چالش دنباله‌دار همسایگان سعدآباد؛ بازداشت یکی از ساکنان با شکایت میراث فرهنگی
چکیده :سکونت تعدادی از بازنشستگان میراث فرهنگی در مجتمع مسکونی اخگر در مجاورت مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد به بازداشت یکی از ساکنان این مجتمع منجر شد....
یک ماه پیش بود که سخنان فرماندار شمیران در رابطه با سکونت تعدادی از بازنشستگان میراث فرهنگی در مجتمع مسکونی اخگر در مجاورت مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد خبر ساز شد. اما روز یکشنبه در پی شکایت سازمان میراث فرهنگی از ساکنان این مجتمع به جرم تصرف اموال دولتی، یکی از ساکنان این مجتمع بازداشت شد.
یحیی نقی‌زاده، مدیرکل دفتر حقوقی و املاک سازمان میراث فرهنگی با تایید این خبر به «اعتماد» گفت: «شکایت مربوط به ماه‌های پیش است و به تازگی تنظیم نشده است. این شکایت به جهت تصرف غیرقانونی و برخی اقدامات غیرقانونی از جمله توسعه محدوده تصرفی و انتقال غیرقانونی به اشخاص و تعمیرات و دخل و تصرف غیرمجاز تنظیم شده بود. از تعداد شکایاتی که علیه متصرفین شده بود، چند مورد که جرایم محرزی داشتند، مورد پیگرد قرار گرفتند و روز یکشنبه برای یک نفر از آنها قرار وثیقه صادر شد.»
نقی‌زاده در خصوص اینکه گفته می‌شود این منازل ارزش تاریخی ندارد و خارج از مجموعه تاریخی سعدآباد قرار دارند و در نتیجه جزو اموال فرهنگی و تاریخی تحت تملک میراث فرهنگی محسوب نمی‌شوند و طبق مستندات موجود متعلق به بنیاد مستضعفان هستند، گفت: «نوع این منازل و شرایطی که دارند مهم نیست، مهم این است که این منازل در محدوده املاک دولتی قرار دارند و جزو املاک مجموعه تاریخی سعدآباد هستند. الزاما نباید این خانه‌ها واجد ارزش تاریخی باشند. یک دوره‌ای به جهت وجود شرایطی خاص توانسته بودند از افراد مجاز یا غیرمجاز، مجوز سکونت در این املاک را اخذ کنند، این افراد که اذن سکونت داده‌اند، از طرف دولت ماذون نبوده‌اند. بهره‌برداری از اموال دولت منوط به اجازه دولت یا افرادی است که از جانب دولت اجازه اذن دادن داشته باشند. حال اینکه این خانه چه کیفیتی داشته باشد در اصل ماجرا تغییری ایجاد نمی‌کند، زمین متعلق به دولت است.»
نقی‌زاده با اشاره به اینکه در مورد مجموعه نفیسی مثل سعدآباد که سند خاصی دارد، این امکان وجود ندارد که بگوییم یک بخشی از آن متعلق به تعدادی افراد است که زمانی در این مکان کارمند بوده‌اند و در پاسخ «اعتماد» در مورد آسیب‌های وارد شده به کوشک احمد شاهی سعدآباد هم که مدتی در اختیار بسیج خواهران بود و آسیب‌های بسیار جدی به معماری آن وارد شده و این ارگان دخل و تصرفات گسترده‌ای در آن صورت داده است گفت: «گزارشی در مورد تخریب عمدی این بنا به ما نرسیده است، احتمالا به جهت عدم رسیدگی تخریب شده است و چون ما چند سالی است که این بنا را تحویل گرفته‌ایم باید بررسی کنیم، اما تا جایی که حضور ذهن دارم شکایتی در این مورد تنظیم نشده است.» اما مدتی است که تخلیه خانه‌های کارگری مجتمع اخگر در اولویت معاونت حقوقی سازمان قرار گرفته است و فرمانداری شمیرانات، مدیر مجموعه سعدآباد و مدیران سازمان میراث فرهنگی عزم‌شان را جزم کرده‌اند تا بازنشستگان این مجتمع را از این منازل بیرون کنند و آخرین اقدام‌شان بازداشت یکی از این ساکنان بوده است.
همسر یکی از ساکنان مجموعه که روز یکشنبه پس از شکایت سازمان میراث فرهنگی بازداشت شده است می‌گوید: «همسر من سال‌ها پیش که کوشک احمد شاهی در اختیار یک نهاد نظامی بود و این ارگان در سکوت در حال تخریب این بنا بود، تا جایی که توان داشت پیگیری کرد و در نهایت مانع از تخریب این بنای ارزشمند مجموعه سعدآباد شد، در نهایت با پیگیری‌های همین ساکنان که دغدغه میراث فرهنگی را داشتند این بنای قاجاری به میراث فرهنگی بازگردانده شد. همان زمان آقای بهشتی که رییس سازمان میراث فرهنگی بودند به همسر من گفتند شما قهرمان ملی هستی و باید مدال افتخار به شما بدهند، حالا بعد از سال‌ها اینطور به جرم تصرف و تخریب اموال میراث فرهنگی همسر من بازداشت شده و این تهمت‌ها را به او می‌زنند. همسر من جانباز شیمیایی است و شرایط جسمی خوبی ندارد، اما حتی سندی که ما برای آزادی او به دادگاه بردیم را قبول نکردند و کار ما را انجام ندادند. ما دلسوز میراث فرهنگی بوده و هستیم، چطور می‌شود بخواهیم این اموال را خرید و فروش یا تخریب کنیم.»
این ساکن مجتمع مسکونی اخگر که روز یکشنبه همسرش را به جرم تصرف اموال دولتی و شکایت سازمان میراث فرهنگی دستگیر کرده‌اند می‌گوید: «زمین‌هایی که خانه‌های ما در آن قرار دارد طبق مستندات و مدارک اداره ثبت پلاک‌گذاری شده و متعلق به بنیاد مستضعفان است، نه سازمان میراث فرهنگی. سال‌های پیش که ما پیگیر بحث حقوقی منازل‌مان بودیم برای ما در دادگاه قرار منع تعقیب صادر شد و بنیاد مستضعفان مشکلی با سکونت ما در این خانه‌ها ندارد، میراث فرهنگی بدون مستندات کافی از ما شکایت کرده است. بین مجتمع مسکونی ما و مجموعه سعدآباد دیوار بلندی کشیده شده و این دو فضا کاملا از هم جدا هستند، منازل ما جزو مجموعه سعدآباد نیست.»
طبق گفته این ساکن مجتمع اخگر سازمان میراث فرهنگی از تمامی ساکنان شکایت کرده و قرار وثیقه برای چند نفر دیگر از ساکنان هم صادر شده است، اما در حال حاضر فقط همسر او که جانباز جنگ تحمیلی هم هست دستگیر شده است و در جریان دستگیری هم دچار تشنج شده است: «در یک ماه گذشته ما چهار جلسه دادگاه داشتیم، با وجود اینکه دادگاه نبرد اعلام کرد که ارگان نظامی که خواهان این زمین‌هاست وجاهت قانونی برای شکایت از ساکنان این محدوده ندارد. اما میراث فرهنگی ما را متهم به تصرف عدوانی کرده است و اینطور با ما برخورد می‌کند.»
اما نقی‌زاده در خصوص صحبت‌های ساکنان در مورد تملک بنیاد مستضعفان می‌گوید: «این موضوع یک بحث حقوقی بین بنیاد و سازمان میراث فرهنگی است، اما این بحث حقوقی تغییری در اصل قضیه ایجاد نمی‌کند و حتی اگر این محدوده متعلق به بنیاد هم باشد، ساکنان باید آن را تخلیه کنند. این املاک به موجب قانون به میراث فرهنگی و دولت واگذار شده است.»
غالب ساکنان مجتمع مسکونی اخگر بازنشستگان میراث فرهنگی هستند و از ابتدای انقلاب در این خانه‌ها ساکن شده‌اند و در پست‌های مختلف در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد ساکن بوده‌اند و برای سکونت خود از جانب مدیران وقت منطقه شمیران مجوزهای لازم را اخذ کرده‌اند، مجوزهایی که این روزها برای دادگاه سند قابل قبولی نیست و کارشناسان حقوقی سازمان معتقدند مجوزهایی که در آن سال‌ها صادر شده است از سوی کسانی که وجاهت قانونی داشته باشند، صادر نشده است.
