تندرویهای سلطان رجب؛ اردوغان به دنبال بازگشت مجازات اعدام به ترکیه
چکیده :تنها سه هفته از وقوع کودتای نظامی در ترکیه می گذرد. کودتایی که در عرض چند ساعت به پایان رسید و رجب طیب اردوغان را در برنامه های سیاسی اش سال ها جلو برد. بهانه قلع و قمع مخالفان را به او داد و البته تغییرات گسترده در قوانین کشور ترکیه....
کلمه- گروه بینالملل: تنها سه هفته از وقوع کودتای نظامی در ترکیه می گذرد. کودتایی که در عرض چند ساعت به پایان رسید و رجب طیب اردوغان را در برنامه های سیاسی اش سال ها جلو برد. بهانه قلع و قمع مخالفان را به او داد و البته تغییرات گسترده در قوانین کشور ترکیه. حالا او در تظاهراتی که صد ها هزار نفر در آن شرکت داشتند در استانبول خواهان بازگرداندن مجازات اعدام به این کشور شده و از کمبود دمکراسی در آلمان انتقاد کرده است. در آلمان، رهبر حزب دمکرات آزاد، رفتار رجب طیب اردوغان را با رفتار آدولف هیتلر، رهبر آلمان نازی، مقایسه کردهاست.
هنوز مشخص نیست که اردوغان چگونه می خواهد به نظر مردم در مورد بازگرداندن حکم اعدام دست یابد. رئیسجمهوری ترکیه در عین حال از منتقدان اروپایی بازگرداندن حکم اعدام و پیششرطهای مربوط به اجرا نشدن آن برای عضویت در اتحادیه اروپا، نیز انتقاد کرده و میگوید این حکم در کشورهایی مانند ایالات متحده، ژاپن یا چین هم اجرا میشود. لغو حکم اعدام از پیششرطهای اولیه حقوق بشری برای عضویت در اتحادیه اروپا است.
شامگاه یکشنبه شهر استانبول شاهد تظاهرات صدهاهزار نفری علیه کودتای سه هفته پیش در این کشور بود. این تظاهرات با محافظت حدود ۱۵ هزار مأمور پلیس تحت شعار دمکراسی و شهدا و در پی فراخوان رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، برگزار گردید.
اردوغان که در برابر انبوهی از پرچمهای قرمزرنگ ترکیه سخن میگفت، به مسئله بازگرداندن مجازات اعدام به ترکیه نیز پرداخت و تصریح کرد که اگر پارلمان ترکیه در مورد بازگشت مجازات اعدام تصمیمگیری و با چنین گامی موافقت کند، او نیز این قدم را تأیید خواهد کرد. او افزود، هر چه باشد در کشوهای دیگر نیز مجازات اعدام وجود دارد.
به گزارش دویچه وله، رهبران شماری از احزاب اپوزیسیون نیز به دعوت اردوغان از حزب عدالت و توسعه (AKP) در این گردهمایی عظیم شرکت جستند، از جمله کمال قلیچداراوغلو، رهبر حزب جمهوریخواه خلق ترکیه (CHP) که حزبی سوسیالیستی است و “دولت باغچهلی” دبیرکل حزب حرکت ملی (MHP) که مهمترین حزب ملیگرای افراطی در ترکیه است.
رهبران حزب دمکراتیک خلقها (HDP) که دومین نیروی اپوزیسیون در ترکیه و هوادار کردها است، به این تظاهرات دعوت نشده بودند. اردوغان این حزب را به همکاری با حزب ممنوعه کارگران کردستان ترکیه (پ ک ک) متهم میکند.احزابی که رهبران آنها در گردهمایی عظیم استانبول شرکت داشتند، از پشتیبانی حدود ۸۵ درصد از واجدان شرایط رأی در ترکیه برخوردارند. بن علی ییلدریم، نخستوزیر ترکیه، استفاده از پرچمهای احزاب در این تظاهرات را ممنوع کرده بود تا به این گردهمایی فضایی فراحزبی ببخشد.
اما این نخستین بار نیست که رئیسجمهوری ترکیه از اعدام سخن میگوید و البته همه این سخنان پس از کودتای نافرجام آن کشور، بازداشتها و پاکسازیهای اخیر، از اهمیت بیشتری نیز برخوردار شدهاست.
رئیسجمهوری ترکیه در ۲۷ تیر ماه در جمع هوادارانش که شعار «اعدام، اعدام» در مورد عاملین کودتا سر داده بودند گفته بود «درخواست مردم را نمیتوان نادیده گرفت… این حق شماست».
او یک روز بعد در گفتوگو با شبکه خبری سیانان گفت «مردم در خیابان این درخواست را مطرح کردهاند… مردم معتقد هستند که این تروریستها باید کشته شوند».
آنکارا میگوید فتحالله گولن و جنبش برآمده از افکار او، که از نظر ترکیه «گروه تروریستی» است، کودتا را راه انداختهاند. گولن این اتهامها را رد کرده و متقابلا اردوغان را متهم به «صحنهآرایی» کردهاست. اردوغان در راهپیمایی ۱۸ مرداد نیز تاکید کرد «گروه تروریستی» گولن، «با استفاده از قانون، نابود خواهد شد».
زیگمار گابریل از حزب سوسیال دمکرات و معاون صدراعظم آلمان در آستانه سخنرانی اردوغان در تظاهرات استانبول خاطرنشان کرده بود، اگر مجازات اعدام به ترکیه بازگردد، مذاکره با این کشور بر سر عضویت در اتحادیه اروپا بیمعنی خواهد بود.
او در عین حال قطع گفتوگو با ترکیه در شرایط کنونی را عاقلانه ندانسته و گفته بود: «در وضعیت کنونی باید در پی استفاده از هر راه ممکن برای گفتوگو با ترکیه باشیم.»
این در حالی است که برخی از سیاستمداران آلمان خواهان قطع مذاکرات با ترکیه هستند. کریستیان لیندر، رهبر حزب دمکرات آزاد آلمان، در مصاحبهای با شماره روز یکشنبه روزنامه بیلد اردوغان را متهم کرد که سرگرم ایجاد رژیمی خودکامه و فردمحور است.
ساعاتی پیش از حضور اردوغان در جمع راهپیمایان در استانبول، سباستیان کورتز، وزیر امور خارجه اتریش نیز گفته بود، وین با هر اقدامی که بخواهد ترکیه را به پیوستن به اتحادیه اروپا نزدیک کند، مخالفت خواهد کرد.
کشورهای غربی و سازمانهای مدافع حقوق بشر انتقاد و نگرانی خود را از واکنشها به کودتا بیان کردهاند. آنکارا این انتقادها را رد کرده و میگوید آنها را برای تحکیم دمکراسیست که انجام میدهد. دولت هزاران نفر از سربازان، قاضیان، وکیلان و کارمندان را دستگیر، یا از کار برکنار کردهاست. در عین حال اقداماتی هماهنگ نیز برای افزایش تسلط دولت بر سازمانهای فرادولتی مانند ارتش و سازمان امنیت آن کشور صورت گرفتهاست. گروهی از روزنامهنگاران نیز بازداشت، شماری از نشریات و شبکههای خبری نیز توقیف یا مسدود شدهاند. پاکسازیها حتی به خود حزب «عدالت و توسعه» نیز سرایت کردهاست.
آخرین باری که در ترکیه حکم اعدام اجرا شد سال ۱۹۸۴ بود، اما تا ۲۰ سال بعد نیز این حکم در قوانین جزایی آن کشور وجود داشت.
