت ـ و نهادهای مردمی مانند مطبوعات(که به حق رکن چهارم مردم‌سالاری نام گرفته‌اند) دعوت می‌کرد و از آنان می‌خواست میز اداره، اتاق، وقت، زمان و کارنامه خود را به مردم عرضه کنند و ببینند آیا مردم راضی هستند این میز و صندلی باشد اما در راه کمک به آنان به کار نرود؟ آیا راضی هستند که فردی مسئول باشد اما نسبت به مسئولیت خود سستی و سهل انگاری کند و به مشکلات مردم توجه نکرده و به دنبال راهکارهای حل مشکلات مردم نباشد؟ قطعا اگر مردم از مسئولی به جهت انجام وظیفه، سخت‌کوشی و خدمت‌گزاری راضی باشند، خدا و امام زمان هم از او راضی است و اگر مردم از او به جهت اهمال، دست‌اندازی در حقوق عامه و خیانت در انجام وظیفه ناراضی باشند، خدا و امام زمان هم از او ناراضی است. فقط جایی رضایت مردم با رضایت خدا و ولی خدا در تنافی است که با ارتکاب به کار مورد خشم خدا جویای رضایت مردم باشیم(اختصاص مفید۲۲۵) امام جلب رضای مردم با انجام وظیفه و خدمت، دقیقا جلب رضای خدا و ولی خدا است.

۷- مناسب بود هشدار می‌داد: ای مسئولان و خادمان؛ بدانید اگر امکان نظارت مردمی را محدود سازید و آنان را از وضع خود در بی‌خبری نگه دارید و در پنهانی اهمال ورزید یا به خیانت و دست‌اندازی مبادرت کنید، سنت خدا بر افشا شدن پنهان شما و رسوا شدنتان نزد مردم است‏(الجعفریات ۱۹۶) پس به سنت‌های خدا ایمان بیاورید و میز، اتاق و کارنامه‌تان را در معرض دید و قضاوت مردم قرار دهید که ایجاد نظارت عمومی در جنب اعتقاد به نظارت خدا و اولیای خدا، بهترین عامل حفظ از سستی و خیانت و سوق به خدمت و انجام وظیفه است.