اردوغان به دنبال افزایش قدرت و اختیارات خود است

چکیده :دو هفته پس از کودتا، ده‌ها هزار تن از مردم از جمله اعضای ارتش، پلیس، قوه قضائیه، اصحاب رسانه و کارمندان دولتی در ارتباط با این کودتا بازداشت شده‌اند. کودتای اخیر که تنها چند ساعت به طول انجامید بهانه ای شده که رجب طیب اردوغان اختیارات و قدرت خود را افزایش دهد. کم نیستند تعداد تحلیلگرانی که معتقدند این کودتا توسط خود اردوغان و حزب عدالت و توسعه هدایت شده است....

کلمه- گروه بین‌الملل: دو هفته پس از کودتا، ده‌ها هزار تن از مردم از جمله اعضای ارتش، پلیس، قوه قضائیه، اصحاب رسانه و کارمندان دولتی در ارتباط با این کودتا بازداشت شده‌اند. کودتای اخیر که تنها چند ساعت به طول انجامید بهانه‌ای شده که رجب طیب اردوغان اختیارات و قدرت خود را افزایش دهد. کم نیستند تعداد تحلیلگرانی که معتقدند این کودتا توسط خود اردوغان و حزب عدالت و توسعه هدایت شده است.

از سوی دیگر در حوزه روابط خارجی ترکیه به سرعت از غرب فاصله گرفته و به اردوگاه شرق، یعنی روسیه نزدیک می شود. خبرنگاران مستقر در ترکیه می گویند مردم تحت تاثیر رسانه های دولتی قرار دارند و احساسات ضد آمریکایی در ترکیه در حال افزایش است. ترکیه در حال تبدیل شدن به کشور ضد غرب است.

رسانه های دولتی انکارا گزارش ها و تبلیغاتی سرشار از خشم و نفرت علیه غرب منتشر می کنند. اردوغان در یکی از سخنرانی هایش مستقیما گفت که غربی ها به جای اینکه نگران دموکراسی در ترکیه باشند نگران کودتاگران هستند.

کودتای ترکیه شبیه یک فیلم هالیوودی بود

فتح‌الله گولن، منتقد سرشناس دولت ترکیه که آنکارا او را به طراحی و دست داشتن در کودتای اخیر این کشور متهم می‌کند، گفته که حامیانش ممکن بوده در این طغیان سیاسی دست داشته باشند اما او هرگونه ارتباط مستقیم با این رخداد را رد کرد. گولن در مصاحبه با فرید زکریا، خبرنگار مشهور سی.ان. ان گفته است: برخی این سناریو را طرحی کردند و برخی دیگر هم که از این طرح استقبال کردند برخی دیگر را برای این امر رهبری کردند. این بیشتر شبیه یک “فیلم هالیوودی” است تا یک کودتای نظامی. حتی بیشتر شبیه یک سناریوی طراحی شده است. از مشاهدات می‌توان فهمید که دولت زمینه را برای چیزی که برنامه ریزی کرده فراهم کرده بود.

او در مصاحبه‌اش با سی.ان.ان خواهان تشکیل یک نهاد بین‌المللی جهت بررسی ادعای دولت ترکیه در مشارکت مستقیم وی در کودتای نافرجام این کشور شد. گولن با بیان اینکه من همواره مخالف کودتا بوده‌ام و افرادی را که  علیه دموکراسی، آزادی و جمهوری کودتا می‌کنند را لعنت می‌کنم، اعلام کرده که “اگر در این تحقیقات مدرکی دال بر صحبت من با فردی درباره کودتا وجود داشت، یا هیچ تماس تلفنی درباره این بود،  اگر یک دهم این اتهامات درست بود، من گردنم را کج می‌کنم و می‌گویم آنها راست می‌گویند. بگذارید از شر من خلاص شوند. بگذارید من را اعدام کنند.”

این روحانی ۷۷ ساله که در سال ۱۹۹۹ ترکیه را به مقصد آمریکا ترک کرد، طی تبعیدی خود خواسته در پنسیلوانیای آمریکا روزگار می‌گذراند.

آشتی ناگهانی با بشار اسد

رجب طیب ار دوغان که طی سه سال اخیر در مجامع بین المللی بشار اسد رئیس جمهور سوریه را فردی معرفی کرده بود که دستش به خون مردم سرزمین خود آغشته است اکنون از موضع بشار اسد در قبال کودتای نافرجام ترکیه تقدیر کرده است. به نقل از روزنامه  صباح ترکیه‌، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه از موضع‌گیری بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه در قبال کودتای نافرجام در ترکیه تقدیر کرده و گفته است که به رغم خصومت شدیدی که بین او و همتای سوری‌اش بوده اما اسد کودتا را محکوم کرد در حالی که دیگر هم‌پیمانانش از پشت به او خنجر زدند.

اردوغان از مواضع عربستان، آمریکا و اروپا نسبت به کودتای نافرجام انتقاد کرد و گفت: در حالی که ما نیازمند حمایت آنها بودیم آنها از پشت به ما خنجر زدند. به نوشته این روزنامه، او تهدید کرد که دست‌های خارجی را که از کودتا حمایت کردند، رو می‌کند.

برخورد با مخالفان

روزنامه ایندیپندنت گزارش داده که دولت ترکیه گذرنامه حدود ۵۰ هزار شهروندش را باطل اعلام کرده تا از خروج آنها در بحبوحه سرکوب‌های پیرو کودتای ناکام ممانعت کند.

«افکان الا»، وزیر کشور ترکیه گفته است که بیش از ۱۸ هزار تن تاکنون به اتهام تلاش برای برکناری «رجب طیب اردوغان» رئیس‌جمهوری ترکیه بازداشت شدند و هزاران تن از کارمندان دولتی تحت بازجویی قرار دارند.

پاکسازی‌ها در ترکیه هشدار جامعه بین‌الملل را هم برانگیخته است و آنها از آن به عنوان مانعی بزرگ در مسیر عضویت آنکارا در اتحادیه اروپا یاد کرده‌اند. در بحبوحه درخواست‌های آمریکا و متحدان اروپایی ترکیه برای خویشتن‌داری، صدها تن از سربازان وظیفه بازداشتی آزاد شدند و اردوغان از پس گرفتن شکایت‌های شخصی‌اش از حدود ۲۰۰۰ تن که متهم به توهین به او بودند، خبر داد. دانشجویان مدارس نظامی جزو ۷۵۸ تن از ۹۸۹ سربازی هستند که به درخواست دادستانی کل استانبول آزاد شدند.

ولادیمیر کورنیلوف مدیر مرکز مطالعات اورآسیایی روسیه در مقاله ای با عنوان با ترکیه چکار می‌شود کرد؟ می گوید غرب در برخورد با رجب طیب اردوغان گیج و مبهوت شده است.

به گزارش خبرآنلاین او نوشت: غرب نمی‌داند با اردوغان چکار کند. رسانه‌های غربی همچنان مسئله مهاجرت آوارگان از ترکیه به اروپا را بررسی می‌کنند در حالی که امروز ترکیه خودش می‌تواند به سرچشمه مهاجرت تبدیل شود. در شرایط کنونی، ثبات سیاسی اخیر در ترکیه بر باد داده شده، اما درصورت حاد شدن بحران مدنی داخلی، ثبات اقتصادی هم از بین می‌رود. پس از آغاز تصفیه سیاسی گسترده بین ناراضیان ترک، شهروندان مواجه شده با این خطر و خانواده‌های آنها به غرب سرازیر می‌شوند.

محاصره پایگاه ناتو

روز گذشته خبر رسید که حدود ۷۰۰۰ پلیس مسلح با خودروهای زرهی اطراف پایگاه هوایی اینجرلیک را که نیروهای ناتو از آن استفاده می‌کنند، محاصره کردند. یک وزیر ترکیه‌ای، این تدابیر را بررسی امنیتی توصیف کرد. از آنجایی که هیچ توضیح رسمی داده نشده، گمانه‌زنی‌ها درباره وقوع یک کودتای جدید و یا بازدید یک مقام عالی‌رتبه بالا گرفته است.

به گزارش ایسنا، نیروهای امنیتی مسلح به مسلسل و خودروی زرهی توما (TOMA) که مورد استفاده پلیس ضد شورش ترکیه است، در محل حضور داشتند. وزیر امور اتحادیه اروپای ترکیه در پیامی توئیتری از آدانا این تحولات را کم‌اهمیت جلوه داده و گفت: «بازرسی امنیتی در دست انجام است. ما داریم بازرسی امنیتی کلی انجام می‌دهیم. هیچ مشکلی وجود ندارد.»

برخی از حامیان رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهوری ترکیه ظاهرا در نزدیکی ورودی پایگاه تجمع کرده‌اند. با این حال، تجمع مذکور به نظر پر ازدحام و تنش‌آلود نبود. اخیرا تظاهراتی در آدانا برای تعطیل شدن پایگاه هوایی اینجرلیک صورت گرفت. پنج‌شنبه گذشته راهپیمایی گسترده‌ای علیه این پایگاه ناتو برگزار شد و مردم شعارهای ضد آمریکایی و ضد اسرائیلی سر می‌دادند. معترضان معتقد بودند که آمریکا در کودتای ناکام ۱۵ ژوئیه کشورشان دست داشته است. ده‌ها هزار تن از مردم از جمله اعضای ارتش، پلیس، قوه قضائیه، اصحاب رسانه و کارمندان دولتی در ارتباط با این کودتا بازداشت شده‌اند؛ کودتایی که مقام‌های ترکیه مدعی هستند به دست فتح‌الله گولن، رهبری شده است.

پایگاه اینجرلیک از سوی ارتش‌های آمریکا و ترکیه استفاده می‌شود و نقش مهمی در کمپین بمباران ضد داعش به رهبری آمریکا در سوریه و عراق ایفا می‌کند. این پایگاه همچنین یکی از شش سایت ذخیره‌سازی ناتو برای تسلیحات هسته‌ای غیر استراتژیک آمریکا در اروپا محسوب می‌شود. میزان دقیق بمب‌های هسته‌ای که در این پایگاه نگهداری می‌شوند، مشخص نیست اما طبق گفته شاهدان عینی، حدود ۹۰ کلاهک در آن وجود دارد.

تغییر ساختار ارتش و سازمان اطلاعات

گفتنی است رئیس‌جمهوری ترکیه اعلام مرده که می‌خواهد تغییراتی را در قانون اساسی کشورش اعمال کند که طبق آن، آژانس اطلاعاتی ترکیه و ستاد ارتش ترکیه مستقیما زیر نظر خودش اداره شوند.

رجب طیب اردوغان در مصاحبه با شبکه تلویزیونی «اهابر» گفت: قصد داریم بسته‌ای کوچک از تغییرات قانون اساسی را به پارلمان ارائه کنیم و اگر تایید شود، سازمان اطلاعات ملی (MIT) و ستاد ارتش تحت کنترل ریاست جمهوری می‌شود.

دولت ترکیه به حمایت احزاب اپوزیسیون نیاز دارد تا تغییرات مورد نظرش را در پارلمان تصویب کند. رای دو سوم نمایندگان لازم است تا بتوان تغییراتی در قانون اساسی ایجاد کرد.

رئیس کشور ترکیه همچنین گفت، در پی کودتای ناکام اخیر “مدارس نظامی تعطیل خواهد شد و یک دانشگاه ارتش ملی تاسیس می‌شود” که این تدابیر بخشی از تغییرات گسترده در ارتش است. او همچنین تاکید کرد که روسای آتی نیروهای هوایی، زمینی و دریایی مجبور هستند که مستقیما به “فکری ایشیک”، وزیر دفاع ترکیه گزارش دهند.

رئیس‌جمهوری ترکیه همچنین به این نکته اشاره کرد که وضعیت فوق‌العاده‌ای که در پی کودتای ناکام اعلام شده، احتمالا تمدید می‌شود. اردوغان گفت: اگر وضعیت در جریان حالت فوق العاده عادی نشود، پس از آن ما هم مثل فرانسه می‌توانیم وضعیت فوق العاده را تمدید کنیم.

افزایش سرعت ساخت نیروگاه هسته‌ای

از سویی درگیر روابط ترکیه و روسیه به سرعت در حال رشد است. بنابر گفته وزیر انرژی روسیه، تغییرات قانونی که ترکیه به تازگی اعمال کرده باعث افزایش سرعت فرآنید صدور مجوز ساخت نیروگاه هسته‌ای ترکیه توسط روسیه شده است.

به گزارش اسپوتنیک، الکساندر نوواک، وزیر انرژی روسیه گفت: تغییرات قانونی که اخیرا توسط ترکیه اعمال شده است باعث افزایش سرعت صدور مجوز و در نتیجه افزایش سرعت ساخت پروژه نیروگاه هسته‌ای آکویو ترکیه خواهد شد.

او اظهار کرد: هم اکنون با تغییرات ایجاد شده سیستم قانونی ترکیه به ما اجازه می‌دهد تا از طریق یک روند ساده مجوز ساخت این پروژه صادر شود و در مجموع چندین مجوز برای آغاز ساخت رسمی این نیروگاه مورد نیاز است. به همین دلیل تغییرات قانونی که اخیرا توسط دولت ترکیه اعمال شد، فرصت بهتری را برای ساخت این پروژه فراهم می‌کند.

مسکو و آنکارا در مه ۲۰۱۰ توافقی را در راستای ساخت نخستین نیروگاه هسته‌ای ترکیه (آکویو) در استان جنوبی مرسین با یکدیگر امضا کردند.