آینه و خشت خام!
چکیده :به هر حال، اعتراف به نابسامانیها و اجماع نسبی در بارۀ آنها، با اهمیت است؛ اما هنگامی میتوان آن را به فال نیک گرفت که در مورد علت وقوع آنها و نوع پاسخ و یافتن راه حلها نیز به اجماعی نسبی رسید؛ در غیر این صورت، "جوانان خام" بار دیگر هم در آینه و هم در خشت خام چندان تصویر هولناکی را میبینند که ظاهراً پیران نمیتوانند یا نمیخواهند در هیچکدام از آنها...
احمد زیدآبادی
در ایران طرح شفاف مشکلات و ارائۀ راهحل آنها همیشه پر هزینه بوده است و از این رو، اهل فکر و نظر، معمولاً اظهارات خود را در قالبی کلی بدون ورود به جزئیات و یا به صورت ایهام و اشاره مطرح میکنند.
با این حال، دعوت از عباس عبدی برای حضور در تلویزیون رسمی به منظور مناظره در بارۀ “فروپاشی اجتماعی” نشان میدهد که طرح برخی از تهدیدهای اجتماعی و مخاطرات سیاسی به صورت علنی و کم و بیش شفاف، از سوی حکومت قابل تحمل و یا اجتنابناپذیر شده است.
همانطور که دکتر رنانی اخیراً گفته است، نقد دیگر نه امر تازهای محسوب میشود و نه مشکلی میگشاید. در دهۀ ۷۰ و ۸۰ آنچه “پیران” قرار بود در خشت خام ببینند؛ متأسفانه در آینه هم ندیدند؛ اما “جوانان خامی” چون ما هم در آینه دیدیم و هم در خشت خام! اما چه سود که آن همه نقد و هشدار راه به جایی نبرد!
نقد در واقع عمدتاً هشدار نسبت به وقوع مشکل، بحران یا مصیبتی است که از دید عموم رخ نهان میکند و آهسته و پیوسته پیش میخزد؛ اما وقتی که آن مشکل، بحران یا مصیبت چهره عیان کرد؛ دیگر نقد چه معنای محصلی دارد؟
اینک مشکلات به صورتی عینی از چشم و چار جامعه بیرون زده و عالیترین مقامهای کشور نیز به آن اعتراف میکنند. این اعتراف خود گام نخست در جهت درست است گرچه نوع تعلیل آن، همچنان میتواند راهحلهای واقعی را از دسترس خارج سازد.
به هر حال، اعتراف به نابسامانیها و اجماع نسبی در بارۀ آنها، با اهمیت است؛ اما هنگامی میتوان آن را به فال نیک گرفت که در مورد علت وقوع آنها و نوع پاسخ و یافتن راه حلها نیز به اجماعی نسبی رسید؛ در غیر این صورت، “جوانان خام” بار دیگر هم در آینه و هم در خشت خام چندان تصویر هولناکی را میبینند که ظاهراً پیران نمیتوانند یا نمیخواهند در هیچکدام از آنها ببینند!
