ادامه واکنشها به اظهارات روحانی در افتتاحیه نمایشگاه مطبوعات؛ جدال بر سر مطبوعات
چکیده : این واکنشها درحالی صورت گرفت که حساب توئیتری حسن روحانی روز گذشته، پیامی را منتشر کرد که به نظر میرسد نوعی واکنش به انتقادات اخیر نسبت به اظهارات رئیسجمهوری در نمایشگاه مطبوعات باشد. در این پیام آمده است: «رئیسجمهوری مسئول اجرای قانون اساسی است و برای اجرای آن، تمام توان خود را بهکار خواهد گرفت؛ ولو اینکه خوشایند برخی نباشد.»...
در هفتهای که به نام رسانهها کلید خورده و نمایشگاه مطبوعات در جریان است، حالا مقوله «آزادی بیان» هم در صدر اظهارات مسئولان قرار میگیرد تا درست بعد از اظهارات حسن روحانی، رئیس قوه مجریه در نمایشگاه مطبوعات و انتقاد از برخوردها با اهالی رسانه، صادق آملیلاریجانی، رئیس قوهقضائیه، واکنش نشان دهد و بگوید «اینکه بگوییم قلمها را نشکنیم» توهین است.
هرچند این اظهارات رئیس دستگاه قضا هم از سوی قوهمجریه بیپاسخ نماند و دیروز محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت، مصطفی پورمحمدی، وزیر دادگستری و حمید ابوطالبی، معاون سیاسی رئیسجمهوری به اظهارات آملیلاریجانی واکنش نشان دادند اما کلید واژه «آزادی بیان» و «جلوگیری از شکستن قلمها» ترجیعبند تمام واکنشها بود؛ بهطوریکه پورمحمدی هم تأکید کرد: «در اینکه نباید اجازه بدهیم قلمها بشکنند، حرفی نداریم.» این مسئله از این رو قابل تأمل است که دولتیها نسبت به هتاکیها و توهینها و حمله به دیگران حساسیت نشان میدهند و خواستار برخورد با آن هستند، در چنین شرایطی انتظار میرود که همین دغدغه را نسبت به همه جریانها و نه فقط در دفاع از جریانهای منتسب به دولت داشته باشند.
«آزادی بیان» و «آزادی دروغ و تهمت» متفاوتند
این چالش زمانی شروع شد که حسن روحانی، رئیسجمهوری، شنبه در مراسم افتتاحیه بیستودومین نمایشگاه مطبوعات با بیان اینکه اگر اصحاب رسانه امنیت نداشته باشند و دلنگران امنیت، راه، شغل، خط و قلم خود باشند، نمیتوانند در جامعه امنیت بیافرینند، گفته بود: «از قلم شکسته و دهان بسته کاری ساخته نیست.»
رئیسجمهوری با تأکید بر اینکه نباید با بهانههای واهی، قلمها را شکسته و دهانها را ببندیم، گفت: «باید در جامعه با صدای بلند آزادی مسئولانه را فریاد بزنیم. امنیت برای ما اصل است اما تنها با تفنگ این امنیت ساخته و حفظ نمیشود.»
اما دو روز بعد از صحبتهای روحانی، آملیلاریجانی، رئیس دستگاه قضا، در واکنش به اظهارات رئیسجمهوری گفت: «برخی میگویند «قلمها را بهبهانههای واهی نشکنیم» یا «دهانها را بهبهانهای غیراساسی نبندیم»؛ واضح است خطاب آنان به دستگاه قضائی است، این نوعی افترا به قوهقضائیه است و بلکه توهین و عجیب است کسانی که چنین افتراها و اهانتهایی را به قوهقضائیه روا میدارند، مدام هم دم از اخلاق و اسلام میزنند. اینگونه افتراها و توهینها با کدام اخلاق و اسلام، سازگار است؟ اینگونه افتراها به قوهقضائیه و تضعیف دستگاه قضائی بهسود چهکسی است؟»
آملیلاریجانی خطاب به روحانی گفت: «برادر بزرگوار، شما خودتان شفاها یا کتبا با واسطه یا بیواسطه، بارها گفتهاید که «چرا با فلان روزنامه یا فلان سایت برخورد نمیکنید؟» یا نزد مقام معظم رهبری گلایه میکنید که چرا دستگاه قضائی با فلان روزنامه برخورد نکرده است اما وقتی در بین اهالی مطبوعات و رسانه حضور مییابید، ندای آزادی مطبوعات سر میدهید و اینکه «قلمها را نشکنید و دهانها را نبندید!» البته ما به هیچکدام از این سخنان کاری نداریم و راه قانونی خود را میرویم.»
بااینحال، پس از این اظهارات، حمید ابوطالبی، معاون سیاسی رئیسجمهوری، در واکنش به این اظهارات در حساب توئیترش نوشت: «آزادی بیان» و «آزادی دروغ و تهمت»؛ دو مقوله متفاوت است و نمیتوان رواج دروغ و تهمت را، رواج آزادی بیان خواند؛ باید اولی را بر صدر نشاند و دومی را فروکوفت؛ البته رئیسجمهوری در بخشی دیگر از سخنرانیاش در نمایشگاه مطبوعات، عملکرد برخی رسانهها را مورد نقد قرار داد و استفاده از «رانت اطلاعاتی» از سوی برخی از رسانهها را بلای بزرگی عنوان کرد که مانع از بیان شفاف مسائل مهم کشور است.
این اظهارات هم واکنشهایی را به همراه داشت بهطوریکه حسین سبحانینیا، فعال سیاسی اصولگرا و نماینده سابق مجلس، در گفتوگویی با انتخاب درباره این بخش از صحبتهای روحانی گفت: «بالطبع ضمیر، مرجع خود را پیدا میکند. اظهارنظرها بعد از این صحبتهای روحانی از سوی شریعتمداری، نشان داد که او مرجع ضمیر است.» او افزود: «با واکنش شریعتمداری به این اظهارات رئیسجمهوری، معلوم شد آقای شریعتمداری یکی از مخاطبان این گزاره ریاستجمهوری بودهاند.»
دولت، مخالف حاشیه امن برای هتاکان است
اما محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت که روز گذشته نشست خبریاش با رسانهها را در محل نمایشگاه مطبوعات برگزار کرده بود، در واکنش به اظهارات رئیس قوهقضائیه تأکید کرد: «رئیسجمهوری شفاف است و اعتقاد دارد که اصحاب رسانه باید از آزادی بیان، قلم و نقد برخوردار باشند؛ البته همه اینها باید در چارچوب قانونی صورت بگیرد. حالا اگر رسانهای از این چارچوب قانونی خارج شد یا تهمتی زد و هتاکی کرد یا امری را در ذهن جامعه بهعنوان اقدامی نادرست ترویج کرد، دولت حتما باید به مراجع قانونی ارجاع دهد؛ البته میتوانید تعداد شکایات دولت از رسانهها را ببینید، ضمن اینکه در آغاز کار دولت کمیتهای تصویب شد که بسیاری از دعاوی را که وجود داشت، پس گرفت زیرا دولت به آزادی بیان و نظر پایبند است.»
سخنگوی دولت با اشاره به اظهارنظر رئیس دستگاه قضا درباره فعالیت رسانهها گفت: «من با صراحت و شفافیت تکرار میکنم که دولت به آزادی بیان و نقد در چارچوب قانون معتقد و البته معترض است که عدهای در حاشیه امن قرار گیرند، هتاکی کرده و تهمت بزنند و فراتر از قانون عمل کنند.»
دهانها در بیان حق بسته نشود
واکنشها نسبت به اظهارات حسن روحانی و صادق آملیلاریجانی ادامه داشت تا جایی که مصطفی پورمحمدی، وزیر دادگستری که واسطهای میان دو قوه است، سعی کرد موضع مرضیالطرفین داشته باشد و بگوید: «هرچه در فضای نقد سازنده حرکت کنیم، مفید خواهد بود اگرچه ممکن است تلخیهایی هم داشته باشد اما میوه شیرینی دارد، این نقدها در راستای آزادی رسانه و بیان است و فقط منطق ما باید قانون باشد. مبنای هر نوع ابراز نظر و انتقاد باید در حیطه قانون باشد در اینصورت همه گفتوگوها سازنده خواهد بود، اگر قانون اشکالی دارد، راهکار اصلاح آن را داریم.»
به گزارش ایلنا، او درباره شیوه برخورد با رسانهها از سوی دولت و قوهقضائیه گفت: «در دولت، سیاست حمایت را تعقیب میکنیم، قوهقضائیه هم خود را ملتزم به قانون میداند؛ البته در دولت و قوهقضائیه در اینباره ضعفهایی هم وجود دارد؛ بحثها و مشکلات موجود گاهی ناشی از سکوت قانون است که در این موارد تفسیرهای متفاوت میبینیم. گاهی تفسیرها فراتر از قانون است در آنجا باید مقاومت کنیم و بایستیم.»
پورمحمدی گفت: «مواضع مختلفی از سوی دولت اعلام شده اما درباره رسانهها اجازه بدهیم دیدگاهها بیان شود، ناراحت نباشیم و سعه صدر داشته باشیم.»
وزیر دادگستری اما در ادامه با اشاره به صحبتهای روحانی در نمایشگاه مطبوعات، مواضع صریحتری گرفت و تأکید کرد: «در اینکه نباید اجازه بدهیم قلمها بشکند، حرفی نداریم. اگر مخاطب خاصی دارد، باید بنشینیم صحبت کنیم. قانون در حدی اجازه آزادی بیان را داده و نباید مانع ایجاد کنیم اما اگر این موضوعی به نهاد دیگری نسبت داده شود، بحث دیگری است. همه ما باید تلاش کنیم دهنهای ما در بیان حق بسته نشود و قلمها برای اظهارنظر آزاد باشد، باید از حاشیهها فاصله بگیریم و از اصل مطلب فاصله نگیریم. هیچ قوهای از موضوع طفره نمیرود و آزادی مطبوعات در محدوده قانون باید رعایت شود.»
این واکنشها درحالی صورت گرفت که حساب توئیتری حسن روحانی روز گذشته، پیامی را منتشر کرد که به نظر میرسد نوعی واکنش به انتقادات اخیر نسبت به اظهارات رئیسجمهوری در نمایشگاه مطبوعات باشد. در این پیام آمده است: «رئیسجمهوری مسئول اجرای قانون اساسی است و برای اجرای آن، تمام توان خود را بهکار خواهد گرفت؛ ولو اینکه خوشایند برخی نباشد.»
منبع: وقایع اتفاقیه
