صندوق ذخیره فرهنگیان؛ تخلفاتی به قدمت یک دهه
چکیده : یک جستوجوی ساده با کلیدواژه «صندوق ذخیره فرهنگیان» در مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی از سال ٨۶ تا نیمه ابتدایی سال ٩۵ نشان میدهد که نمایندگان مجلس در ادوار مختلف بیش از ١١ بار درباره ابهامات این صندوق از وزرای آموزشوپرورش سؤال کردند که سه مورد آن مربوط به آقای علیاصغر فانی است و دو مورد مربوط به آقایان فرشیدی، سه مورد مربوط به آقای علی احمدی و سه مورد مربوط به آقای حمیدرضا حاجیبابایی، وزیر سابق آموزشوپرورش، است ...
«قراردادهایی در صندوق ذخیره فرهنگیان بسته میشود و دهها و صدها میلیون ضرر و زیان میدهد. این را چه کسی باید جبران بکند؟ چه کسی باید مسئولیت آن را بر عهده بگیرد؟ اینکه در ١٠ سال گذشته یک گزارش دراینباره به معلمان داده نشده، چه کسی باید پیگیر این قضیه باشد؟». اینها سخنان تند و تیز یک منتقد دولت آقای روحانی نیست، اینها بخشی از سخنرانی «حمیدرضا حاجیبابایی»، وزیر پیشین آموزشوپرورش، است؛ البته در سال ١٣٨٧ زمانی که او نماینده مجلس بوده و قصد صدور مجوز پیگیری تحقیقوتفحص مجلس از صندوق ذخیره فرهنگیان را داشته است؛ صندوقی که برخی مدیران آن هشت سال بعد از این سخنان؛ یعنی در سال ٩۵ به جرم اختلاس و ارتشای هشتهزار میلیاردتومانی بازداشت شدند و پرونده آنها اکنون در قوه قضائیه در حال پیگیری است.
صندوق ذخیره فرهنگیان چیست؟
صندوق ذخیره فرهنگیان یک شرکت مضاربهای با بیش از ٨٠٠ هزار سرمایهگذار فرهنگی است که مطابق تبصره ۶٣ قانون برنامه پنجساله دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و برای تأمین هرچه بیشتر رفاه و ارتقای وضعیت معیشتی فرهنگیان کشور در سال ٧٣ تأسیس شده است.
در اهداف و سیاستهای تعریفشده این صندوق آمده است: «مؤسسه صندوق ذخیره فرهنگیان بهعنوان سازمانی اقتصادی با برخورداری از اعتماد روزافزون در میان قشر معلمان کشور و حمایت دولت میکوشد تا با فعالیتهای اقتصادی مانند اداره شرکتها، سرمایهگذاری در سهام شرکتها و صنایع بزرگ ازجمله نفت، پتروشیمی و معادن و انجام امور خدماتی، منافع اقتصادی و سطح رفاه فرهنگیان عضو را بهبود بخشد».
منابع مالی صندوق هم با پرداخت ماهانه حداکثر معادل پنج درصد حقوق و مزایای مستمر فرهنگیان عضو صندوق، کمک دولت معادل واریزی فرهنگیان و واریزی داوطلبانه اعضا یا هر نوع سپردهگذاری دیگر از سوی آنان و دیگر سپردهگذاران تعیین شده است.
شرکتهای تابع آن هم در شش بخش ساختمان، خدمات رفاهی، صنایع آموزشی و آیتی، گروه انرژی، گروه صنعت و گروه بانک، بورس و بیمه تعریف شدهاند که هرکدام دارای زیرشاخه هستند که در مجموع ٢٧ شرکت و مؤسسه میشوند که از مهمترین آنها میتوان به بانک سرمایه، بیمه معلم، ماشینسازی اراک، پتروشیمی مروارید، پتروشیمی خراسان، کارگزاری اردیبهشت ایرانیان و شرکت لیزینگ فرهنگیان اشاره کرد.
تخلفاتی به قدمت یک دهه
«تخلف در صندوق ذخیره فرهنگیان مربوط به امروز و دیروز نیست. از اواسط مجلس هفتم آقای دوستمحمدی و در مجلس هشتم آقای نورالله حیدری را از کمیسیون آموزش و تحقیقات مأمور کردیم که از این صندوق تحقیق کنند و نتایج آن را به مجلس بیاورند و همیشه هم مدیران این صندوق کارشکنی و موانعی را برای بررسیهای ما ایجاد میکردند. اسناد تهیهشده از عملکرد این صندوق قطعا در آرشیو کمیسیون آموزش و تحقیقات هست و نمایندگان میتوانند به آن مراجعه کنند؛ ولی حالا چرا بعد از اینهمه مدت به این موارد به این شکل رسیدگی میشود، نمیدانم». این جملات، سخنان علی عباسپور، رئیس سابق کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در گفتوگو با «شرق» است که در دو دوره هفتم و هشتم مسائل صندوق ذخیره فرهنگیان را پیگیری میکرد و میگوید «بحثهای مختلف هیچگاه اجازه نداد این موضوع در صحن علنی به طور کامل مطرح شود».
عباسپور تأکید دارد که از اقدامات صندوق ذخیره فرهنگیان غیر از سه تا چهار سال اول همیشه سؤال شده؛ چراکه منابع مالی بزرگی را در اختیار دارند که نحوه دخل و تصرف در آن همیشه مبهم بود و ما پیشبینی میکردیم که روزی در این صندوق فساد بزرگی رخ دهد.
تخلفات گسترده این صندوق و ابهامآمیزبودن فعالیتهای آن در اواخر سال ٨٩ آنقدر بالا گرفت که در اردیبهشت سال ٩٠ تعداد ۴۵ نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در نامهای به حمیدرضا حاجیبابایی، وزیر آموزشوپرورش، خواستار عزل «محمدعلی شایستهنیا» از مدیرعاملی صندوق ذخیره فرهنگیان شدند. مهمترین دلایل اصرار نمایندگان بر عزل مدیرعامل صندوق ذخیره فرهنگیان، «عضویت ایشان در هیأتمدیرههای مختلف با پاداشهای مجزا، نارضایتی اعضای صندوق از سوددهی آن، تأسیس شرکتهای مختلف در زیرمجموعه صندوق ذخیره فرهنگیان و زیاندهبودن برخی از این شرکتها و کارشکنی در مسیر بازرسی نهادهای نظارتی مانند دیوان محاسبات مجلس و سازمان بازرسی کل کشور بود.
پافشاری حاجیبابایی برای حضور شایستهنیا در صندوق و جلوگیری از تحقیق از آن باعث شد که در مهرماه سال ٩٠، سیدعلی ادیانی، نماینده قائمشهر در مجلس گفت: «صندوق ذخیره فرهنگیان و همه داشتهها و نداشتههای آن نیاز به واکاوی و آسیبشناسی جدی دارد. بر اساس این از وزیر آموزشوپرورش انتظار میرود نسبت به شفافسازی درآمدها، هزینهها و سرمایههای صندوق ذخیره فرهنگیان اطلاعرسانی لازم را انجام دهد».
۴ وزیر و ١١ سؤال درباره ابهامات صندوق
یک جستوجوی ساده با کلیدواژه «صندوق ذخیره فرهنگیان» در مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی از سال ٨۶ تا نیمه ابتدایی سال ٩۵ نشان میدهد که نمایندگان مجلس در ادوار مختلف بیش از ١١ بار درباره ابهامات این صندوق از وزرای آموزشوپرورش سؤال کردند که سه مورد آن مربوط به آقای علیاصغر فانی است و دو مورد مربوط به آقایان فرشیدی، سه مورد مربوط به آقای علی احمدی و سه مورد مربوط به آقای حمیدرضا حاجیبابایی، وزیر سابق آموزشوپرورش، است و محور سؤالات به ترتیب مربوط به ابهامات موجود در صندوق، عزل و نصب مدیران، نحوه فعالیت شرکتهای تابع مانند بیمه معلم و بانک سرمایه، شرکت لیزینگ فرهنگیان و گروه انرژی است.
به طور نمونه در هفتم دیماه سال ١٣٩٣، محمدحسن آصفری، نماینده اراک، در نطق میاندستور خود در مجلس به موضوع تحقیقوتفحص از مجلس اشاره کرده و گفته است: «چه کسی پاسخگوی بنگاهداری بانکها و سود هنگفتی که آنها از مردم بابت وامهای پرداختی میگیرند، است؟ هیأترئیسه محترم نظارت باید در کنار قانونگذاری باشد؛ اما چندین ماه است که درخواست تحقیقوتفحص از شرکت شمسا، سازمان حج و زیارت و صندوق ذخیره فرهنگیان را مطرح کردهایم؛ درحالیکه هیچ اقدامی دراینباره انجام نگرفته است».
سؤالات نمایندگان در دورههای مختلف نشان میدهد که همواره موضوع تحقیقوتفحص از مجموعه صندوق ذخیره فرهنگیان با مخالفت وزیران آموزشوپرورش روبهرو بوده و آنها اجازه ورود به تنها نهاد اقتصادی آموزشوپرورش را به نمایندگان نمیدادند؛ اتفاقی که محمدرضا محدثخراسانی، قائممقام مدیرعامل صندوق ذخیره فرهنگیان، در سالهای ٨٧ تا اواسط ٩٢ آن را رد میکند. او به خبرنگار «شرق» دراینباره گفت: «این موضوع را نمیتوانم رد کنم که در نحوه عملکرد صندوق همیشه ابهاماتی وجود داشت و برای فرهنگیان سؤال پیش میآمد که دقیقا چه فعالیتهایی در آنجا صورت میگیرد؛ اما ما تلاش میکردیم این نقاط مبهم را برطرف کنیم و هیچگاه جلوی تحقیقوتفحص را نگرفتیم. آقای نورالله حیدری که گفتهاند ما مانع میشدیم و آقایان دیگر، کاملا دروغ است و اصلا چنین چیزی نبوده و من قبول ندارم».
او میگوید که تنها هزار میلیارد تومان از مجموع هشت هزار میلیارد رقم عنوانشده برای قبل از سال ٩٢ است. «تازه این رقم از وامهای وصولکردنی است و ربطی به فساد اخیر ندارد». محدثخراسانی همچنین تمام اتهامات درباره فعالیت بانک سرمایه در ارائه وامهای کلان و تحویل خودروهای لیزینگی با قیمتهای بسیار بالا را که فرهنگیان عضو در سال ٨٩ نسبت به آن اعتراض کرده بودند، رد میکند و میگوید: «اگر ما نتوانستیم حقوق فرهنگیان را در قالب بانک سرمایه پرداخت کنیم، به خاطر تغییر دولتها بود؛ وگرنه ما به ٢٠ هزار نفر از اعضا وام پرداخت کردیم یا ما در شرکت لیزینگ خودرو هرگاه بحث میشد که چرا به فرهنگیان خدمات بیشتر با سود پایینتر ارائه نمیشود، میگفتیم که اگر پول بیشتری در اختیار ما بگذارند، قطعا چنین کاری را میکنیم».
وزیر وقت آموزشوپرورش یعنی حمیدرضا حاجیبابایی هم چنانکه اشاره شد، موضعگیریهایی درباره ابهامات صندوق ذخیره فرهنگیان داشته که بعضی آنها را آگاهی وی نسبت به تخلفات صندوق در دوران خودش یا دستکم دوران پیش از خودش تعبیر میکنند؛ چنانچه او در ٢٨ اسفند ٩۴ و دقیقا زمانی که آتش بحث تخلفات در صندوق ذخیره فرهنگیان، شعله گرفته بود، در گفتوگویی که با سایت «صدای معلم» داشته، درباره عملکرد بانک سرمایه و بیمه معلم به صورت کلی گفته است: «من زمانی آمدم و دیدم همه چیز را دادهاند به بیمه معلم؛ یعنی پول از معلم میگرفتند که بیمه معلم را زنده کنند!».
بازار حرف و حدیث درباره تخلفات صندوق ذخیره فرهنگیان که یکی از بزرگترین نهادهای اقتصادی کارمندان دولت است، این روزها داغ داغ است. رقمهای اختلاس و ارتشا هر روز ابعاد نجومیتری به خود میگیرد و وزیران قبلی آموزشوپرورش از فرشیدی تا علیاحمدی و بعد حاجیبابایی که هرکدام در دورههای مختلف بهطور مکرر از سوی نمایندگان درباره ابهامات این صندوق پرسششده بودند، هنوز هم سکوت کردهاند و دراینمیان دادستان تهران گفته: «بارها گفتهام فساد گذشته و حال ندارد و دولت باید پیشگام مبارزه با فساد باشد؛ حتی اگر مربوط به دولت قبل باشد».
منبع: شرق
