آخرین توصیه آیت‌الله موسوی اردبیلی: همه‌مان باید از ملت حلالیت بطلبیم/ اگر درست عمل کرده بودیم وضع این نبود‬

چکیده :عذرخواهی کرده و حلالیت طلبیده بود، نه تنها خود، که معتقد بود همه‌ مسئولین از سابق تا امروز باید عذرخواه شرایطی باشند که شایسته ملت نیست. از مردم، از خانواده‌های شهدا و از همه کسانی که برای انقلاب کشور زحمت کشیده بودند. صراحتا گفته بود از کارهای کرده و نکرده‌ خودم نگرانم. اگر همه ما درست عمل کرده بودیم وضع این نبود. شاید بتوان این را آخرین وصیت آیت‌الله دانست قبل از وفات....

کلمه – گروه سیاسی:‌ عذرخواهی کرده و حلالیت طلبیده بود، نه تنها خود، که معتقد بود همه‌ مسئولین از سابق تا امروز باید عذرخواه شرایطی باشند که شایسته ملت نیست. از مردم، از خانواده‌های شهدا و از همه کسانی که برای انقلاب کشور زحمت کشیده بودند. صراحتا گفته بود از کارهای کرده و نکرده‌ خودم نگرانم. اگر همه ما درست عمل کرده بودیم وضع این نبود. شاید بتوان این را آخرین وصیت آیت‌الله دانست قبل از وفات.

آیت‌الله العظمی موسوی اردبیلی، فقیهی که در زمان امام عالی‌ترین سمت قضایی کشور را در اختیار داشت و با فوت امام(ره) به قم رفت و تا روزی که دعوت حق را لبیک‌ گفت، همان‌جا ماند، بی‌آنکه رقبتی در پذیرش مسئولیتی جدید داشته باشد. هرچند روزی که میرحسین موسوی به دیدارش رفت تا خبر تصمیم خود را برای نامزدی در انتخابات ۸۸ بدهد، گفته بود «تمام امید من این بود که افرادی بیایند که در موقع مبادا و موقعی که کارد به استخوان رسیده است خود را نشان دهند و بینی و بین‌الله در این زمینه و در این شرایط آن چه مصداق این حرف می‌بینم، شما هستید.» سخنانی که نشان از نگرانی‌های عمیق وی از روند شکل‌گرفته در مدیریت کشور داشت.

عذرخواهی از خطاهای عمد و غیرعمد، رسم و عادتی که گویا در نگاه حاکمیت ام القرای اسلام جایی ندارد و یا ایرادها باید بر سر ملتی خراب شود که همیشه قربانی اشتباهات بوده‌اند و یا گردن اقلیتی دغدغه‌مند بیفتد که نجابتشان سکوتی بوده است در راه بدتر نشدن اوضاع. اما آیت‌الله العظمی موسوی اردبیلی که خدایش رحمت کند، نیز چون معدود دلسوزانی که مصلحت را فدای منافع مردم نکردند، وضعیت را تاب نیاورده و حلالیت طلبید. او که خودش را از گذشته‌اش منفک نکرد و مسئولیت اعمالش را به گردن دیگری نینداخت.

دهم خرداد ماه سال ۹۱ بود که آیت‌الله العظمی موسوی اردبیلی در پایان درس خارج فقه طی سخنانی با اشاره به مبارزاتی که برای پیروزی انقلاب اسلامی انجام شده است، گفته بود: حالا بعضی کارها و نتایج را که می‌بینم، نگران می‌شوم که نکند ما در انجام وظایفمان قصور یا تقصیری داشته ایم. آن روز که دوستان ما مبارزه می‌کردند، آن روز که فداکاری می‌کردند، خیلی بهتر از این را توقع داشتند. نکند فردا در مقابل خدای تعالی، در مقابل صاحبان حق در این مسیر، در برابر این ملت، شرمنده باشیم. عمر دنیا زود می‌گذرد و من در سن و سال و وضع و حالی هستم که باید بیش از شما به فکر باشم.

این مرجع تقلید در آن جلسه با تاکید بر اینکه اگر اشکالات و نارسائی‌هائی وجود دارد مسئولیت آن با ماست و ربطی به اسلام ندارد، تصریح کرده بود: البته حق این است که عمل ما و قصور و تقصیر‌های ما ربطی به مکتب نورانی اسلام و تشیع ندارد، ولی مع الاسف مردم این طور قضاوت نمی‌کنند. اگر از ما بدی ببینند به پای دین می‌گذارند. واقع این است که با همه برکاتی که این انقلاب و نظام داشته و دارد و مرهون فداکاری‌ها و خون‌های پاک است، قصور و تقصیرها هم زیاد است. گاهی کارهایی می‌کنیم که موجب یأس و بدگمانی مردم شده است. امروز جوان‌های زیادی اعتماد و علاقه شان سست شده است.

بخش‌هایی از سخنان مرحوم آیت‌الله العظمی موسوی اردبیلی را در آن جلسه تاریخی با هم می‌خوانیم:

ایمان‌هایی در معرض خطر است. این‌ها تلفات سنگینی است که باید جدی گرفته شود. اگر رفتار من، گفتار من، اخلاق و منش من، کوتاهی من، تزلزلی در ایمان حتی یک نفر ایجاد کرده باشد، کافی است که خواب از چشمم ربوده شود.

ماها باید به لوازم این انتساب ملتزم باشیم. لازمه انتساب به اهل بیت عصمت و طهارت (ع) این است که خود را پاک گردانیم، خودخواهی و خودمحوری را کنار بگذاریم. اگر رفتار خارج از ضوابط تقوا و اصول مورد رضایت محمد و آل محمد (ص) از ما سر بزند، این می‌تواند در عقاید مردم، در اخلاق مردم اثر سوء بگذارد و مسئولیت آن بسیار سنگین است. مردم توقّع ندارند از من و شما رفتار خارج از حیطه تقوا و اخلاق اسلامی ببینند و حق هم دارند. توقع ندارند ببینند ما مبلّغ خودمان هستیم، اسلام را وسیله کرده‌ایم تا امور خودمان را پی بگیریم. اهل بیت (ع) هم استیکال به دین را مذمت کرده اند؛ استیکال به دین یعنی انسان دین را و ارادت مردم به دین را و اعتقادات مردم را نردبان ترقی خودش بکند.

اگر خود ما درست عمل کنیم، هیچ عامل خارجی نمی‌تواند رابطه ما را با خدای تعالی و با مردم مسلمان خراب کند. آن چه نگران‌کننده است کارهایی است که عنایت حق تعالی را از ما بر می‌گرداند. خدای سبحان می‌فرماید: “ذلک بأنّ‌الله لم یک مغیّراً نعمه أنعمها علی قوم حتّی یغیّروا ما بأنفسهم”. اگر عنایت خدا از ما برگشت، مردم هم از ما می‌برند. نه این که شخص من و جنابعالی مطرح باشیم، ممکن است مردم با رفتار من و شما از دین روی گردان شوند.

حالا بعضی کارها و نتایج را که می‌بینم، نگران می‌شوم که نکند ما در انجام وظایفمان قصور یا تقصیری داشته ایم. آن روز که دوستان ما مبارزه می‌کردند، آن روز که فداکاری می‌کردند، خیلی بهتر از این را توقع داشتند. نکند فردا در مقابل خدای تعالی، در مقابل صاحبان حق در این مسیر، در برابر این ملت، شرمنده باشیم. عمر دنیا زود می‌گذرد و من در سن و سال و وضع و حالی هستم که باید بیش از شما به فکر باشم.

می خواهم از این فرصت استفاده کنم و خطاب به ملت شریف ایران، به خانواده‌های شهدا، به جانبازان، به همه کسانی که زحمت کشیده‌اند، عرض کنم ما خیرخواهانه پا در این راه گذاشتیم، اما شاید کوتاهی کرده ‎ایم، شاید غفلت کرده ایم. اگر مشکلات و نارسایی‌هایی که هست به من مستند است، از همه عذر می‌‎خواهم. ما دلمان می‌خواست و می‌خواهد که ملت ما سربلند باشند، اخلاق و ایمان در میان جامعه ما رونق داشته باشد، ملت ما خوب زندگی کنند. اگر بنده کاری کرده‌ام که نباید می‌کردم یا ترک فعلی کرده‌ام که باید انجام می‌دادم، از همه عذر می‌خواهم، از همه حلالیت می‌طلبم. من از طرف خودم حرف می‌زنم، به دیگران کاری ندارم. من از کارهای کرده و نکرده خودم نگرانم. اگر همه ما درست عمل کرده بودیم وضع این نبود. ولی گمان می‌کنم همه ما، همه مسئولین، از سابق تاکنون، باید از مردم عذرخواهی کنیم. ضرورت این کار البته برای مسئولینی که در لباس روحانیتند بیشتر است.

مردم ما می‌بینند ما خطاهای خودمان را، قصور و تقصیرهای سنگین خودمان را به روی خودمان نمی‌آوریم و حتی گاهی‌ اوقات طلبکار هم می‌‌شویم! اما رئیس فلان کشور یا وزیر بهمان مملکت به خاطر یک اشکال که ممکن است به نظر ما مهم هم نباشد، عذرخواهی میکند. وقتی‌ ما چنین عمل می‌کنیم، مردم از کجا بفهمند که این سنت حسنه، دستور اولیاء معصومین (ع) است.

بگذارید مردم این‌ها را از ما هم ببینند؛ در ما حس مسئولیت ببینند. ببینند که ما خود را در برابر آنان مسئول می‎ دانیم، آن‌ها را ولی نعمت خود می‌دانیم. مگر امام نمی‌فرمود این مردم ولی نعمت ما هستند. مگر ما از پیامبر خدا (ص) و ائمه (ع) بالاتریم؟. آن‌ها پاک و معصوم بودند و ما خطاکار و گنه کاریم. این چیزهایی که در سیره پیامبر (ص) و ائمه (ع) آمده، برای این نیست که آن‌‌ها را فقط در منابر یا سخنرانی‌ها برای مردم تعریف کنیم؛ بلکه باید پیش از همه خودمان به آن‌‌ها عمل کنیم. پس صادقانه به اشکالات اقرار کنیم و از خطاها عذرخواهی کنیم، تا صداقت ما دل مردم را گرم کند. از این نترسیم که ما را متهم به عوام فریبی کنند. مردم از کلام ما، لحن صداقت را می‌فهمند. اگر صادقانه عذرخواهی کنیم و درصدد تدارک ما فات باشیم، مردم می‌فهمند، خدای تعالی هم یاری می‌کند. نکند خدای ناکرده از این همه تلاش و فداکاری نتیجه مطلوب نگیریم. نکند فردای قیامت پشیمانی و شرمندگی بر ما عارض شود. نکند آیندگان از ما به بدی یاد کنند. ذکر خیر بندگان اماره صلاح و سداد حکمرانان است.