روایت ١٢ساله «شهر»داری
چکیده : هیچ نکته مثبتی در کارنامه مدیریت شهری نیست. قطعا اگر زیر صفر نمره حساب شود، من به کارنامه او نمره صفر میدهم. جز اینکه هوای شهر دچار مشکل شد، هزاران هکتار باغ و فضای سبز منهدم شد و سرمایهها و منابع شهر را به دلیل پروژههای نمایشی به اتمام رساندیم. شهرداری کاربرد دیگری نداشته است، مثل پلها، اتوبانها و دوطبقهکردن صدر که از نقاط ابهام کارنامه ایشان است ...
١٢سال در بر روی یک پاشنه چرخیده است. محمدباقر قالیباف از اوایل دهه٨٠ تا اواسط دهه٩٠ سکان شهرداری را در دست داشته است و سودای ریاستجمهوری را در سر. او اما هربار در انتخابات ریاستجمهوری ناکام ماند و به ساختمان خیابان بهشت تهران برگشت داده شد. اینبار هم شهردار تهران با وجود اینکه قبلا گفته بود؛ «هیچ درخواستی برای نامزدی در انتخابات ندارم»، در روزهای بهاری تهران به ساختمان وزارت کشور رفت و در انتخابات ثبتنام کرد. او ازهمانجا تخریب جدی علیه دولت را شروع کرد و از این بعد هم تا ٢٠روز که رئیس شورا به او مرخصی میدهد، فرصت دارد تا به تبلیغ خود ادامه دهد.
قالیباف بعد از ثبتنام در انتخابات ریاستجمهوری گفت که مدیریت کشور «بسته و خسته» است، وضعیت درآمدها خوب نیست و با توجه به مشکلات بیکاری میتواند ۵میلیون شغل درکشور ایجاد کند. چند روز بعد هم درجریان افتتاح پروژههای شهری منطقه ١۵ کشور را دچار چالش بزرگ مدیریتی دانست که مدیریت تحول درآن وجود ندارد، اما آیا اگر بخواهیم مدیریت ١٢ساله او بر مهمترین کلانشهر ایران را ارزیابی کنیم، به نتیجه مثبتی میرسیم؟ و آیا کارنامه او درحدی هست که حالا بتوان به وعدههای انتخاباتی او تکیه کرد؟ پاسخ منتقدان قالیباف منفی است؛ آنها معتقدند که یک فاجعه درتهران به بار آمده و حتی شهردار بعدی زمین سوختهای را از او تحویل میگیرد اما موافقان او نقد جدی را به مدیریت ١٢ساله وارد نمیدانند و میگویند که در تعهد درکار یکی از مشخصههای اوست.
قناعتی، عضو شورا: شهردار به تعهدات خود عمل کرد
ابوالفضل قناعتی، عضو کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر در اینباره به «شهروند» میگوید که او به تعهدات ۴سال قبل خود در زمینه ساخت مترو، پروژههای زماندار عمرانی و بافت فرسوده عمل کرده و شهر آفتاب را به بهرهبرداری رسانده است: «طبق برنامه ۵ساله متعهد شده بود که ساخت ١۵٠کیلومتر مترو را به اتمام برساند که این اتفاق تا پایان سال ٩۶ انجام خواهد شد. همچنین درحوزه اتوبانها، تقاطعها و موضوعات اجتماعی درمنطقه ١٢ کارهای خوبی انجام داده است. بنابراین فکر میکنم تعهدات خود را تا ٧٠درصد انجام داده است.»
گزارش شورا نشان داد که پروژههای شهرداری عقبماندگی دارد
سخنان شاکری درشرایطی است که براساس آخرین گزارشی که رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورا در اسفند سال گذشته درشورا ارایه کرد، همچنان حدود ٢هزارو٢٢٧ پروژه عمرانی و نگهداشت دربخشهای مختلف شهری پایتخت فعال، متوقف یا نیمهفعال است که از این تعداد ١٩٢۴ پروژه مربوط به مناطق و ٣٠٣ پروژه مربوط به معاونتهاست و این یعنی تکرار عقبماندگی که درگزارشهای نظارتی سال ٩٣ و ٩۴ پروژههای شهرداری مطرح شده بود. علیرضا دبیر ۶ماه قبل هم گفته بود که پیشرفت فیزیکی پروژههای تعریفشده برای مناطق شهر تهران مطلوب نیست و این پروژهها دچار ٢۵درصد عقبماندگی است: «پروژههای شهرداری تهران در سال ٩٠ درحدود ٢٨,٩درصد، سال ٩١ حدود ١٧درصد، سال ٩٢ حدود ١٠درصد، در سال ٩٣ حدود ١٨درصد و سال ٩۴ حدود ٢٨درصد از زمانبندی، عقبتر بودند.»
ازطرف دیگر دیروز افشین حبیبزاده، عضو علیالبدل شورا درصفحه توییتر خود درباره بافت فرسوده نوشت: «احیای بافت فرسوده از سال ۱۳۸۴ دربرنامه چهارم توسعه مورد توجه است و حدود ۲میلیون نفر درتهران در این بافت زندگی میکنند.» او از شهرداری تهران خواسته است تا درباره احیای ۴۴۰۰ هکتار بافت فرسوده گزارش ارایه کند.
شهرداری در برنامه ساخت مترو ۶٧ ایستگاه عقب است
ساخت و تکمیل شبکه بزرگراهی تهران که شهرداری جزو نقاط مثبت کارنامه شهرداری مطرح است، البته چند سالی است که مورد انتقاد کارشناسان شهری است، چون به جای توسعه مترو شهر را ماشینمحور کرده است. محسن سرخو که رئیس کمیته حملونقل شوراست، بارها گفته که شهرداری درحوزه مترو از برنامه ۵ساله عقب است. چند ماه قبل که قالیباف گزارش ساخت مترو را ارایه کرد، گفت که تعداد ایستگاههای مترو از ٣۶ ایستگاه به ١٠۶ ایستگاه افزایش یافته است اما حافظی، رئیس کمیسیون سلامت در دیماه سال ٩۵ این گفته را رد کرد: «براساس برنامه ۵ساله دوم باید این تعداد به ١٧٣ ایستگاه میرسید و ۶٧ ایستگاه عقبتر از برنامه است.» ازسوی دیگر، درحوزه مسائل اجتماعی همین چند روز قبل مجتبی شاکری، عضو کمیسیون اجتماعی شورا اعلام کرد که برخی از آسیبهای اجتماعی محله هرندی به محلاتی چون باغ آذری سرریز شده است.
البته ابوالفضل قناعتی، عضوکمیسیون عمران شورا تخلفات ساختوساز را بهعنوان یکی از نقاط منفی کارنامه قالیباف مطرح کرد: «نظارت شهرداری نباید اجازه تخلفات ساختوساز را میداد اما حالا که ساختمانهایی خلاف مقررات ساختوساز کردند و حکم قلع و قمع برای آنها صادر شد، شهرداری در اجرای آنها تعلل کرده است.»
هزاران هکتار باغ و فضای سبز منهدم شد
با وجود این، حرفهای غلامرضا انصاری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورا در گفتوگو با «شهروند»، اعتقاد دیگری درباره مدیریت شهر تهران دارد: «هیچ نکته مثبتی در کارنامه مدیریت شهری نیست. قطعا اگر زیر صفر نمره حساب شود، من به کارنامه او نمره صفر میدهم. جز اینکه هوای شهر دچار مشکل شد، هزاران هکتار باغ و فضای سبز منهدم شد و سرمایهها و منابع شهر را به دلیل پروژههای نمایشی به اتمام رساندیم. شهرداری کاربرد دیگری نداشته است، مثل پلها، اتوبانها و دوطبقهکردن صدر که از نقاط ابهام کارنامه ایشان است. آقای قالیباف ادعای کار اقتصادی دارد، اما نظر متخصصین این است که تهران قابلیت اداره با درآمدهای پایدار را دارد. ١٢سال زمان کمی نیست، اما واقعا مدیریت شهری در این سالها چه کاری برای افزایش درآمد پایدار شهر انجام داد؟ فقط پول از منابع غیراصولی و تخریبی کسب شد و در نهایت کاری که انجام شد، چند برابر قیمت واقعی آن بود. اگر روزی پروژهها ارزیابی دقیقی شود، میفهمیم که هزینهها چند برابر قیمت واقعی بوده است. متاسفانه جز شعار، چیز دیگری درکارنامه شهردار نیست و شهردار و شورای بعد با فاجعه شهرسوخته مواجهند.»
اما حالا باید پرسید؛ شهردار تهران با استناد به کدام کارنامه موفق سخن از اصلاح اقتصاد دارد و میگوید که ۵میلیون شغل درکشور ایجاد خواهد کرد. البته قناعتی همچنان معتقد است که شهردار با توجه به کارنامه موفق خود میتواند نیمی از وعدههای خود را عملی کند: «باید دید با توجه به ظرفیتهای دولتی در سطح کشور و تحریم تا چه حد این حرفها قابل اجراست، اما فکر میکنم به نیمی از تعهدات عمل میکند.» درحالی که غلامرضا انصاری با توجه به انتقادات شهردار از دولت حرفهای دیگری دراینباره دارد: «کسی که ادعا میکند توان مدیریت کل کشور را دارد، باید حداقل برنامه خود را بدهد و به نقاط قوت برنامه خود اشاره کند اما اینکه شهردار تهران تمام نیروی خود را برای تخریب دولت گذاشته جای تأسف دارد. این قطعا برای خود او شکننده است؛ همانطور که در دو دوره قبل هم موفقیت نداشته است، بنابراین مطمئن هستم که در این دوره هم شکست خواهد خورد و جواب منفی مردم را به دنبال دارد.» او به وعده اشتغال قالیباف اشاره کرد: «او سازمان اداری شهرداری را ٢ تا ٣ برابر کرد در حالی که در ابتدای شورا میگفت که شهرداری بالای ١۵هزار نفر نیروی اضافه دارد و معتقد بود که اگر این نیروهای اضافه را به خانه بفرستیم و به آنها حقوق بدهیم، خسارت کمتری برای شهرداری دارد؛ البته درست هم میگفت. اما حالا اگر بخواهد همینطور که به حجم نیروهای شهرداری اضافه کرد، شغل ایجاد کند درنهایت همان بحرانی که آقای احمدینژاد رقم زد را ١٠ برابر میکند. آقای قالیباف که بحث ایجاد اشتغال و رشد را مطرح میکند، حداقل نظر دو کارشناس اقتصادی را هم بپرسد. میگوید که میزان درآمد کشور را دو برابر میکنم اما برابر نظرات مشخص اقتصادی در زمان ۴سال این اتفاق ممکن نیست و میزان درآمد و منابع درآمدی کشور مشخص است.» انصاری معتقد است که مطرحکردن این موارد بهعنوان شعار یک بحث است اما او باید بگوید با کدام ظرفیتها این کار را انجام میدهد: «تهران زمین و باغ داشت، تخریب کردند، برج ساختند، پول درآوردند و اقدامات نمایشی را انجام دادند اما در کشور چه چیز را میخواهند بفروشند تا این کارها را انجام دهند. امیدوارم در زمان انتخابات برنامههای ادعایی خود را ارایه کنند.» از سوی دیگر چند وقت قبل گزارش سازمان بازرسی کل کشور تخلفات رخ داده استخدامهای شهرداری که از گزارش حسابرسی احصا شده بود را تأیید کرد و حافظی از آن پرده برداشت: «پرسنلی که تعداد آنها ٨٢درصد افزایش داشته و میزان حقوق و اضافهکاری آنها از حدود ۴میلیارد تومان در سال ٩٠ به حدود ١۵میلیارد تومان در سال ٩٢رسیده، یعنی معادل ٢٧۵درصد افزایش یافته است.» بر این اساس حدود ٣٠٠ نفر از نیروهای مترو منتسب به افراد خاص هستند و ۴٠٠ نفر از پرسنل جذب شده اخیر هم بالای ۴٠سال دارند که مدرک تحصیلی ۵٠درصد آنها زیر دیپلم بوده، ٣٠درصد هم زیر پنجم ابتدایی یا بیسواد هستند.
با وجود این البته قناعتی این تخلفات را جزیی دانست و درباره افزایش نیروهای مدیریتی شهرداری هم گفت که آقای شهردار افراد مورد نیاز برای بهرهبرداری ایستگاههای جدید مترو در آینده را جذب کرده است: «قالیباف اول چاله را میکند بعد مناره را میآورد. نمیگویم استخدامها خالی از اشکال بوده است حالا در این تعداد شاید ١٠٠ نفر مشکل داشته باشند که در کارهای کلانشهری و کشوری طبیعی است.»
آیا شهردار شهرفروشی کرد؟
عضو کمیسیون عمران شورا معتقد است که شهردار برای اداره شهر شهرفروشی نکرده است و ساختوسازها بر اساس ضوابط شهری و کشوری بوده است. اقبال شاکری، رئیس کمیته عمران شورا هم به «شهروند» گفت که شهردار تهران در اجرای پروژههای کلانشهری موفق بوده است بنابراین در کشورداری هم موفق خواهد بود. اما محمد سالاری، رئیس کمیسیون شهرسازی شورا این اعتقاد را ندارد. او به «شهروند» گفت که خروجی مجموعه اقدامات شهردار تهران تأثیر زیادی بر افزایش کیفیت زندگی مردم تهران نداشته است: «برخی تصمیمات او بحران جدی در اداره شهر تهران را برای آینده رقم زده است.» او گفت که فعالان و نخبگان به کارنامه دورههای گذشته افراد رأی خواهند دارد: «تهران در ١٠سال گذشته فروخته و حتی پیشفروش شد. متاسفانه با بیشترین حجم صدور مجوز و بارگذاری بهعنوان آسانترین مسیر درآمد و همچنین فروش املاک ارزشمند شهری در فرآیند اجرای اتوبانها مواجه بودهایم بهطوریکه بخش قابل توجهی از ظرفیت طرح تفصیلی تهران در دهههای آینده تحت عنوان تراکم سیار یا هولوگرام پیشفروش شده است. شهرداری حدود ٢٠هزار میلیارد تومان به اشخاص حقیقی و حقوقی بدهکار است و حدود ۴٠هزار میلیارد تومان هم بابت پروژههایی نیمهتمام نیاز به اعتبار دارد.» سالاری با استناد به این موارد معتقد است که تهران در آینده دچار چالشهای اساسی خواهد بود که شهر سوخته نام گرفته است: «اگر کارنامه کسی را فقط ناظر بر تولید پروژه، اقدامات سختافزاری، جشنها که نمایشی است بدانیم کارنامه ایشان خوب است اما آیا مجموعه این اقدامات با این حجم اعتبارات توانسته کیفیتزندگی تهرانیها را افزایش دهد؟ ضمن اینکه در ازای ساخت بوستان و فضای سبز حجم زیادی از باغهای تهران بخصوص در منطقه ۵ از دست رفته است که به دلیل داشتن رویکرد درآمدزایی بوده است.» به اعتقاد او میزان نوسازی و بهسازی بافت فرسوده به اندازه رقم مصوبه در برنامه ۵ ساله نبوده است اما نکته مثبت شهرداری همراهی او با مصوبات شورا بود که عوارضهای صدور پروانه در بافت فرسوده صفر شد اما این بستههای تشویقی با توجه به بالا بودن هزینه تمام شده قیمت ساختمان تأثیر زیادی نداشت: «شهرداری در مناطق مرغوب شهر که بستههای تشویقی زیادی دارد، سرمایهگذاران تشویق به سرمایهگذاری در آنجا میشوند و به بافتهای فرسوده بیتوجهی میشود.»
خیز انتخاباتی قالیباف در شورا البته مورد استقبال طرفداران او قرار گرفته است اما همانقدر هم منتقدان او واکنش منفی داشتهاند؛ مثلا احمد حکیمیپور و محمدمهدی تندگویان هم مطالبی را دراینباره توییت کردهاند: «نیازی به مناظره زنده نیست، تشریف بیاورید شورای شهر تهران، پاسخ اعضا را بفرمایید.» تندگویان در این توییت خود با هشتگهای املاک نجومی، قراردادهای نجومی، استخدامهای نجومی و پلاسکو انتقاد کرد.
علاوه بر تندگویان، احمد حکیمیپور هم توییت کرد: «فردی که به سوالات اعضای شورای شهر پاسخگو نبوده، چطور میتواند به یک ملت پاسخ دهد؟!» هشتگهای توییت او املاک نجومی و اختیارات مالی بود که ناظر بر عملکرد محمدباقر قالیباف در شهرداری است.
تندگویان دیروز این را هم به «ایلنا» گفته است که سفرهای استانی شهردار تهران غیرقانونی است: «سفرهای استانی شهردار تهران غیرقانونی است؛ چرا که شورای شهر هنوز به ایشان مرخصی نداده است. مرخصی قالیباف تاکنون به اطلاع اعضای شورا نرسیده و در صحن هم اعلام نشده است. براساس قانون آقای قالیباف باید از شورای شهر مرخصی بگیرد و یک جانشین مشخص کرده و معاونان شهردار یا هر کدام از کارمندان شهرداری هم که در ستاد ایشان مشغول هستند، باید از سمت خود استعفا کنند.»
به گفته او: «مقرر شده به این مسأله در جلسه آتی شورا پرداخته شود. شورای شهر با فعالیتهای انتخاباتی قالیباف مشکلی ندارد، ولی حداقل باید قانون را رعایت کند.»
