بازنشر/ گزارشی از خونینترین عملیات جنگ هشتساله: شلمچه، کربلای رزمندگان ایران
چکیده : عملیات کربلای پنج که امروز بیشتر فرماندهان جنگ به آن افتخار کنند، پر هزینه ترین و پر تلفات ترین عملیات دفاع مقدس شد. تعداد شهدای این عملیات و خسارت های ناشی از آن به مراتب از عملیات لو رفته کربلای چهار بیشتر بود. منابع مختلف از آمار ۶۵ هزار شهید و مجروح در این عملیات خبر میدهند. کربلای پنج بهترین فرماندهان جنگ را هم از ما گرفت. در این عملیات بزرگ و طولانی که با سنگین ترین و بیشترین پاتک های دشمن توام بود، چندین تن از فرماندهان برجسته ایرانی مانند «حسین خرازی» فرمانده لشکر۱۴ امام حسین از اصفهان به شهادت رسیدند...
کلمه – گروه دفاع مقدس: تنها ۱۶ روز پس از عملیات لورفته کربلای چهار، عملیات کربلای پنج برای جبران خسارت های روانی عملیات قبل با رمز یا زهرا(س) به اجرا درآمد.
اما ۱۶ روز قبل درست روز سوم دی ۱۳۶۵ عملیاتی در تاریخ جنگ هشت ساله ایران و عراق رقم خورد که قرار بود جنگ روانی پیرامونش سرنوشت جنگ را تغییر دهد.
تصرف بصره یکی از مهمترین شهرهای نفت خیز عراق هدف فرماندهان جنگ ایران بود برای آن که برای جنگ نقطه پایانی تصور شود. می گفتند یک پیروزی بزرگ و بعد قبول قطعنامه و این یعنی پایان جنگ با پیروزی.
عملیات کربلای چهار تدارک دیده شد تا کنفرانس سازمان همکاری اسلامی که آن زمان در کشور کویت برگزار میشد را تحت تاثیر قرار دهد، تا همان جا سوت پایان جنگ چند ساله ایران و عراق شاید کشیده شود.
کربلای چهار عملیاتی که از دست رفت
عملیات کربلای چهار لو رفت. این را ایران قبل از آغاز عملیات فهمید. با این حال تصمیم بر آغاز عملیات گرفته شد. محسن رضایی فرمانده جنگ درباره چرایی آن اقدام گفته است که “تصور ما این بود که عراق فکر می کند حال که ما می دانیم عملیات لو رفته، آن را انجام نمی دهیم و از حالت آماده باش در می آید.”
اما این اتفاق نیفتاد. میدانی که قرار بود پیروزی در کل جنگ را رقم بزند، شد کشتارگاه دهها هزار نیرو ایرانی و هنوز پس از نزدیک به ۲۸ سال که از آن تاریخ می گذرد همچنان پیکر شهید گمنام و غواص دست بسته از آن عملیات می آورند.
کربلای پنج عملیاتی برای جبران شکست
۱۶ روز پس از آن تصمیم اشتباه فرماندهان جنگ، عملیات کربلای پنج آغاز شد. هدف این عملیات هم همان قبلی بود، تصرف بصره.
شرایط و فشار روانی بسیار سنگین بود. سنگینی شرایط دشوار پس از عملیات کربلای چهار ضرورت انجام عملیات دیگری را ایجاب می کرد. عملیاتی که پیروزی آن تضمین شده بوده و ضمنا از جنبه نظامی و سیاسی بسیار ارزشمند باشد تا آثار نامطلوب عدم فتح کربلای چهار را جبران کند.
محور شلمچه – کانال ماهی شد زمین عملیات کربلای پنج. عملیات که شروع شد حدود ۱۵۰ کیلومتر از منطقه اشغالی شلمچه و قسمتی از خاک عراق در تصرف ایران قرار گرفت و باعث شد که خطوط پدافندی ایران در نزیکی پتروشیمی عراق ایجاد شود. روزهای اول عملیات فتح و پیروزی بود تا جایی که نیروهای رزمنده تا جایی به شهر بصره نزدیک شدند که روشنایی های شهر دیده می شد.
شرایط برای عراقیها به قدری وخیم شده بود که صدام حسین با حضور در بین نیروهایش سرلشکر طالع خلیل رحیم الدوری از لشکر سوم را تنزیل درجه داده، از سمت خود برکنار کرد. او همچنین چندین تن از درجهداران رده پایین عراقی را به دلیل بازدهِ نظامی پایین توسط جوخه های اعدام تیرباران کرد. او سپهبد ضیاءالدین جمال فرمانده سپاه پنجم در شمال عراق را به فرماندهی لشکر سوم منصوب کرد. عراقیها شروع به سربازگیری مجدد کردند و حتی سربازانی با سن ۱۵ سال را به استخدام ارتش در آوردند (عراق همواره استفادهٔ ایرانیها از کودکان را در جنگ مورد انتقاد قرار میداد که البته تمامی جوانان و نوجوانانی که از طریق نیروی مردمی بسیج ایران اعزام شده بودند همه داوطلبانه بود). فرمانده کل قوای ایران در آن زمان، آیت الله هاشمی رفسنجانی، چندین بار در خطوط مقدم از نزدیک در جریان پیشرویها قرار گرفت.
شلمچه، کربلای زرمندگان
در هفتهٔ چهارم ایرانیها در دریاچههای پرورش ماهی، جزیره های امالطویل، رودخانهٔ جاسم و کانال آبیاری مستقر شده بودند. با این حال توان نظامی ایران مصروف شده بود و نبرد در این زمان به حالت واماندگی رسیده بود. عراقیها توپخانهٔ خود را روی خطوط تأمین ایرانیها متمرکز کرده بودند و به طور مؤثری این خطوط را توسط جنگافزارهای عادی و شیمیایی بمباران می کردند.
روزهای بعد روزهای خوشی برای ایران نبود. نیروهایی که کمتر از یک ماه پیش تلفات و خسارت های سنگین داده بودند از پشتیبانی خوبی برخوردار نبودند.
و شلمچه شد کربلای رزمندگان.
عملیات کربلای پنج که امروز بیشتر فرماندهان جنگ به آن افتخار کنند، پر هزینه ترین و پر تلفات ترین عملیات دفاع مقدس شد. تعداد شهدای این عملیات و خسارت های ناشی از آن به مراتب از عملیات لو رفته کربلای چهار بیشتر بود.
منابع مختلف از آمار ۶۵ هزار شهید و مجروح در این عملیات خبر می دهند.
هرچند ناگفته نماند تلفات عراق و خسارت های ادواتی عراق نیز دست کمی از ایران نداشت. در این عملیات نزدیک به ۸۰ جنگنده عراق از بین رفت.
اما همزمان عراق علاوه بر جبهه ها برای تضعیف موقعیت ایران در جنگ، شهرهای تهران، اصفهان، تبریز و قم را هم هدف بمباران قرار داد.
بمباران شهرهای ایران تلفاتی در حدود سه هزار غیرنظامی در پی داشت ، از جملهٔ این تلفات کشته شدن ۳۰ دانشآموز در حملهٔ هوایی به مدرسهٔ زینبیه در میانهٔ استان آذربایجان شرقی است.
خرازی و دقایقی سرداران شهید کربلای پنج
کربلای پنج بهترین فرماندهان جنگ را هم از ما گرفت. در این عملیات بزرگ و طولانی که با سنگین ترین و بیشترین پاتک های دشمن توام بود، چندین تن از فرماندهان برجسته ایرانی مانند «حسین خرازی» فرمانده لشکر۱۴ امام حسین از اصفهان، «یدالله کلهر» قائممقام لشکر۲۷ محمد رسول الله از تهران، «حجتالاسلام والمسلمین عبدالله میثمی» مسؤول حوزه نمایندگی حضرت امام در قرارگاه خاتم الانبیأ، اسماعیل دقایقی فرمانده لشکر۹ بدر، هاشم اعتمادی فرمانده تیپ امام حسن، محمدعلی شاهمرادی فرمانده تیپ۴۴ قمر بنیهاشم، حاج قاسم میرحسینی قائممقام لشکر۴۱ ثارالله، محمد فرومندی قائممقام لشکر۵ نصر و… به شهادت رسیدند.
عملیات کربلای پنج که ۱۹ دی ماه ۱۳۶۵ آغاز شد نزدیک به ۷۵ روز ادامه پیدا کرد و سرآغاز موج جدیدی از تغییرات در جنگ شد.
