درباره همهپرسی کردستان عراق
چکیده :اگر از هیچ نشانهای بهاین نتیجه نرسیم که برگزاری همهپرسی استقلال کردستان عراق جدیست، از برگزاری رزمآیِش امنیتی سپاه در مرزهای غربی کشور، با نام «محرم»، میتوانیم بهاین نتیجه برسیم که کُردهای عراق، با وجود تمام مخالفتهای ابرازشدهی منطقهای و بینالمللی، بهراستی بهدنبال استقلال سیاسیاند، و ابراز این واکنش واقعی، نشان میدهد ارادهی کُردها جدیست و، از همین رو، ابراز واکنش واقعی از سوی ایران لازم آمدهاست....
کلمه – یوسف رحمانی:
اگر از هیچ نشانهای بهاین نتیجه نرسیم که برگزاری همهپرسی استقلال کردستان عراق جدیست، از برگزاری رزمآیِش امنیتی سپاه در مرزهای غربی کشور، با نام «محرم»، میتوانیم بهاین نتیجه برسیم که کُردهای عراق، با وجود تمام مخالفتهای ابرازشدهی منطقهای و بینالمللی، بهراستی بهدنبال استقلال سیاسیاند، و ابراز این واکنش واقعی، نشان میدهد ارادهی کُردها جدیست و، از همین رو، ابراز واکنش واقعی از سوی ایران لازم آمدهاست.
گذشته از همهی همسایگان عراق، که با این همهپرسی مخالفت کردهاند، آمریکا نیز از آنسوی دنیا مخالفت خود را با استقلال سیاسی کردستان عراق اعلام کردهاست؛ اگرچه واکنش روسیه چندان صریح نبودهاست، و سخنگوی کرملین تنها بهاین موضعگیری بسنده کردهاست که روسیه از تمامیت ارضی کشورها حمایت میکند، و این موضعگیری آنجا مبهم باقی میماند که ماجرای کریمه و مداخلهی روسیه در شرق اوکراین همچنان محل مناقشه است. کمی بعدتر اجمالاً بهاین موضعگیری برخواهیمگشت.
من البته با هرگونه اقدامی که، مستقیماً و یا بهطور غیرمستقیم، تهدیدی را متوجه تمامیت ارضی ایران کند، مخالفام؛ چنانکه در شرایط تزاحم استقلال و آزادی، جانب استقلال را میگیرم ـــ زیرا گذشته از اینکه ایران، بهعنوان یک مفهوم سیاسی، متشکل از همهی فضاییست که اکنون در حاکمیت جمهوریاسلامیست، ضامن بقای یکایک ایرانیان هم، در قدرتمندبودن و قدرتمندترشدن این فضاست، و جدایی یک مکان از این فضا، مغایر ضرورت بقای ایرانیان است. ممکن است زمانهایی آزادی نداشتهباشیم، ولی میتوانیم دوباره آزاد باشیم؛ در حالی که اگر حتا یکوجب از خاکمان را از دست بدهیم، دیگر هرگز نمیتوانیم آن را بازیابیم. با این منطق، با اصل برگزاری همهپرسی استقلال کردستان عراق، که تهدیدی غیرمستقیم علیه تمامیت ارضی ایران است، فارغ از نتیجهی آن، اکیداً مخالفام.
با این حال، روشن است که کردستان عراق اصلاً نمیتواند بهعنوان یککشور دوامی داشتهباشد، و کُردهای عراقی هم این را میدانند: تمام همسایگان کردستانِ مستقل فرضی مرزهایشان را بر آن خواهندبست و، در شرایط عدمدسترسی بهآبهای آزاد، و عدممخالفت صریح قدرتهای بینالمللی با این بستن مرزها، این وضعیت معادل نابودی تدریجیست؛ نظیر همان بلایی که بر سر خلافت خودخواندهی داعش آمد و، با کاستهشدن از شدت حمایتها از این هیولای پوشالی، متصرفات آن تدریجاً آزاد شدند. هیچ دادوستدی برای کردستانِ مستقل فرضی متصور نیست و، مشخصاً، علت مخالفت برخی احزاب کُرد عراقی با این همهپرسی هم، که حیاتشان در گرو درآمدهای گمرکیست، آگاهی عینی از همین موضوع است.
از این رو، بهنظر میرسد برگزاری این همهپرسی صرفاً استمزاجی باشد؛ بدینمعنا که سران اقلیم کردستان، پس از سالها وجود منطقهی پرواز ممنوع در زمان حکومت صدام حسین، و بیش از یکدهه خودمختاری پس از حملهی ایالاتمتحد بهعراق، اکنون میخواهند بدانند آیا از دید قدرتهای منطقهای و بینالمللی، زمان استقلال فرارسیدهاست یا خیر: واقعیت هم این است که در عرصهی سیاست، تنها عمل است که دلالت میکند؛ هرگونه موضعگیریِ بدون عمل، تنها بهکار دیپلماسی عمومی میآید، که فینفسه فاقد هرگونه فایدهایست. بدینترتیب، کردستان عراق میخواهد بهمحک یک همهپرسی، و ارزیابی واکنشها بهآن، دریابد تا چهمحدودهای میتواند اِعمال نفوذ کند و، بهعبارت سادهتر، چقدر قدرت دارد، و دیگران چهارزیابیای از قدرت او دارند.
در نتیجه، این همهپرسی یا اجرا نخواهدشد، و یا در صورت اجرا، رأی «نه» از صندوقهای آن بیرون آورده خواهدشد؛ کُردهای عراقی خواستار استقلالی که پرچم تنها حامی منطقهایشان ـــ اسرائیل ـــ را برمیافرازند، باید بدانند این کشور مجعول با زور بریتانیا و ایالاتمتحد و لابی پرقدرت یهودیان صهیونیست ایجاد شدهاست، و شرایطی که اسرائیل را ایجاد کردهاست، و تاکنون هم آن را پابرجا داشتهاست، از اساس با شرایط کردستان عراق متفاوت است: اسرائیل با ارادهی ایجابی قدرتهای جهانی و تلاش درازدامن لابیهای صهیونیست پدیدار شد؛ کُردهای عراق در تمام تاریخ معاصر ابزار قدرتها در منازعاتشان بودهاند، و اینبار نیز چنین است: تلاشی از پیش محکوم بهشکست، که معلول برآوردی نادرست از مناسبات قدرتهای جهانیست.
اگر نبرد غرب و شرق در سوریه و بخشی از عراق بهخاتمهی خود و پیروزی نسبی شرق نزدیک میشود، و نبرد دیگری، اینبار در شمال عراق و در اقلیم کردستان، جهت زورآزمایی شرق و غرب، برای دراختیارگرفتن مناطق نفوذ، در دست اجراست، کُردها باید بیشتر حواسشان را جمع کنند؛ نه اینکه در این شرایط بهدنبال محک قدرت دیگران و ارزیابی دیگران از قدرت خودشان باشند و، از این رهگذر، خودشان را در منجلابی بیاندازند که هستونیستشان را دچار تهدیدهای جدی خواهدکرد.
