چالش مستمر شبکههای اجتماعی و کاربران اینترنتی برای رهایی از محدودیتها
چکیده :در آستانهی انتخابات، شبکههای اجتماعی مجازی به تنها سرمایهها و ستادهای مردمی جریانهای منتقد حاکمیت اقتدارگرا تبدیل شدهاند. این در حالی است که فضای امنیتی حاکم بر دانشگاهها و محافل مدنی و سیاسی شدت یافته و شرکت در تشکلها و احزاب با هزینهی احضار و بازجویی همراه میشود. پس طبیعی است که انحصارطلبان تحمل آزادی و عدم محدودیت در ابراز بیان و اندیشه در فضای مجازی را نداشته باشند و تلاش خود را برای اعمال محدودیتهای بیشتر انجام دهند....
کلمه- گروه اجتماعی:
در آستانهی انتخابات، شبکههای اجتماعی مجازی به تنها سرمایهها و ستادهای مردمی جریانهای منتقد حاکمیت اقتدارگرا تبدیل شدهاند. این در حالی است که فضای امنیتی حاکم بر دانشگاهها و محافل مدنی و سیاسی شدت یافته و شرکت در تشکلها و احزاب با هزینهی احضار و بازجویی همراه میشود. پس طبیعی است که انحصارطلبان تحمل آزادی و عدم محدودیت در ابراز بیان و اندیشه در فضای مجازی را نداشته باشند و تلاش خود را برای اعمال محدودیتهای بیشتر انجام دهند.
جدالی بی پایان در یک دههی گذشته میان نهادهای مختلف و مردم ایران در جریان است، هر روز راهی مسدود میشود و مردم پنجرهای دیگر مییابند، پنجرهای به هوای آزاد و جریان اطلاعات. منظور دنیای واقعی نیست این تعقیب گریز در فضای مجازی میان کاربران ایرانی و نهادهای فیلترینگ سالهاست که وجود دارد. از سال ۱۳۸۰ پس از آنکه رهبری «ابلاغیهٔ سیاستهای کلی شبکههای اطلاع رسانی رایانهای» را صادر کرد، عملا این جدال بیپایان آغاز شد. در آن زمان با وجود مخالفت دولت و رئیسجمهور وقت، سیدمحمد خاتمی، شورایعالی انقلاب فرهنگی قوانین مربوط به اینترنت از جمله فیلترینگ را تصویب کرد.
در سال ۸۱ فیلترینگ به طور جدی مورد توجه قرار گرفت. کمیتهای سه نفره شامل: نمایندهٔ وزارت اطلاعات، نمایندهٔ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نمایندهٔ صدا و سیما برای رسیدگی به وضعیت اینترنت تشکیل شد.
از همان ابتدا در ظاهر قرار بود که فیلترینگ عیله سایتهای ضداخلاقی و ضداسلامی اعمال شود اما این اقدامات از همان ابتدا نیز جنبهای سیاسی داشت، گرچه کاربران ایرانی از پای ننشستند. هر روز وبسایتهای مختلف با تکنولوژیهای جدید و جدیدتری فیلتر میشد و از این سو فیلترشکن و ویپیان و … برای عبور از سد فیلترینگ ساخته میشد. در گزارشهای شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد بارها در مورد فیلترینگ به عنوان مصادیق محدودیت آزادی بیان نوشته شده است.
پس از رواج گسترده استفاده از تلفنهای هوشمند در چند سال اخیر، با شبکههای اجتماعی جدیدی مانند وایبر، واتس آپ، تلگرام و ایسنتاگرام، جریانی آزاد برای انتقال اطلاعات ایجاد شد و از آنجا که در این سالها مسئولیت دولت با حسن روحانی بوده و دولت جدید تلاش کرده در مقابل فیلترینگ شبکه های اجتماعی جدید ایستادگی کند، اکنون به نوعی این جدال به جدالی میان دولت و نهادهای اقتدارگرا نیز تبدیل شده است.
در میان شبکههای اجتماعی موبایلی، تلگرام به دلیل سادگی برنامه و امنیت از طرفداران زیادی برخوردار است. تاکنون چندین بار کاربران فضای مجازی تهدیدهایی مبنی بر فیلترینگ تلگرام شنیدهاند. در حالی که بارها مسئولان دولتی از جمله محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری ایران اعلام کردهاند که شبکه موبایلی تلگرام فیلتر نخواهد شد.
چندین بار نیز چنین شایعاتی مدیر تلگرام را به واکنش واداشته است اخیرا نیز خبری جدید باعث واکنش مدیر تلگرام شد او مجددا هرگونه توافق با ایران برای فیلترینگ این شبکه اجتماعی را رد کرد.
به گزارش ایسنا، چند روز پیش رسانه های ایران به نقل از وزارت ارتباطات و فن آوری اطلاعات گزارش دادند که تلگرام قبول کرده که هر کانالی را که ایران گزارش دهد، مسدود کند.
پاول دروف، مدیرعامل تلگرام در این زمینه در توئیتر خود نوشت: همانند دیگر کشورها در ایران نیز فقط مطالب مرتبط با گروه ترویستی داعش و مستهجن فیلترینگ خواهند شد و نه هر مطلب دیگری که دولت ایران مخالف آن باشد.
پیشتر محمود واعظی وزیر ارتباطات و فن آوری اطلاعات گفته بود تلگرام که در حال حاضر حدود ۲۰ میلیون کاربر در ایران دارد، هم اکنون چندین پیج را که محتوای آنها برخلاف مقررات ایران است و توسط این وزارتخانه گزارش شده مسدود کرده است.
دروف در این خصوص گفت: اگر آنها میگویند که ما هر محتوایی را به درخواست آنها مسدود کرده ایم، مسلما این گفته صحت ندارد. او افزود: حدس من این است که منظور آنها این است که آنها میتوانند مانند هر کاربر دیگری کانالهای هرزه نگاری یا داعش را در abuse@telegram.org گزارش دهند و آن کانالها مسدود خواهند شد. گزارشهایی که برای تیم ما ارسال میشوند به دقت مورد بررسی قرار میگیرند و اگر مطالب گزارش شده حاوی پورنوگرافی یا مرتبط با ایدئولوژی داعش نباشد، آن گزارش نادیده گرفته خواهد شد.
مدیرعامل تلگرام در پاسخ به اینکه چرا برخی کانالهای ایرانی در تلگرام اخیرا ناپدید شدهاند، این فرضیه را که تیم تلگرام مسئول تعطیلی آنها بوده را رد کرد و گفت: این فرضیه درست نیست. به احتمال زیاد اکانت مالک کانال هک شده است و ما در حال بررسی این موضوع هستیم.
دسترسی به یوتیوب ممکن شد
خبرگزاری مهر گزارش داده که در آخرین ساعات شب گذشته برخی کاربران ایرانی که از شرکتهای مختلف اینترنتی، سرویس دریافت میکنند امکان دسترسی به سایت خارجی یوتیوب را پیدا کردند. یوتیوب یک سایت خارجی اشتراکگذاری فیلم است که تاکنون در ایران فیلتر بوده است.
دسترسی بدون فیلتر به سایت یوتیوب با واکنشهایی از سوی کاربران در شبکههای اجتماعی مجازی همراه بوده و عده ای توافقات نهایی هستهای و لغو تحریمها علیه ایران را از دلایل برداشتن فیلتر این سایت عنوان کردهاند. این درحالی است که طبق نظر کارشناسان، سیستم فیلترینگ روی پهنای باند اینترنت که وارد کشور میشود از طریق تجهیزات مختلفی اعمال میشود و ممکن است در مقطعی به دلایل فنی این تجهیزات با مشکلاتی همراه باشند و این موضوع به صورت اتفاقی دسترسی برخی کاربران را به بعضی از سایتهای فیلتر شده، فراهم کند.
محمدرضا فرنقی زاد، مدیر کل روابط عمومی وزارت ارتباطات در همین باره گفت: وزارت ارتباطات در این زمینه نقشی نداشته و برنامهای مبنی بر رفع فیلتر از یوتیوب را در دستور کار ندارد.
در همین حال مسئول روابط عمومی شرکت ارتباطات زیرساخت نیز اعلام کرد: زیرساخت باید برای رفع فیلتر کردن سایتها نامه دریافت کند و برای رفع فیلتر یوتیوب تا کنون نامهای دریافت نکرده است. او درباره دلیل باز بودن دسترسی برای برخی کاربران نیز گفت: شرکت ارتباطات زیرساخت در حال بررسی علت این موضوع است.
