عملیات بیتالمقدس؛ آغازی برای پایان اشغال خاک ایران
چکیده : از امروز سه هفته طول کشید تا خرمشهر آزاد شد. ۳۴ سال پیش، در اولین روز عملیات بیتالمقدس. یکی از مهمترین و بزرگترین عملیاتهای نیروهای مسلح ایران در جنگ ایران و عراق. عملیاتی که پیروزی نهاییاش ورق جنگ را برگرداند. ۷۰ هزار رزمنده در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد دهم اردیبهشت ۶۱ حمله را آغاز کردند. اولین مرحله از عملیات چهار مرحلهای بیتالمقدس...
کلمه – گروه دفاع مقدس: از امروز سه هفته طول کشید تا خرمشهر آزاد شد. ۳۴ سال پیش، در اولین روز عملیات بیتالمقدس یا الی بیتالمقدس. یکی از مهمترین و بزرگترین عملیاتهای نیروهای مسلح ایران در جنگ ایران و عراق. عملیاتی که پیروزی نهاییاش ورق جنگ را برگرداند.
۷۰ هزار رزمنده در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد دهم اردیبهشت ۶۱ حمله را آغاز کردند. اولین مرحله از عملیات چهار مرحلهای بیتالمقدس.
اما این مرحله، مرحله سختی برای رزمندگان ایران بود. موقعیت منطقه در مرحله آغاز این عملیات ویژگیهای خاصی داشت. منطقه عمومی عملیات بیتالمقدس در میان چهار مانع طبیعی محصور بود که از شمال به رودخانه کرخه کور، از جنوب به رودخانه اروند، از شرق به رودخانه کارون و از غرب به هور الهویزه منتهی میشد.
این منطقه به جز جاده نسبتاً مرتفع اهواز – خرمشهر، بدون هر گونه عارضه مهم برای پدافند به حساب میآمد. این بدان معنی است که این امر باعث شد تا زمین منطقه – به دلیل مسطح بودن – برای مانور زرهی مناسب، و برای حرکت نیروهای پیاده – به دلیل در دید و تیر قرار داشتن نامناسب باشد.
در شمال کرخه کور رزمندگان زمینگیر شدند. نیروهای عراقی از اینکه این منطقه میتواند بالقوه منطقه عملیاتی برای ایران باشد همیشه آماده باش و هشیار بودند و وجود استحکامات متعدد باعث شد پیشروی نیروها به سختی امکانپذیر باشد و در این میان تنها تیپ های ۴۳ بیت المقدس و ۴۱ ثارالله موفق شدند از مواضع دشمن عبور کرده و منطقهای در جنوب رودخانه کرخه کور را به عنوان سرپل تصرف کنند. نیروهای عملیاتی ایرانی که قرار بود از طرفین این یگانها را پوشش و پشتیبانی کنند نتوانستند به وظایف خود عمل کنند و برای همین فشار زیادی به نیروهای ایرانی در این منطقه وارد آمد.
در محور قرارگاه فتح، یگانهای خودی ضمن عبور از رودخانه به سرعت خود را به جاده اهواز – خرمشهر رسانده و به ایجاد استحکامات و جلوگیری از نقل و انتقالات و تحرکات دشمن در این جاده پرداختند.
در محور قرارگاه نصر، به دلیل تاخیر در حرکت و وجود با تلاق در کنار جاده اهواز – خرمشهر و همچنین تمرکز دشمن در شمال خرمشهر، نیروهای این قرارگاه نتوانستند به اهداف مورد نظر دست یافته و با قرارگاه فتح الحاق کنند.
الحاق کامل قرارگاه نصر با قرارگاه فتح و همچنین تصرف اهداف مرحله اول قرارگاه قدس در دستور کار عملیات شب دوم قرار گرفت که با انجام آن تا حدودی اهداف مورد نظر محقق شد، اما این پایان کار نبود برخی رخنهها همچنان باقی بود تا این که سرانجام پس از ۵ روز، جاده اهواز – خرمشهر از کیلومتر ۶۸ تا کیلومتر ۱۰۳ تثبیت و کلیه رخنه ها ترمیم شد.
اما مراحل بعدی این عملیات مهم با تغییراتی همراه شد. در این مرحله آزاد سازی خرمشهر از دستور کار عملیات خارج و تصمیم گرفته شد که قرارگاههای فتح و نصر از جاده اهواز – خرمشهر به سمت مرز پیشروی کنند و قرارگاه قدس نیز ماموریت یافت تا به صورت محدود برای تصرف سرپل در جنوب کرخه کور اقدام کند و سپس آن را گسترش دهد.
عراق وقتی دید جهت پیشروی نیروهای ایران به طرف مرز تغییر کرده، لشکرهای ۵ و ۶ خود را عقب کشید. به نظر میرسید این عقب نشینی با دو هدف انجام شده باشد: یکی جلوگیری از محاصره و انهدام این لشکرها و دیگری تقویت هر چه بیشتر خطوط پدافندی بصره و خرمشهر.
نتیجه این عقبنشینی این شد که جاده اهواز – خرمشهر (تا انتهای جنوب منطقهای که توسط قرارگاه نصر به عنوان سرپل تصرف شده بود) و نیز مناطقی همچون جفیر، پادگان حمید و هویزه آزاد شدند.
ادامه عملیات دیگر سخت شده بود. عراق کامل میدانست ایران در چه فکری است. برای همین در خطوط پدافندیاش نیروهای خود را مستقر کرد و آتش را شدت بخشید. رزمندگاندر این مرحله در انجام ماموریت خود توفیق نیافتند. تکرار این عملیات در روز بعد نیز به شکست انجامید. به همین خاطر تصمیم گرفته شد تا برای انجام عملیات نهایی فرصت بیشتری به یگانها داده شود.
روزهای اردیبهشت ۶۱، روزهای نبرد سنگین بود برای باز پسگیری خاک میهن. جگرگوشهای به نام خرمشهر که در دستان دشمن مانده بود. “بیتالمقدس” آغاز یک پایان بود. پایان اسارت.
