محمود صادقی: اعضای شورای نگهبان، شأن فراقانونی برای خود قائل نشوند
چکیده : شورای نگهبان باید خودش را بخشی از سیستم قانونگذاری بداند و از جایگاه و شأن نمایندگی صیانت کند. معتقدم شورای نگهبان صحیح نیست که با آن لحن با مجلس صحبت کند. ضمن اینکه باید به تقویت بیشتر جایگاه مجلس بهعنوان یکی از سه قوای کشور کمک کند. ...
محمود صادقی، نماینده مجلس، در گفتوگو با «وقایعاتفاقیه» با اشاره به اینکه طبق قانون، نمایندگان مصونیت دارند که درباره هر چیزی صحبت و اظهارنظر کنند و دراینباره آزاد هستند، بحث استمرار نظارت شورای نگهبان بر نمایندگان را رد کرد و آن را خلاف قانون دانست. نماینده تهران در توضیح بیشتر تذکر خود با «وقایعاتفاقیه» موضوعاتی را مطرح کرد که بهطور مفصل میخوانید.
درباره اظهارنظر سخنگو و یکی از حقوقدانهای شورای نگهبان در زمینه استمرار نظارت این شورا بر نمایندگان، تذکری را در صحن علنی مطرح کردید که مورد تأیید رئیس مجلس قرار گرفت، دراینباره بیشتر توضیح دهید.
موضوع نطق بنده در رسانهها دقیق بازتاب داده نشده است که توقع اصلاح آن را دارم. در لایحه احکام دائمی، شورای نگهبان روی ماده به ماده موضوعات نظر داده و آنها را مغایر با شرع و قانون اساسی دانسته است که روی آنها بحثی ندارم؛ البته درباره یکی از موضوعات پیشنهاد اصلاح دادم که اصلاح شد ولی اعتراض من به انتهای اظهارنظر در تذکرات بود که بندهای متعددی از آن مغایرت با شرع و قانون اساسی نداشت ولی بهعنوان تذکر مواردی را مشخص کرده بود. اخطار قانون اساسی و تذکر من به این موضوع بود که طبق قانون اساسی، شورای نگهبان حق و اختیاراتی قانونی دارد که به این حق و صلاحیت احترام میگذاریم و اعتقاد داریم. طبق اصل «۴» و «۹۴» قانون اساسی و چند اصل دیگر شورای نگهبان باید درباره مصوبات مجلس از حیث مغایرتنداشتن با شرع و قانون اساسی نظر بدهد ولی مسئله این است که شورای نگهبان فراتر از این عمل میکند و تذکراتی هرچند ویرایشی میدهد و گاهی عباراتی را اضافه میکند که خارج از صلاحیت این شوراست.
البته مجلس به بسیاری از این موارد توجه کرده و بر مبنای تذکرات شورای نگهبان آنها را اصلاح میکند که این اقدام برخلاف شأن مجلس است. هر نهادی اگر در جای قانونی خودش عمل کند، سیستم نظام کامل شده و اگر تداخل ایجاد شود این سیستم و روال به هم ریخته و بینظمی ایجاد میشود.
توضیح شما دراینباره چیست؟
توضیح من این بود که چنین رویهای موجب میشود برخی اعضای شورای نگهبان برای خودشان شأنی فراتر از جایگاه قانونی تخیل و تصور کنند. از جمله اظهاراتی که شنیدیم و البته باور نمیکنم، این است که آقای کدخدایی بهعنوان یکی حقوقدانهای شورای نگهبان اظهاراتی را درباره استمرار نظارت بر نمایندگان مطرح کرده است؛ البته درباره این اظهارات منتسب به آقای کدخدایی در دو روز گذشته بررسیهای زیادی کردهام و در سایت شورای نگهبان نیز این مصاحبه را خواندم. در مصاحبه با روزنامه کیهان، عباراتی آمده است که سلیس و شفاف نیست ولی از آن اظهارات اینطور برداشت میشود که آقای کدخدایی گفتهاند در گذشته اعتقاد داشتهایم نظارت بر مجلس در چهار سال نمایندگی استمرار پیدا میکند؛ البته اعتقاد دارم نظر ایشان اینطور که در این مصاحبه آمده است، نیست، چون در سیاستهای کلی، بحث اعمال نظارت بر رفتار نمایندگان در چهار سال مطرح است. قبلا این موضوع به قانون تبدیل شده و در این قانون از بابت مغایرت آن با قانون اساسی نقدهایی دارم ولی قانون اساسی در بحث اظهارنظر برای نمایندگان مصونیت پارلمانی ایجاد کرده که مهمترین امتیاز نماینده است تا بتواند بدون نگرانی درباره موضوعات مختلف اظهارنظر کند و از هرگونه تعقیب و توقیف آزاد باشد.
این مصونیت، تخلفات احتمالی نمایندگان را هم شامل میشود؟
خیر. اگر نمایندهای مرتکب جرم یا تخلفی شود دستگاه قضائی به آن رسیدگی میکند ولی فراتر از آن، قانون نظارت بر رفتار نمایندگان وجود دارد، هرچند چنین موضوعی را خلاف شأن نمایندگی میدانم ولی بههرحال این قانون تصویب شده است و بیشتر از این نباید محدودیت و نظارتی را برای نمایندگان ایجاد کنیم.
شما معتقدید که طبق قانون، چنین نظارت دائمی و مستمری از سوی شورای نگهبان بر نمایندگان مجلس وجود ندارد؟
بله. اصل «۹۹» قانون اساسی میگوید شورای نگهبان بر همه انتخابات نظارت دارد. قبلا درباره این موضوع اختلافنظر وجود داشت که این نظارت استصوابی است یا استطلاعی که شورای نگهبان خودش این اصل قانونی را تفسیر کرد و گفت این نظارت استصوابی است و همچنین تأکید کرد نظارت شورای نگهبان همه مراحل اجرائی «انتخابات» را دربرمیگیرد. یعنی وقتی برگزاری انتخابات تمام میشود این نظارت هم تمام میشود. وقتی در تفسیر شورای نگهبان دراینباره تأکید بر همه مراحل انتخابات قید شده، دیگر موضوع منتفی است و زمینه اعمال نظر از بین میرود؛ بنابراین باید شأن و جایگاه نمایندگی بهعنوان وکیل و صدای مردم حفظ شود و معتقدم این رفتار با سوگندی که نماینده طبق قانون اساسی خورده است، مغایرت دارد. شورای نگهبان باید خودش را بخشی از سیستم قانونگذاری بداند و از جایگاه و شأن نمایندگی صیانت کند. معتقدم شورای نگهبان صحیح نیست که با آن لحن با مجلس صحبت کند. ضمن اینکه باید به تقویت بیشتر جایگاه مجلس بهعنوان یکی از سه قوای کشور کمک کند.
رسانهها به نقل از شما نوشتهاند که «در همه مواردی که به نظر شورای نگهبان تمکین کرده، در واقع، از حق قانونی مجلس عدول میکنیم و این مسئله نیز خلاف قانون اساسی است» آیا این عبارت را تأیید میکنید؟
خیر. به نکتهای که در رسانهها بد منعکس شده بود، انتقاد دارم. آنها گفته بودند اعتراض من به همه مواردی است که در نظر شورای نگهبان آمده است، ولی اصلاح میکنم من این موضوع را نگفته بودم. در مواردی که شورای نگهبان اظهارنظر کرده است، رأی موافق میدهیم مگر زمانی که در جایی ایرادی وجود داشته باشد. مثلا در ماده «۵۰» یا «۵۲» درباره تنظیم اسناد که یک موضوع حقوقی است، تذکر دادم. با توجه به نظر شورای نگهبان، در بخش اسناد رسمی خدشه وارد شده و یکی از دلایل ایجاد بینظمی و فساد در حوزه املاک، خدشهدار شدن سیستم اسناد رسمی است. اینکه ما در مقابل اسناد رسمی، اسناد عادی را نیز دارای اعتبار بدانیم، خلاف عقل است. عقل در شرع محترم است و در قرآن آمده است که وقتی با یکدیگر دینی رد و بدل میکنید و به دیگری قرضی میدهید، آن را ثبت کنید و بنویسید. ۱۴۰۰ سال پیش با این آیه قرآن خواسته شده دلیل اثبات دعوا و نظم ایجاد کند. دیدگاههای غلط، واقعیت اجتماعی را در نظر نگرفته و معاملات متعارض در دادگستری باعث فساد در این بخش شده است. همچنین معتقد هستم هرچیزی که باعث ایجاد نظم در زندگی بشری شود، امری عقلانی است و هر چیزی که عقل به آن حکم کرده، شرع هم بر آن حکم میکند؛ بنابراین روز چهارشنبه درباره یکی از بندهای ایراد شورای نگهبان پیشنهاد اصلاحی دادم که در آن ماده شورای نگهبان گفته بود، خلاف است و دوستان در کمیسیون مربوطه، کل آن بند را حذف کرده بودند، درحالی که شورای نگهبان گفته بود اطلاق آن بند خلاف است؛ بنابراین در صورتی که با اطلاق مخالفت میشود، باید کمیسیون به آن قید بزند و اصلاحش کند؛ البته متأسفانه رویه شده است که وقتی شورای نگهبان دربارهبندی تذکر میدهد، کمیسیون مربوطه کل آن ماده را حذف میکند که معتقد هستم این موضع انفعال، ضعف و پایینآمدن از شأن مجلس است و باید اصلاح شود. این درحالی است که قوه قانونگذاری باید از شأن خود دفاع کند، شورای نگهبان هم در جایگاه قانونی خودش محترم است ولی نه بیشتر از آن.
آقای لاریجانی هم تذکر و اخطار قانون اساسی شما را تأیید کردند.
بله، آقای لاریجانی هم در جایگاه ریاست مجلس تأکید کردند تا جایی که قانون اجازه میدهد از موارد و تذکرات شورای نگهبان تمکین کنیم ولی بیش از حد قانونی از قانون عدول نکنیم و در برابر این موضوع ایستادگی کنیم.
