بازخوانی عملیات کربلای ده؛ پس از ۲۹ سال

چکیده : آغاز سال ۶۶ جنگ را به مرحله جدیدی وارد کرد. پس ناکامی‌ در عملیات‌های کربلای ۴ و ۵ فرماندهان جنگ جا به جایی میدان‌ جنگ‌ از جبهه جنوب‌ به‌ غرب کشور را طراحی کردند. بر همین اساس عملیات‌های فتح ۵ و نصر یک در فروردین ۶۶ و چند روز زودتر از کربلای ۱۰ در جبهه غرب انجام شد...

کلمه – گروه دفاع مقدس: آغاز سال ۶۶ جنگ را به مرحله جدیدی وارد کرد. پس از ناکامی‌ در عملیات‌های کربلای ۴ و ۵ فرماندهان جنگ جا به جایی میدان‌ جنگ‌ از جبهه جنوب‌ به‌ غرب کشور را طراحی کردند. بر همین اساس عملیات‌های فتح ۵ و نصر یک در فروردین ۶۶ و چند روز زودتر از کربلای ۱۰ در جبهه غرب انجام شد.

عملیات کربلای ۱۰ که درست ۲۹ سال پیش در سی‌ام فروردین ۶۶ انجام شد، هدف دیگری را نیز دنبال می‌کرد. اساسی‌ترین و ظریف‌ترین بُعد طرح‌ریزی عملیات کربلای ۱۰، هماهنگی نیروهای نامنظم قرارگاه رمضان و اتحادیه میهنی کردستان از محور گوجار در غرب رودخانه قلعه چولان با نیروهای منظم از محور ماووت بود.

آغاز مرحله جدید جنگ در غرب کشور، با عملیات «کربلای ۱۰» و «فتح ۵» توسط نیروی زمینی سپاه صورت گرفت، گرچه این عملیات ها به منزله سرآغاز تحقق استراتژی عملیاتی جدید ایران بود، لیکن دو عملیات یاد شده در‌عین حال از عوامل دیگری نیز تأثیر پذیرفته بود.

بدین معنا که در خرداد سال ۶۴، پس از عملیات بدر، وضعیت حاکم بر جنگ منتهی به پیدایش این نظریه شد که با یک عملیات منظم بزرگ، هرگز عراق از پا در نخواهد آمد، لذا بر این مسئله تأکید شد که با انجام دو عملیات به طور همزمان، می‌توان با تجزیه قوای دشمن، وضعیت جدیدی را به وجود آورد، لیکن نبودن امکانات و نیروی مورد نیاز مانع از اجرای آن بود.

در نتیجه تصمیم بر این شد یک عملیات منظم و یک عملیات بزرگ نامنظم را به طور همزمان طرح‌ریزی و اجرا شود. بر‌پایه آن، سپاه اقدام به تشکیل قرارگاه رمضان و گسترش ارتباط با معارضین کرد عراقی و سازماندهی و تجهیز آنها کرد.

علاوه بر ‌این، طی مباحثی که در این مرحله صورت گرفت، بر‌پایه تجربه‌هایی که در عملیات خیبر و بدر و با توجه به احتمال عدم موفقیت در عملیات واحد، چنین پیش‌بینی شد که حداقل دو عملیات همزمان طرح‌ ریزی شود تا در صورت ناکامی در یک عملیات و یا بسته شدن راه، امکانات و نیرو در منطقه دیگر به کار‌گرفته شود.

به همین دلیل در سال ۶۵ چند عملیات طرح ریزی شد که «عملیات کربلای ۱۰» و «فتح ۵» از جمله آنها بود.

زمان حمله به دشمن در عملیات کربلای ۱۰ در محورهای مختلف یکسان نبود، با آنکه ساعت ۲ نیمه شب برای آغاز عملیات معین شده بود، اما از ساعت ۲۴:۳۰ در محور بسن، ساعت ۱:۳۰ بامداد در محور قرارگاه نجف و با اندکی تفاوت در محورهای دیگر، عملیات شروع شد و تا ساعت ۲ بامداد نیروها در تمام محورها ـ به جز محور چنکاوی (که به علت مسدود بودن گردنه سیر بر اثر برف سنگین، یگان عمل کننده نتوانست پای‌کار برسد) ـ به مواضع دشمن حمله کردند. قرارگاه رمضان نیز توانست روی ارتفاعات گوجار و الاغلو مستقر شده و موضعی را که دشمن در آنجا حضور جدی نداشت، تصرف کند.
بعد از ظهر روز اول، نیروهای عراقی با اجرای پاتک و پشتیبانی، آتش، ارتفاع گلان را بازپس گرفتند اما پس از ساعتی عقب زده شدند.

در ادامه عملیات به تدریج در محور بسن، ژاژیله، چنکاوی و محور قرارگاه رمضان، اقدامات تکمیلی صورت گرفت. مشکل اصلی، عدم وجود جاده برای توسعه عملیات، ورود یگان‌های مرحله دوم و پشتیبانی از نیروهای در خط بود. در این میان، جاده اهمیت بسیاری داشت. از این رو، تلاش زیادی برای احداث جاده به عمل آمد.

در محورهای گلان، ژاژیله، چنکاوی و بسن، مواضع تصرف شده میان رزمندگان اسلام و نیروهای دشمن دست به دست می‌شد. به ویژه، ارتفاع گلان چند بار به دست نیروهای خودی و دشمن افتاد. این محورها هر کدام رویکرد خاصی را برای آینده در منطقه عملیاتی نشان می‌دادند که برای دشمن حساسیت برانگیز بود.

محور چنکاوی و ژاژیله نشان دهنده فلش الحاق با قرارگاه رمضان بود، و از طرف دیگر، ژاژیله و گلان مقدمه تصرف شهر ماووت به شمار می‌رفتند. محور بسن نیز حرکت به سمت چوارتا را نشان می‌داد.

در مرحله دوم عملیات، دو اقدام اساسی مدنظر قرار گرفت، اول: تکمیل ارتفاع گلان و پیشروی روی ارتفاع قشن. دوم: برقراری الحاق کامل با قرارگاه رمضان. برای این منظور، یگان‌های مرحله دوم وارد عمل شده و موفق شدند ضمن تکمیل ارتفاع گلان، بر روی ارتفاع قشن نیز پیشروی کنند، اما به دلیل کمبود نیرو و ضعف پشتیبانی، ادامه عملیات میسر نشد و پس از ۱۰ روز، با تصرف اهداف مرحله اول، عملیات به پایان رسید.

در این عملیات حسن‌ شفیع‌زاده فرمانده‌ توپخانه‌ نیروی‌ زمینی‌ سپاه‌ به شهادت رسید.