ایران و عربستان؛ بازی با آتش در آخرالزمان خاورمیانه
چکیده :دلایل احساسی برای دشمنی و جنگ میان ما و عربستان کم نیست. گرچه فرمان در دست دولت حسن روحانی و قرار بر دیپلماسی نرم و گفتگو است. اما کم نیستند در این میان تندروهایی که در ریاض و تهران هیزم به آتش اختلافات میریزند. در این منطقه تنها یک گام تا انفجار فاصله داری، یک قدم به اشتباه میتواند آغازی برای جنگ جهانی باشد. جنگی که در صورت آغاز میتواند آخر زمان خاورمیانه را رقم بزند....
کلمه- زهرا امیری:
کشور تاریخی سوریه به کلی ویران شده است، روسیه از بشار اسد حمایت می کند، آمریکا و عربستان از مخالفان بشار اسد، جنگی نیابتی در قلب خاورمیانه در جریان است. مصر در ۴ سال اخیر یک انقلاب، یک کودتا و چندین انتخابات از سر گذرانده و اکنون رئیسجمهور پس انقلاب در آستانهی اعدام است. یمن نیز مانند سوریه میدانی برای جنگ نیابتی است، در عراق جنگی خونین میان تروریستهای داعش و دولت در جریان است. مخالفان شیعهی بحرین در زندان و حبس و حصر هستند.
سالها پیش تحلیلگری خاورمیانه را دیگی در حال جوشیدن توصیف کرده بود اما وضعیت این روزهای خاورمیانه چیزی فراتر از دیگ و آتش و سر رفتن است. اکنون خاورمیانه شبیه میدان مین است که حتی یک قدم بدون احتیاط نمیتوان برداشت.
در این منطقه تنها یک گام تا انفجار فاصله داری، یک قدم به اشتباه میتواند آغازی برای جنگ جهانی باشد. جنگی که در صورت آغاز میتواند آخر زمان خاورمیانه را رقم بزند. ویرانی بی حد و حصر، مرگ سرد و بی رحم…
در طول ۳۷ سال گذشته اختلافات ایران با غرب باعث شده بود عربستان به متحد کلیدی آمریکا در خاورمیانه تبدیل شود. در سالهای تحریم عربستان آب در آسیاب تحریمکنندگان میریخت و در جریان مذاکرات هم تا توانست سنگاندازی کرد. عربستان سعودی در راس کشورهای حوزه خلیج فارس هنوز هم توافق هستهای ایران و قدرتهای جهانی را قبول نکرده و همچنان از آمریکا به خاطر این توافق خشمگین است.
عربستان سعودی خوب میدانست که با اعدام یک روحانی شیعه، نه تنها باعث تحریک خشم و تظاهرات در خیابانهای تهران میشود، بلکه خشم شیعیان در کشورهایی چون بحرین، یمن و لبنان را هم بر میانگیزد.
دلایل احساسی برای دشمنی و جنگ میان کشور ما و عربستان کم نیست. اگر دورهی ریاست جمهوری محمود احمدینژاد بود حتما حالا درگیر مسائل خطرناکی بودیم اما فرمان در دست دولت حسن روحانی و قرار بر دیپلماسی نرم و گفتگو است. اما کم نیستند در این میان تندروهایی که در ریاض و تهران هیزم به آتش اختلافات میریزند. عدهای در ایران نمی پسندند که اوضاع در روابط خارجی ایران کمی آرام شود. کاسبان تحریم و آشوب اعدام شیخ نمر روحانی شیعه عربستانی را بهانه میکنند تا زیر میز دیپلماسی دولت بزنند.
پشت اختلافات سیاسی تهران و ریاض اختلافات تاریخی و مذهبی عمیقی وجود دارد. روابط عربستان در دوران پهلوی هم با ایران چندان خوب نبود در ابتدای انقلاب، عربستان از تغییر رژیم در ایران حمایت کرد اما خیلی زود روابط ریاض با حکومت جدید ایران هم به تیرگی گرایید.
رقابت میان ایران و عربستان رقابتی اقتصادی سیاسی است و موضوع به فروش نفت و عمق استراتژیک ایران در خاورمیانه برمیگردد. قطعا تحلیلگران تندرو هم خوب میدانند که مصالح ملی ما در برخوردهای احساسی با عربستان سعودی نیست، اما منافع گروهی آنها، همان منافعی که آشوب و تحریم را میپسندند، مقدم است.
اعدام شیخ نمر حرکتی برنامهریزی شده از سوی عربستان سعودی بود حرکتی برای تحریک احساسات در ایران و بهرهبرداری از واکنشهای احساسی متعاقب آن عربستان موفق شد واکنش مورد نظر را از تندروها بگیرد. اگرچه در مقابل شرایط بحرانی به وجود آمده، حسن روحانی با درایت عمل کرده است. او نه تنها حمله به سفارت را محکوم کرد، بلکه همزمان با دستگیری تعدادی از مهاجمان، تمام تلاش خود را برای جلوگیری از وخامت اوضاع به کار برد.
در طول دو سال گذشته تندروها بحران سازی کردهاند و دولت یازدهم بحرانزدایی، گرچه متاسفانه تندروها از مراکزی در بالای حاکمیت کشورمان حمایت میشوند حمایتهایی که به آنها جرات و جسارت میدهد در تمامی عرصهها دخالت کنند.
اما به نظر میرسد آنچه تندروها یا نمیدانند یا شوخی گرفتهاند، این است که بازی در خاورمیانهی کنونی ساده نیست، بازی با مهرههای چیده شده در صفحه شطرنج نیست، بازی با آتش و گلوله و جنگ است.
