دلار خیال ارزانی ندارد
چکیده : به نظر میرسد مسئله اصلی، ساختار معیوب نظام پولی و بانکی در کشور است. در یکی، دو ماه گذشته، اتفاق دیگری درباره افزایش نرخ ارز در بازار آزاد و مرکز مبادلات ارزی، موجب شده بسیاری از دستاندرکاران بازار به این شکل تحلیل کنند که بانک مرکزی اجازه افزایش نرخ ارز در بازار آزاد را داد تا ارزهای دولتی هم گران شود زیرا در این مدت، نرخ دلار در بازار آزاد و مرکز مبادلات ارزی در رقابتی تنگاتنگ، فاصله قیمتی خود را به حدود ۵۰۰ تومان رسانده بودند...
دلار خیال ارزانشدن ندارد. دیروز هم چهارراه استانبول با معامله دلار سه هزار و ۹۲۲ تومانی، بازار را شوکه کرد. اوایل هفته بود که نرخ دلار با اندکی کاهش به حدود سههزار و ۸۰۰ تومان رسید اما بازار زیر بار این کاهش قیمت نرفت و خیلی زود قیمت روی سههزار و ۹۰۰ تومان بازگشت. پیشبینی میشود در صورت ادامه این روند، دلار نرخ مرز چهار هزار تومان را هم رد کند.
گزارشها از چهارراه استانبول حاکی از آن است که دلار آمریکا با افزایش ۱۶ تومانی قیمت نسبت به روز سهشنبه به سههزار و ۹۲۹ تومان رسید. در این روز، یورو چهار هزار و ۳۰۳ تومان، پوند انگلیس چهار هزار و ۹۶۳ تومان و لیر ترکیه هزار و ۱۷۳ تومان در بازار آزاد فروخته شد. نوسانات نرخ انواع ارز در بازار آزاد، نهتنها بازار را با جنبوجوش بیسابقهای مواجه کرده بلکه اظهارنظرهای متفاوت مسئولان دولتی و بخشخصوصی را هم به همراه داشته است.
بسیاری از فعالان بخش خصوصی، افزایش نرخ دلار را به فال نیک گرفتهاند اما برخی دولتیها از جمله ولیالله سیف، رئیس کل بانک مرکزی وعده دادهاند که در روزهای آینده با کنترل بیشتر، نرخ دلار را کاهش خواهند داد. سیف گفته است: سه نقشه راه بانک مرکزی در اقتصاد مقاومتی؛ مهار تورم، ثبات اقتصادی و کاهش نوسانات نرخ ارز بوده؛ همچنین حفظ ثبات مالی، یکی از پیشنیازهای اساسی ایجاد ثبات اقتصاد کلان کشور است.
رئیس کل بانک مرکزی همچنین تأکید کرده بود سه هدف میانی ثبات قیمتی و مهار تورم، ایجاد ثبات پایدار در نظام مالی اقتصاد و کاهش دامنه نوسان نرخ ارز و ارتقای شفافیت و کارایی بازار ارز در تأمین نیازهای تولیدی و تجاری را بهعنوان نقشه راه بانک مرکزی برای تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی در حوزه پولی، بانکی و ارزی اعلام کرده، هرچند بسیاری از تحلیلگران بازار ارز بر این باور هستند افزایش لجامگسیخته نرخ ارز در بازار، دستپخت بانک مرکزی است؛ بانک مرکزی در سالهایی که تورم در کشور دو رقمی و حدود ۵۰ درصد بود، نرخ ارز را بهصورت کاملا دستوری پایین نگاه داشت، حالا هم که فرمان تعیین نرخ ارز در حاشیه بازار را تعیین کرده، بازار چنان شوکه شده که با چشم بسته مسیر افزایش را در پیش گرفته است.
به نظر میرسد مسئله اصلی، ساختار معیوب نظام پولی و بانکی در کشور است. در یکی، دو ماه گذشته، اتفاق دیگری درباره افزایش نرخ ارز در بازار آزاد و مرکز مبادلات ارزی، موجب شده بسیاری از دستاندرکاران بازار به این شکل تحلیل کنند که بانک مرکزی اجازه افزایش نرخ ارز در بازار آزاد را داد تا ارزهای دولتی هم گران شود زیرا در این مدت، نرخ دلار در بازار آزاد و مرکز مبادلات ارزی در رقابتی تنگاتنگ، فاصله قیمتی خود را به حدود ۵۰۰ تومان رسانده بودند.
در مقایسه با سالهایی که ارز دولتی هزار و ۲۲۶ تومان در اختیار فعالان اقتصادی قرار میگرفت، نرخ حدود سه هزار و ۲۰۰ تومانی بهعنوان نرخ انواع ارز در این مرکز، کمی غیرعادی به نظر میرسد.
گفته میشود روز چهارشنبه هم درحالی نرخ دلار در بازار آزاد به حدود سههزار و ۹۲۲ تومان رسید که نرخ این ارز در مرکز مبادلات ارزی در حدود سه هزار و ۲۲۲ تومان اعلام شد. این درحالی است که تعدادی دیگر از تحلیلگران بازار معتقد هستند مرکز مبادلات ارزی در سالهایی تأسیس شد که بهدلیل تحریمها امکان نقل و انتقال پول برای فعالان اقتصادی وجود نداشت و حالا که تحریمها برطرف شده، تنها کارایی این مرکز، آن است که سیگنالهای قیمتی به بازار آزاد ارز بفرستد؛ یعنی اکنون که بانک مرکزی اعلام کرده دخالتی در تعیین قیمت ارز نخواهد داشت، این مرکز میتواند سقف و کف قیمت ارز در بازار آزاد را تعیین کند.
اگرچه همان سالهای ۹۱ و ۹۲ هم که مرکز مبادلات ارزی تشکیل شد، بسیاری بر این باور بودند که با وجود فعالیت بازار آزاد ارز، وجود چنین مرکزی مانند بازار سیاه عمل میکند که برای جذب مشتری بیشتر در رقابت با یکدیگر قرار خواهند گرفت. آنطور که بسیاری از فعالان اقتصادی میگویند حالا که دیگر خبری از ارز دولتی هزار و ۲۲۶ تومانی نیست، دیگر کسی سراغ مرکز مبادلات نمیرود اما تأثیر مخرب این مرکز بر بازار ارز هم قابل انکار نیست.
تأثیر سیاست بر بازار ارز
در یک ماه اخیر، قیمت دلار دستخوش تغییر شده و روند صعودی را طی میکند. برخی از کارشناسان تغییرات سیاسی در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا را عامل افزایش قیمت دلار دانسته و برخی دیگر افزایش را نشانه دخالت بانک مرکزی در بازار میدانند. برخی از کارشناسان اتاق بازرگانی ایران نیز از ابتدای امسال معتقد بودند با توجه به نرخ تورم، قیمت دلار باید به مرز چهار هزار تومان برسد اما این اتفاق درحالی مثبت خواهد بود که نرخ ارز به پشتوانه سیاستهای کارشناسی دولت افزایش پیدا کند، نه براساس هیجان و اتفاقهایی از این دست. این درحالیاست که در ماههای گذشته، متغیرهای سیاسی بیش از نگاههای اقتصادی بر تشدید نوسانات بازار ارز تأثیرگذار بود.
توضیح مشخصی دراینباره وجود دارد که بسیاری از تحلیلگران اقتصادی هم بر آن اتفاقنظر دارند؛ کاهش تورم. دولت یازدهم بعد از گذشت سه سال از فعالیت خود، توانست نرخ تورم را تکرقمی کند. عدهای از کارشناسان، این اتفاق را یکی از مهمترین دستاوردهای اقتصادی دولت یازدهم دانسته و عدهای دیگر میگویند رکود و کاهش تقاضای مصرف منجر به کاهش نرخ تورم شد، نه تدابیر دولت یازدهم. هر چه هست، دولت یازدهم به هیچ قیمتی نمیخواهد در این ۶ ماهه پایانی فعالیت خود دوباره شاهد تورم دو رقمی باشد؛ ازاینرو، در کنترل بازار ارز بسیار دستپاچه عمل میکند. بههمیندلیل هم از چند روز گذشته، تاکنون رئیس کل بانک مرکزی بارها وعده کاهش و کنترل نرخ ارز را داده است.
تحلیلگران بازار چه میگویند؟
میثم رادپور، یک تحلیلگر بازار، در گفتوگو با «وقایعاتفاقیه» میگوید: «وقتی بانک مرکزی سالها بدون منطق، نرخ ارز را ثابت نگه میدارد، باید هم حالا بازار آزاد ارز مثل تیری که از کمان در رفته باشد، اینطور لجامگسیخته افزایش پیدا کند.» او بر این باور است: «درحالحاضر، هیچ متغیر اقتصادیای نمیتواند بر بازار ارز تأثیرگذار باشد، مگر شجاعت تیم اقتصادی دولت یازدهم در تعیین منطقی نرخ ارز، بهویژه حالا که بانک مرکزی وعده تکنرخیشدن را هم به بازار ارز داده است.» به گفته این تحلیلگر بازار، نرخ ارز زمانی منطقی خواهد شد که مناسب با تورم و میزان قدرت خرید مردم تعیین شود.در هشت سال گذشته، تورم در کشور بیش از صددرصد افزایش یافت، این درحالی است که به نظر نمیرسد با توجه به تورم سالهای گذشته نرخ ارز به عدد منطقیای رسیده باشد.
افت ارزش دلار، پوند بانکی و تقویت یورو
بانک مرکزی روز چهارشنبه، نرخ ۳۹ ارز عمده را در برابر ریال اعلام کرد که براساس آن، ارزش ۲۳ ارز از جمله دلار آمریکا و پوند انگلیس کاهش و ۱۱ ارز دیگر همچون یورو نسبت به دیروز افزایش یافت و پنج ارز نیز تغییری نداشتند.
براساس این گزارش، هر دلار آمریکا با افت یک ریالی، ۳۲هزار و ۲۲۶ریال، هر پوند انگلیس با کاهش ۶۰ ریالی، ۴۰هزار و ۷۸۱ ریال ارزشگذاری شدند و قیمت هر یورو با ۱۰ ریال رشد به عدد ۳۴هزار و ۲۷۶ رسید. در این روز همچنین در شبکه بانکی فرانک سوئیس، ۳۱ هزار و ۸۶۶ ریال، کرون سوئد، سههزار و ۵۱۸ ریال، کرون نروژ، سههزار و ۸۲۶ ریال، کرون دانمارک، چهار هزار و ۶۱۰ ریال، روپیه هند، ۴۷۸ ریال، درهم اماراتمتحده عربی، هشتهزار و ۷۷۴ ریال، دینار کویت، ۱۰۵هزار و ۵۵۶ ریال، صد روپیه پاکستان، ۳۰هزار و ۷۵۲ ریال، صد ین ژاپن، ۲۷ هزار و ۹۷۸ ریال، دلار هنگکنگ، چهار هزار و ۱۵۵ ریال، ریال عمان، ۸۳ هزار و ۷۰۵ ریال، دلار کانادا، ۲۴ هزار و ۵۳۲ ریال، راند آفریقایجنوبی، دو هزار و ۳۷۰ ریال، لیر ترکیه، ۹هزار و ۲۳۳ ریال، روبل روسیه، ۵۳۱ ریال، ریال قطر، هشت هزار و ۸۵۰ ریال و صد دینار عراق، دو هزار و ۷۳۵ ریال ارزشگذاری شد.
منبع: وقایعاتفاقیه
