خاتمی: متاسفانه در طول این سالها دایره خودیها در نظر برخی خیلی تنگ بوده است
چکیده :انسانی که خودش را محور میداند فقط نمیگوید من هستم بلکه میگوید من هستم، حق هستم یعنی حقانیت برای من است و نیز با تنگنظری این نظر را اعمال میکند که حق و حقانیت یکی هستند و هرکس حقانیت دارد حق دارد و کسی که حقانیت ندارد حقی هم ندارد؛ بنابراین رفتار با دیگری به عنوان یک موجود صاحبحقی که باید حق او را رعایت کرد، نیست بلکه هیچ حقی ندارد....
رییس دولت اصلاحات با بیان اینکه «خشونت را حتی با خشونت نمیتوان از میان برداشت» گفت: رویکرد اصلاحات تبدیل معاند به مخالف و مخالف به موافق است و شرط آن قبول کردن موجودیت طرف مقابل و مخالف و گفت وگو کردن با اوست.
سیدمحمد خاتمی در دیدار جمعی از آزادگان و ایثارگران دفاع مقدس با تجلیل جایگاه آزادگان و رنجی که بردهاند بیان کرد: آزادگان مظهر روحیه شهادتطلبی، تحمل جانبازی و محرومیتهای جسمانی و روحی و نیز مظهر مقاومت شگفتانگیز در مقابل فشار و خشونت و مظهر و نماد آزادی و سربلندی ملت هستند.
وی با تاکید بر ضرورت رسیدگی بهتر و بیشتر به وضعیت آزادگان، جانبازان و ایثارگران اظهار کرد: اسارت و رفتاری که با اسیران ما شد بزرگترین مظهر و بروز پدیدهای است به نام «خشونت» و امروز متأسفانه منطقهی ما در آتش خشونت میسوزد و این خشونت فراگیر شده است و اروپا و آمریکا و آفریقا و آسیا و همه جا را در بر گرفته است. شاید در هیچ دورهای از دورانهای تاریخ ما شاهد بسط خشونت عریان به این صورت نبودهایم و در هیچ زمانی امنیت انسان اعم از مسلمان و غیرمسلمان و شرقی و غربی به اندازه امنیت انسان امروز در معرض نابودی نبوده است.
خاتمی با شکرگزاری نسبت به وجود امنیت در ایران در شرایط بحرانزده منطقه بیان کرد: ما در یک منطقه بسیار ناآرام بهسر میبریم و در دنیایی پر از خشونت. خشونت در هنگامی رخ میدهد که شما دیگری را غریبه به حساب بیاورید و موضوعیت خودتان را در نفی آن دیگری ببینید یا تسلیم محض کردن او و طبعاً در این موقعیت، ابزاری که شما دارید و به کار میبرید، ابزار خشونت و زور است. دیگری را قبول نکردن یا نابودی و حبس او را خواستن یا یکسره در مقابل خواستههای خود او را تسلیم خواستن، زمینه خشونت را بوجود میآورد.
وی افزود: انسانی که خودش را محور میداند فقط نمیگوید من هستم بلکه میگوید من هستم، حق هستم یعنی حقانیت برای من است و نیز با تنگنظری این نظر را اعمال میکند که حق و حقانیت یکی هستند و هرکس حقانیت دارد حق دارد و کسی که حقانیت ندارد حقی هم ندارد؛ بنابراین رفتار با دیگری به عنوان یک موجود صاحبحقی که باید حق او را رعایت کرد، نیست بلکه هیچ حقی ندارد.
وی با اشاره به یکی بودن منطق خشونتورزان بیان کرد: جنایت و خشونت و درگیری دارای منطقی است که طرفین درگیری در این منطق اشتراک دارند یعنی دقیقاً منطق آقای بوش با منطق آقای بن لادن یکی است. یکی میگوید هرکه با ما نیست برماست و هرکه بر ماست ما حق داریم هرگونه رفتاری که میخواهیم با او داشته باشیم و دیگری میگوید هرکس با ماست بر حق است و هر کس با ما نیست کافر است و باید نابود بشود و من حق دارم هر شیوهای را به کار بگیرم.
وی خشونت را حاصل خودحقمطلق پنداری و خودمحورپنداری انسانها دانست و افزود: خشونت را حتی با خشونت نمیتوان از میان برداشت و باید دیگری را به رسمیت شناخت. باید گفتوگو کرد. اگر گفته میشود رویکرد اصلاحات تبدیل معاند به مخالف و مخالف به موافق است، شرط آن قبول کردن موجودیت طرف مقابل و مخالف و گفتوگو کردن با اوست.
سیدمحمد خاتمی با تاکید بر ضرورت رعایت قانون هم از سوی مخالفان و هم از سوی حکومت، چنین رفتاری را تضمینکننده امنیت پایدار و کاهش دهنده خشونت دانست و بیان کرد: از افتخارات ما این است که انقلاب ما انقلاب رحمت و رأفت بود. مقایسه کنید انقلاب اسلامی ایران را با سایر انقلابها و ببینید که کم هزینهترین انقلاب عالم بوده است؛ البته نمیگویم اشتباه نشده است. در طول انقلاب و در طول جمهوری اسلامی اشتباه هم صورت گرفته است و احیاناً گاهی میشده است که بدون اعمال خشونت بعضی کارها را انجام داد و حتی در مورد خودیها که متأسفانه دایره آن هم در نظر بعضیها خیلی تنگ بوده است هم گاهی خشونت به کار برده شده است. من اشتباهات را نفی نمیکنم اما میگویم اینها استثناهایی بوده است که نباید با قاعده آن را اشتباه گرفت.
وی افزود: قاعده ما قاعده غیرخشونت بوده است و قاعده تعامل و گفتوگو بوده است. استثنائات وجود داشته است که اشتباه و خطا بوده است. ما باید بکوشیم که استثنائات نباشد و قاعده، قانون باشد.
خاتمی با تاکید بر لزوم رعایت حرمت و منافع مردم در جمهوری و مزین کردن آن به اخلاق بر مبنای قواعد اسلامی اظهار کرد: ما در درجه اول باید بتوانیم در میان خود گفتوگو کنیم. همدیگر را تحمل و بعد هم سعی کنیم با دشمنان خود گفتوگو کنیم. البته این به معنی سازش در برابر دیگران نیست و هرجا دیگری قصد تجاوز به نظام و خاک و استقلال و منافع و امنیت ما داشته باشد باید در برابر او ایستاد، چنانکه ملت ما ایستاده است.
وی بیان کرد: یکی از درسهای بزرگی که انقلاب اسلامی ما داشت، درس ضدخشونت بودن آن بود و در مورد استثنائات هم باید از اشتباهات پند بگیریم اما روند و روال ماهیت انقلاب ما اتکا به زور و خشونت نبوده است.
رییس دولت اصلاحات با اشاره به چگونگی آغاز جنگ تحمیلی و اینکه مقابله ایران با عراق، جنگ و مقابله با خشونت و ظلم صدامی بود، گفت: اسیران ایرانی که در برابر خشونت عریان مقاومت کردند و سر خم نکردند، توانستند بگویند که ما پیامآور انسانیت و اخلاق هستیم منافع، دین و سرزمینمان برای ما اصل است و تا پای جان میایستیم و اجازه نمیدهیم خشونتطلبان و متجاوزان بیایند به این اصول و ارزشهای ما حمله بکنند.
خاتمی در ادامه بر اهمیت معرفی الگوی اسلام رحمانی و خنثی کردن تبلیغات اسلامیهراسی تاکید کرد و گفت: در شرایطی که گروههای خشونتگرا بنام دین جنایت میکنند ما باید چهره واقعی جمهوری اسلامی را بیشتر معرفی کنیم تا بتوانیم اسلامهراسی و ایرانهراسی را خنثی کنیم. بیشترین کمک به رواج اسلامهراسی را خشونتگرایانِ آدمکشِ عقبافتاده به نام حکومت اسلامی و خلافت اسلامی کردهاند و ما باید الگوی خود را به جهان معرفی کنیم.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد نظام و جمهوری اسلامی از همه گزندها محفوظ باشد و دست خشونتگرایان و متجاوزان را از این کشور کوتاه گردد. خود ما -هم حاکمان و هم مردم- روزبهروز در نشان دادن چهرهی رحمانی اسلام و شخصیت والای تاریخی ملت ایران موفق باشیم و انشاءالله با همین روش مشکلات داخلی و خارجی خودمان را حل کنیم.
