خروج ۶۰۶ شخص و نهاد ایرانی از فهرست تحریمها
چکیده : مهمترین مسائل مطرحشده در گزارش ۶ماهه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس درباره اجرای برجام، مسائل متعدد و عمدهای مطرح شده است. این گزارش درباره اجرای تعهدات جمهوری اسلامی که همزمان با تأیید یوکیو آمانو درباره پرونده هستهای ایران منتشر شده است، میگوید: تمامی تعهدات جمهوری اسلامی که باید پیش از اجرای برجام انجام میپذیرفت تا پس از راستیآزمایی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، امکان اجرای برجام فراهم شود، انجام و محقق شده است ...
برجام مهمترین موضوع جلسه علنی دیروز مجلس شورای اسلامی بود. کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی از روند اجرای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) مبتنیبر تبصره «۱» قانون اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای این توافق گزارشی ارائه داد. براساس قانون، اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام مصوب ۲۱ مهر ۱۳۹۴، کمیسیون امنیت ملی مجلس موظف شد هر ۶ ماه یکبار گزارشی از روند اجرای برجام به صحن علنی ارائه دهد که این گزارش، نخستین گزارش ۶ ماهه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس از روند اجرای برجام است.
به گزارش وقایعاتفاقیه، در همینباره، علیرضا رحیمی، نماینده مردم تهران در مجلس، از بیانیه قدردانی نمایندگان مجلس از تیم هستهای و وزارت امور خارجه خبر داد. به گفته این نماینده مجلس، بیش از ۲۰۰ نماینده این بیانیه را امضا کردند و امضاهای آن همچنان در حال افزایش است. علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، نیز پس از آنکه گزارش ۶ ماهه نخست کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس درباره نحوه اجرای برجام قرائت شد، ضمن تشکر از کمیسیون امنیت ملی گفت: گزارش وزارت امور خارجه از سه ماهه سوم اجرای برجام نیز به مجلس ارسال شده است که به کمیسیون امنیت ارجاع میشود. مهمترین مسائل مطرحشده در گزارش ۶ماهه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس درباره اجرای برجام، مسائل متعدد و عمدهای مطرح شده است. این گزارش درباره اجرای تعهدات جمهوری اسلامی که همزمان با تأیید یوکیو آمانو درباره پرونده هستهای ایران منتشر شده است، میگوید: تمامی تعهدات جمهوری اسلامی که باید پیش از اجرای برجام انجام میپذیرفت تا پس از راستیآزمایی آژانس بینالمللی انرژی اتمی، امکان اجرای برجام فراهم شود، انجام و محقق شده است.
ایران درحالی خود را متعهد به انجامدادن برخی اقدامات اعتمادساز کرده که توانسته است در بخش هستهای امتیازهایی را نیز حفظ کند. بازطراحی رآکتور ۴۰ مگاواتی آب سنگین به یک رآکتور ۲۰ مگاواتی با ماهیت آب سنگین و منطبق با استانداردهای بینالمللی در زمینه ایمنی، حفظ و انبار قرصهای سوخت اورانیوم طبیعی و مجموعههای سوخت ساختهشده رآکتور قبلی تا زمان راهاندازی رآکتور جدید تحت نظارت آژانس، حفظ و فعال نگهداشتن کارخانه تولید آب سنگین اراک، امکان فروش آب سنگین تولیدی مازاد بر سقف تعیینشده در برجام در بازارهای جهانی و ادامه غنیسازی اورانیوم تا غنای ۳,۶۷ درصد و با محدودیت ذخیرهسازی تا سقف ۳۰۰ کیلوگرم در سال از جمله مهمترین امتیازهایی بوده که ایران توانسته است آنها را حفظ کند. حلوفصل و خاتمهیافتن ابعاد احتمالی نظامی (PMD) که در گذشته یکی از چالشهای اصلی بین ایران و ۱+۵ بود، نیز از جمله امتیازات بهدستآمده بهوسیله ایران است. خاتمهبخشیدن به مفاد قطعنامههای شورای امنیت، لغو قطعنامههای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، لغو تحریمهای ثانویه آمریکا، ایجاد استثناهایی بر اعمال تحریمهای اولیه آمریکا، لغو تحریمهای اتحادیه اروپایی، لغو تحریم اشخاص و نهادها، همکاریهای هستهای، ارتباطات بانکی و رفع تحریم وجوه مسدودشده نیز از جمله تعهداتی بوده که طرف ۱+۵ خود را ملزم به انجام آن کرده است.
این تعهدات در شرایطی بهروشنی در توافق برجام مورد تأکید قرار گرفته است که آمریکا بر پایه سیاستهای خصمانه خود علیه ایران و توهم تأثیر تحریمها بر سیاستهای اصولی نظام جمهوری اسلامی، تلاش میکند اجرای برجام موجب تضعیف تحریمهای اولیه آمریکا نشود. به سبب تسلط سیستم مالی آمریکا بر سیستم مالی بینالمللی، بانکهای بزرگ جهانی هنوز با نگرانی از جرایم سنگین گذشته سیستم کنترلی آمریکا، برای نزدیکشدن و همکاری با ایران احتیاط میکنند.
براساس گزارش کمیسیون امنیت ملی، متعاقب اجرای برجام، تغییرات معناداری در مراودات بینالمللی به نفع کشورمان به وقوع پیوسته و فرصتهای جدیدی برای ما در اختیار قرار داده شده است. کشورهای عضو ۱+۵ با اجرائیشدن برجام بهمنظور اجرا و تحقق تعهدات خود اقداماتی معمول داشتند که با وجود سطحیبودن اما گشایشهایی را در پی داشته است. علاوه بر لغوشدن قطعنامههای شورای امنیت و حلوفصل موضوع PMD، افزایش توان تولید و فروش نفت، میعانات گازی و محصولات پتروشیمی، حرکت بهسوی حل مشکلات صنعت حملونقل کشور بهویژه در عرصه حملونقل دریایی، کاهش ضریب ریسک اعتباری کشور، وصول بخشی از مطالبات معوق از شرکای خارجی و بهبود برخی از شرایط برای فعالیتهای اقتصادی از جمله گشایشهای صورتگرفته برای کشور است.
همزمان با اجرائیشدن برجام، ۶۰۶ شخص و نهاد ایرانی به همراه ۳۰۳ هواپیما، نفتکش و کشتی ثبتشده در ایران از فهرست تحریمهای شورای امنیت، آمریکا و اتحادیه اروپا خارج شدهاند. از این فهرست، ۱۵۷ مورد مشترک در فهرست آمریکا و اتحادیه اروپا، ۲۱ مورد مشترک در فهرست آمریکا و شورای امنیت و ۲۹ مورد مشترک در فهرست شورای امنیت و اتحادیه اروپایی هستند. بااینحال، طرف مقابل بهویژه آمریکا با استفاده از ابزارهای مختلف سیاسی و تلاش برای نامناسب جلوهدادن فضای سیاسی ایران، با تکیه بر مفاهیم خودساخته حمایت از تروریسم و ادعای سوءرفتار در حوزه حقوق بشر تلاش کرده است مانع از دستیافتن ایران به تمامی حقوق خود شود. بانکهای اروپایی بهدلیل جریمههایی که در گذشته به سبب نقض تحریمها متحمل شدهاند، بابت برقراری تعاملات بانکی با جمهوری اسلامی با تردیدهای جدی روبهرو هستند. بسیاری از بانکهای اروپایی که جلسهای با حضور وزیر امور خارجه آمریکا داشتند، تردید دارند که وزارت امور خارجه آمریکا بتواند رویکرد محتاطانه خود را در قبال ایران تغییر دهد. این بانکها واهمه دارند که حتی اگر تضمینهایی از سوی خزانهداری آمریکا دریافت کنند، باز هم این احتمال وجود داشته باشد که پیگیریهای قانونی در آمریکا و مفسران قوانین آنها، تفسیر متفاوت و شدیدتری را از قوانین ارائه دهند. در واقع، دولتها، بانکها و سایر شرکتهای خارجی از خزانهداری آمریکا تأییدیه و مجوز کتبی میخواهند که در اصل، تضمین این مطلب باشد که از سوی دولت آمریکا تحریم یا تهدید نخواهند شد اما واشنگتن تمایل چندانی برای صدور چنین مجوزها و تأییدیههایی ندارد. گزارش کمیسیون امنیت ملی موارد متعدد نقض عهد و پیمانشکنیهای آمریکا را مورد تأکید قرار داده است. این گزارش همچنین برخی از تحریمهای جدید اعلام و اعمالشده آمریکا پس از اجرای برجام را مخالف این توافق عنوان کرده است.
در جمعبندی گزارش ۶ ماهه کمیسیون امنیت ملی مجلس آمده است: انجام تعهدات جمهوری اسلامی ایران در برجام نشاندهنده اصول اسلامی حاکم بر رفتار نظام جمهوری اسلامی ایران در عرصه جهانی است و براساس همین اصل، تمام تعهدات خود را در اجرای برجام بهطور کامل عملی ساخته است. براساس این گزارش، آمریکا بهعنوان کشوری که در عرصه جهانی به بدعهدی، پیمانشکنی و پایبندنبودن به توافقها شناختهشده و مشهور است، در آزمون اجرای برجام نیز چهرهای بسیار بدتر از گذشته در افکار عمومی ملت ایران از خود ترسیم کرد. اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس در گزارش خود عنوان کردهاند که جمهوری اسلامی ایران در این کارزار نفسگیر سیاسی موفق شد اضافه بر لغو قطعنامههای ظالمانه علیه منافع ملی کشورمان، نقطه پایانی بر اتهام بیپایه و ناروای فعالیتهای نظامی در PMD بگذارد و عملا فعالیتهای صلحآمیز هستهای خود را در مسیری ادامه دهد که قدرتهای بزرگ جهانی آن را بهعنوان حق مسلم ما بپذیرند. لغو تدریجی بعضی از تحریمها و بازگشت صادرات نفت به میزان تقریبی قبل از تحریم، از نقاط برجسته دیگر اجرای برجام است. نمایندگان کمیسیون امنیت ملی بر این باور هستند که در شرایط فعلی، چالش اصلی جمهوری اسلامی ایران با آمریکاست که با بدعهدی، پیمانشکنی و مانعتراشیهای خصمانه از اجرای برجام جلوگیری میکند اما سرانجام ناگزیر خواهد شد که با توجه به مقاومت و پایمردی مردم انقلابی ایران اسلامی به تعهدات برجامی و بینالمللی خویش عمل کند.
در پایان این گزارش، مجلس شورای اسلامی، دولت را ملزم کرده است که در اجرای قاطع بندهای ۹ گانه ماده واحده قانونی مصوب ۲۱/۷/۱۳۹۴ موسوم به قانون «اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی در اجرای برجام» صریح، شفاف و بهموقع اقدام کرده و به همراه گزارشهای مرحلهای سه ماهه روند اجرای برجام، گزارش اقدامات متناسب و متقابل را به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ارسال کند.
