خروج بریتانیا زلزله‌ای در قلب اتحادیه اروپا؛ رفراندومی به نفع جدایی‌طلبان

چکیده :رفراندومی که برای تصمیم گیری در مورد ماندن یا نماندن بریتانیا در اتحادیه اروپا برگزار شد به نفع جدایی طلبان پایان یافت و پس‌لرزه‌های سیاسی جدایی انگلیس از بدنه این اتحادیه آغاز شده است....

کلمه – گروه بین‌الملل: رفراندومی که برای تصمیم‌گیری در مورد ماندن یا نماندن بریتانیا در اتحادیه اروپا برگزار شد به نفع جدایی‌طلبان پایان یافت و پس‌لرزه‌های سیاسی جدایی انگلیس از بدنه این اتحادیه آغاز شده است.

اکنون محور بحث ها زمان و نحوه خروج رسمی بریتانیا از اتحادیه اروپا است، مقامهای اتحادیه می‌گویند پیش از آغاز هرگونه مذاکره، بریتانیا باید در قالب نامه‌ای رسمی یا یک سخنرانی عمومی تصمیمش برای جدایی از اتحادیه را اعلام کند. اما سیاستمداران بریتانیایی می‌گویند ترجیح می‌دهند این موضوع را تا معرفی نخست وزیر جدید حدود چهار ماه دیگر به تعویق بیاندازند؛ اما اعضای با نفوذ اتحادیه بجز آلمان با این موضوع، مخالفند و خواستار آغاز سریع روند خروج بریتانیا شده‌اند.

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، نسبت به اظهارات تند برخی از رهبران اتحادیه اروپا در واکنش به خروج بریتانیا هشدار داد. مرکل گفته است نیازی نیست در جریان مذاکرات جدایی بریتانیا از این اتحادیه، نسبت به این کشور سخت‌گیری و بدخلقی نشان داد.

به گزارش بی بی سی، روند جدایی بریتانیا از اتحادیه اروپا مطابق مفاد آیین نامه این اتحادیه صورت خواهد گرفت. برابر ماده ۵۰ پیمان لیسبون که در سال ۲۰۰۹ به تصویب اعضای اتحادیه رسیده اما تاکنون هیچ گاه به اجرا گذاشته نشده بود، کشورهای عضو اتحادیه بعد از تصمیم به جدایی باید مذاکرات خود با اتحادیه اروپا را آغاز کنند.

در صورت توافق میان دو طرف بر سر چگونگی عملی کردن این جدایی کشور خواستار جدایی مطابق مفاد توافق پیش خواهد رفت، اما چنانچه توافقی حاصل نشود، عضویت کشور جدایی‌طلب بعد از گذشت دو سال خودبخود لغو می‌شود. اگر چه ماده ۵۰ معاهده لیسبون کلیات روند جدایی کشورها از اتحادیه اروپا را مشخص کرده اما جزئیات آن تنها از طریق مذاکره میان دو طرف مشخص خواهد شد و برای عملیاتی کردن هرگونه توافقی هم ممکن است سالها زمان لازم باشد.

پس لرزه‌های سیاسی این رفراندوم، در خود بریتانیا هم، به اختلافات شدیدی در حرب کارگز منجر شده است جدایی از اتحادیه اروپا در واقع پیروزی بزرگی برای راست گرایان در تمام اروپا محسوب می شود حالا راستگرایان فرانسه و هلند خشنودند و پیشنهاد رفراندوم‌های مشابه را داده‌اند.

گروه زیادی از سیاستمداران هم گفته اند وقت آن رسیده که اتحادیه اروپا، قابلیت‌های خود در ارائه راه حل، برای مسائلی همچون مهاجرت و بیکاری جوانان نشان دهد.

اتحادیه اروپا پیش از این هم در برابر بحران مهاجرت، بحران حوزه یورو و نگرانی از تحرکات خصمانه روسیه در مرزهایش با مشکل شدید روبه‌رو بود. اما خروج بریتانیا شاید سخت‌ترین ضربه باشد. شوک ناشی از آن در بیرون مرزهای این کشور هم حس خواهد شد.

بریتانیا یکی از دو کشور عضو اتحادیه اروپا بود که در شورای امنیت سازمان ملل حق وتو داشت، به همراه فرانسه تنها کشوری بود که نیروی نظامی قابل توجه داشت و توان و دانش دیپلماتیک فراوانی در اختیار اتحادیه قرار می‌داد. این کشور در عین حال نیروی محرکی برای رقابتی‌تر کردن بازار مشترک بود.

به گزارش دویچه وله، باراک اوباما در واکنش به نتیجه رفراندوم گفت مناسبات واشنگتن و لندن تغییری نمی‌کند و مستحکم و پایدار می‌ماند. او خروج از اتحادیه اروپا را تصمیم مردم بریتانیا خواند و افزود به این نظر احترام می‌گذارد. رئیس جمهوری آمریکا گفت هم بریتانیا و هم اتحادیه اروپا شرکای آمریکا در مسائل مربوط به امنیت و ثبات جهانی هستند. او یادآوری کرد که عضویت بریتانیا در ناتو یا خط مشی اقتصادی و امنیتی یا سیاست خارجی بریتانیا با رفراندوم تغییری نمی‌کند: «روابط ما با اتحادیه اروپا نیز به همین ترتیب برای تحریک رشد اقتصادی، گسترش ارزش‌‌های دمکراتیک و ارتقای ثبات به قوت خود باقی می‌ماند.»

دونالد ترامپ، کاندیدای حزب جمهوریخواه در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ آمریکا از نتیجه رفراندوم بریتانیا ابراز خشنودی کرد و آن را نشانه تمایل اکثر بریتانیایی‌ها به استقلال و پس گرفتن کشورشان دانست.

پیام‌های رئیس جمهوری آمریکا به بریتانیایی‌ها برای ماندن در اتحادیه اروپا نوعی دخالت در سیاست داخلی این کشور تعبیر شده بود. دونالد ترامپ در نخستین واکنش با ریشخند کردن اوباما گفت: «توصیه‌های اوباما به بریتانیایی‌ها کمک کرد تا مردم رای منفی بدهند.» ترامپ نتیجه رفراندوم را عالی خواند و پیش‌بینی کرد که نظیر چنین اتفاقی بیشتر و بیشتر خواهد افتاد.

آنگلا مرکل صدراعظم آلمان تصمیم بریتانیا برای خروج از اتحادیه را ضربه‌ای به وحدت اروپا خوانده و مقامات دیگر دولت نیز روز اعلام نتیجه همه پرسی را روز بد اروپا نامیده‌اند. حزب چپ آلمان گفت تکنوکرات‌های اتحادیه اروپا با سیاست‌های نئولیبرالی خود به موفقیت منتقدان اروپا و ملی‌گرایان کشورهای عضو کمک کردند.

فرانسوا اولاند، رئیس جمهوری فرانسه گفت کشورش راهکارهایی برای سازماندهی جهش و آغازی دوباره برای اتحادیه اروپا درنظر دارد. فرانسوا اولاند دوشنبه ۲۷ ژوئن به برلین می‌رود تا با صدراعظم آلمان و و ماتئو رنزی نخست وزیر ایتالیا در خصوص تدابیر مربوط به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا گفت‌وگو کند.

اولاند تاکید کرده که خطربزرگی به‌ویژه از سوی پوپولیست‌ها اتحادیه اروپا را تهدید می‌کند. ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه در اولین واکنش‌ها به خروج بریتانیا از اروپا گفت این تصمیم بر روند تحریم‌های غرب علیه روسیه تأثیری نخواهد داشت.

تاثیر بر پنج حوزه اصلی ‌اقتصاد

حالا که مردم رای به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا داده‌اند، این اتفاق دقیقا چه تاثیری بر اقتصاد این کشور خواهد گذاشت؟ به گفته کارشناسان پنج زمینه اصلی‌ وجود دارد که باید به آنها توجه کرد:

ارزش پوند استرلینگ

انتظار می‌‌رود که ارزش پوند استرلینگ به شدت افت کند. اما با وجود این‌که بسیاری از کارشناسان معتقدند خروج از اتحادیه به اقتصاد صدمه می‌‌زند، علت اصلی‌ سقوط پوند این نیست که بازار‌ها انتظار یک بحران اقتصادی ناگهانی را می‌کشند. دلیل اصلی‌ این است که بسیاری از سرمایه‌گذاران مطمئن بودند که بریتانیا در اتحادیه می‌‌ماند اما این اتفاق نیفتاد. و حالا مجبورند پیش از آن‌که بحران اقتصادی شدت بگیرد دارایی‌های خود را بفروشند.

بازارهای سهام

درست است که تاثیر خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا ممکن است تا کیلومتر‌ها خارج از این سرزمین حس شود، اما همان‌طور که بسیاری از شرکت‌های بزرگ در این کشور از تاثیرات مخرب این امر بر آینده اقتصادی‌شان هشدار داده بودند، خروج بریتانیا پیش از هر چیز ارزش سهام در کشور را دستخوش تغییر خواهد کرد. افت ارزش سهام ممکن است در مدتی کوتاه به سایر کشورهای اتحادیه نیز منتقل شود. چون کشورهای دیگر، به دلیل خروج یکی‌ از بزرگترین اقتصادهای دنیا از اتحادیه، اطمینان کمتری نسبت به معامله سهام خواهند داشت.

بازدهی اوراق قرضه

با لغزش ارزش سهام، سرمایه‌گذاران به گزینه‌های مطمئن‌تری متمایل می‌‌شوند که یکی‌ از مرسومترین آنها اوراق قرضه است. هر چه پول بیشتری صرف خرید اوراق قرضه شود سوددهی آن کمتر می‌‌شود. گذشته از این که سطح سوددهی اوراق‌ قرضه همین حالا هم تا حدی کاهش پیدا کرده. شوک ناشی‌ از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا می‌تواند از بازدهی اوراق قرضه بیش از پیش بکاهد، تا جایی که وضعیت به گونه‌ای می‌شود که سرمایه‌گذاران حاضرند در ازای وام به دولت‌ها پول هم به آنها بدهند.

بازار مسکن

با نزدیک شدن به همه‌پرسی، علایمی وجود داشت که از کاهش معاملات مسکن به ویژه در لندن و جنوب شرقی‌ انگلستان حکایت می‌‌کرد. دلیل این بود که خریداران مسکن، به ویژه آنهایی که ثروتمند‌تر بودند و در خارج از بریتانیا به سر می‌‌بردند، منتظر بودند تا نتیجه همه پرسی‌ مشخص شود. با خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، این روند ممکن است کندتر هم بشود – خریداران خارجی‌ تمایل چندانی به سرمایه‌گذاری‌های بزرگ‌ که برای خرید املاک عمده در مرکز لندن نیاز است نشان نمی‌‌دهند، چون نمی‌‌دانند آینده سیاسی و اقتصادی کشور به کدام طرف خواهد رفت.

تجارت و جذب سرمایه خارجی

در کوتاه مدت، سرمایه‌گذاری در بریتانیا ممکن است کاهش پیدا کند و سقوط ارزش پوند استرلیگ به افزایش صادرات منجر شود. اما مساله تعیین‌کننده نتایج مذاکراتی است که حالا باید بین بریتانیا و سایر کشورهای اتحادیه انجام بگیرد. در بلند مدت، بخش بزرگی از سرمایه‌گذاری به خاطر دسترسی بریتانیا به انجمن تجارت آزاد اروپا و بازار مشترک اتحادیه اروپا است که جمعیتی بیش از ۵۰۰ میلیون نفر دارد. نشستن بر سر چنین سفره رنگینی مطلوب خیلی از کشورها خواهد بود و بنا بر این توافقی که بین بریتانیا و سایر کشورهای اتحادیه اروپا صورت می‌‌گیرد بسیار مهم است. به همین دلیل است که بسیاری معتقدند بریتانیا باید در بازار مشترک اتحادیه اروپا باقی‌ بماند. اما هیچ کشوری تا به حال نتوانسته در این بازار عضویت داشته باشد ولی حق جابه‌جایی آزاد نیروی کار را نپذیرد.