اعتراض اعضای کمیسیون امنیت ملی به درز دادن گزارش «برجام»
چکیده :درز گزارش اجرای برجام، پرده جدیدی از ارتباط وزارت خارجه و کمیسیون امنیت ملی مجلس است. ارتباطی که میتوانست در بهترین سطح خود باشد اما همچنان در شرایطی مشابه مچگیری قرار دارد....
درز گزارش اجرای برجام، پرده جدیدی از ارتباط وزارت خارجه و کمیسیون امنیت ملی مجلس است. ارتباطی که میتوانست در بهترین سطح خود باشد اما همچنان در شرایطی مشابه مچگیری قرار دارد.
وزارت امور خارجه طبق قانون، ٢۶ فروردین یعنی سه ماه بعد از اجرای برجام، اولین گزارش اجرای برنامه جامع اقدام مشترک را به نام گیرنده یعنی رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ارسال کرده است. گزارشی از محدودیتهای بانکی و اداری در مورد اجرای برجام که بخشی از آن مرتبط با تحریمهای اولیه و بخشی از آن مربوط به کاهلی سیستم بانکی در ایران و کشورهای دیگر بود. اما گویی گیرنده گزارش پیش از اعضای کمیسیون، خبرنگاران برخی رسانههای خاص بودند.
گزارش برخلاف عرف قانونی پیش از بررسی توسط اعضای کمیسیون و ارجاع به هیأترئیسه و نهایتا تصمیمگیری در مورد قرائتشدن یا نشدن در صحن، در خبرگزاری «فارس» و بعد از آن در «تسنیم» منتشر شد و ماجرای گزارش اجرای برجام را به یک حاشیه رسانهای تبدیل کرد. اگرچه اعضای وزارتخارجه تا این زمان در مواجهه با این رفتار یک یا چند نماینده مجلس سکوت کردند اما خود نمایندگان مجلس نسبت به آن واکنش نشان دادند؛ از تذکر تا دلیل بیاعتمادی به کمیسیون.
نهاد ناظر یا نهاد درزدهنده
همه این اتفاقات در حالی رخ میدهد که سه ماه از آغاز اجرای برجام میگذرد. عبور از موانعی که بر سر راه اجرای برجام خودنمایی میکند، نیازمند همکاری تمام ارکان حاکمیت در داخل کشور برای رفع آن است. مجلس نیز در این بین بهعنوان نهاد نظارتی میتواند بر روند اجرای توافق نظارت و بهعنوان همکار وزارت خارجه در اجرای برجام عمل کند.
علاوه بر این، تابهحال مجلس در بالاترین سطح اطلاع از وضعیت پرونده هستهای و نظارت بر اجرای توافق صورتگرفته در تمام عمر ١٢ساله پرونده هستهای ایران است. چه آنکه در تمام سالهای گذشته، این پرونده در شورای عالی امنیت ملی در حال پیگیری بوده و دبیران وقت این شورا بهعنوان عضو ارشد پیگیری پرونده، جایگاهی برای ارائه توضیح در مورد وضعیت مذاکرات به مجلس متصور نبودند. بارقههای همین انتقاد را در اعتراض برخی نمایندگان مجلس به سعید جلیلی به عنوان مذاکرهکننده ارشد هستهای در سالهای دولت دهم، میتوان دید.
آخرین آن غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی، نماینده رشت بود که به جلیلی توصیه کرده به جای نقد برجام، به ارائه گزارش از دوره زعامت ششساله او بر مذاکرات که تنها مذاکره پشت مذاکره تمدید میشد، بپردازد. بااینحال دولت یازدهم با انتقال پرونده هستهای از شورایعالی امنیت ملی به وزارت خارجه، حرکت مثبتی در جهت بازگرداندن نهادهای قانونی کشور به جایگاه اصلی خود انجام داد که در نتیجه آن نهادی مانند مجلس میتواند بر این پرونده نظارت کند. اما مجلسیها به جای استفاده از این ارزشگذاری نهادی، به دنبال پررونقکردن بازی حاشیهای با دولت و وزارت خارجه هستند.
قسم خورد که گزارش را درز نمیدهد
حال برخی نمایندههای مجلس نسبت به انتشار زودهنگام گزارش معترض هستند و حتی از هیأترئیسه میخواهند موضوع درز گزارش را پیگیری کند. درحالیکه نمایندگان درگیر بررسی بودجه بودند، گزارش وزارت خارجه از اجرای برجام درز کرد، اتفاقی که گفته میشود توسط یکی از نمایندگان و به بهانه کپیگرفتن انجام شده است.
روز گذشته برخی نمایندگان در راهروهای مجلس به سؤالات خبرنگاران در مورد علت درز گزارش توضیحاتی دادند. حسین سبحانینیا در گفتوگو با «ایرنا» به «خلاف قانون عملکردن یک نمانیده مجلس» در این بین اذعان کرده و گفته: «در مواردی گزارشهای وزارت امور خارجه به خارج از مجلس منتقل شده درحالیکه نمیبایست به بیرون منتقل میشد؛ به نحوی که دستگاه دیپلماسی این اقدامات را تلقی به بیاعتمادی کرد و برخی گزارشها را به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نمیداد».
نایبرئیس کمیسیون امنیت ملی در همین زمینه افزوده: «ما در نخستین جلسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس موضوع درز متن گزارش محرمانه وزارت امور خارجه در اجرای برجام به خارج از این کمیسیون و همچنین انتشار آن در یک رسانه را پیگیری میکنیم».
او در مورد روند مواجهه کمیسیون با گزارشها گفته: «پیش از اینکه گزارشی در جلسه علنی مجلس مطرح شود، باید توسط اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس موردبررسی قرار گیرد. اگر وزارت امور خارجه میخواست این گزارش رسانهای و منتشر شود، آن را به رسانهها میداد».
قسم شکستن اعضای کمیسیون امینت و بعد از آن کمیسیون برجامیها، خیلی بی سابقه نیست. همان اوایل مذاکرات هستهای در دولت یازدهم بود که اعضای کمیسیون در جلسه ای میزبان محمدجواد ظریف شدند تا از روند مذاکره در ژنو مطلع شوند، هم میهمانان و هم میزبان تاکید داشتند که جلسه و اطلاعات آن محرمانه است و قرار نیست اطلاعات آن درز کند، اما تیتر فردای روزنامه کیهان به نقل از جواد کریمی قدوسی نماینده اصولگرای کمیسیون تمام آنچه در کمیسیون گذشته بود را برملا می کرد و وزیر به دنبال این عهدشکنی با کمر درد عصبی و نشسته روی ویلچر راهی مذاکرات دور دوم ژنو شد.
غفلت دبیران کمیسیون
سبحانینیا افزود: «دبیران کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی میگویند آن آقا (نمایندهای که این گزارش را در اختیار یک رسانه قرار داد) قسم خورد این گزارش را به جایی نمیدهد و آن را خبری نمیکند و از آن نسخهای کپی میگیرد؛ ولی هنوز یک ساعت از زمان دریافت این گزارش نگذشته بود که نیمی از متن گزارش وزارت امور خارجه از اجرای برجام در آن رسانه منتشر شد که این هم خلاف بود». این در حالی است که سخنگوی کمیسیون با اشاره به اینکه گزارش مهر محرمانه نداشته، انتشار آن را خیلی مذموم ندانسته است.
اما عباسعلی منصوریآرانی، عضو دیگر این کمیسیون، خواستار برخورد هیأترئیسه با درز گزارش برجام شد: «اینکه متن این گزارش در یک رسانه منتشر شده، کار درستی نیست، معمولا هر نامهای که از وزارتخانههای مختلف به کمیسیون امنیت ملی میرسد، باید هیأترئیسه بعد از مطالعه، دستور انتشار آن را دهد. این زمانی رخ میدهد که همه اعضا این گزارش را مطالعه کرده باشند و سپس این گزارش منتشر شود و اگر هیأترئیسه خود بخواهد، این گزارش منتشر میشود.
در این راستا نمایندهای اجازه ندارد گزارشی را پیش از نظر هیأترئیسه منتشر کند البته ما نمیدانیم این گزارش چگونه منتشر شده و باید این را از رسانهای که آن را منتشر کرده، پرسید». روز گذشته نیز در صحن مجلس حمید رسایی، نماینده مخالف برجام، در تذکری خواستار تطبیق گزارش وزارت امور خارجه درباره اجرای برجام با مفاد نامه رهبری شد و ابوترابی، نایبرئیس مجلس، در پاسخ به این تذکر، کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی را مأمور بررسی و اعلام نظر درباره این گزارش با توجه به مفاد نامه رهبری کرد.
دیدار دوباره در نیویورک
روز گذشته وزیر خارجه ایران به همراه معاونانش که در روند مذاکرات هستهای او را همراهی میکردند، راهی نیویورک شد. برنامه اصلی او در این شهر، حضور در مراسم امضای موافقتنامه تغییرات آبوهوایی است که در حاشیه آن ظریف با همتای آمریکایی خود دیدار میکند. یکی از مهمترین محورهای مذاکرات کری و ظریف، بررسی میزان پیشرفت در اجرای برجام و موانع ایجادشده بهویژه در تعامل بانکی ایران با کشورهای مختلف ازجمله کشورهای اروپایی است.
بهدنبال این مذاکرات، سومین کمیسیون مشترک ایران و ١+۵ جمعه این هفته در سطح معاونان در وین برگزار میشود. دومین نشست ١۶ آذر سال گذشته در وین برگزار شد. این مذاکرات در حالی انجام میشود که ایران نسبت به انجامنشدن برخی تعهدات به ویژه مشکلات اداری و بانکی در جریان اجرای برجام با مشکل مواجه است.
