زمزمههای احیای جنگ سرد در منطقه: روسیه و ترکیه در آستانه برخورد نظامی
چکیده :از مهر ماه امسال روسیه حملات هوایی مستقیمی به خاک سوریه آغاز کرد، تا پازل جنگ سرد در خاورمیانه تکمیل شود. ایران و روسیه مهمترین متحدان بشار اسد در خاورمیانه هستند و ترکیه و متحدان غرب با مخالفان سوری همراهی می کنند. صبح امروز یک هواپیمای جنگی روسیه توسط ارتش ترکیه هدف قرار گرفت، سازمان ملل در این مورد هشدار داده و هر دو کشور مقامات دیپلماتیک طرف مقابل را احضار کرده اند. این اتفاق یکی از علنی ترین رویارویی های یک کشور عضو ناتو (ترکیه) با روسیه در سال های اخیر است....
کلمه- گروه بین الملل: «ابرقدرت های غرب و شرق»، «همپیمانان و بلوک دوگانه جهان» سال هاست عباراتی اینچنین در ادبیات سیاسی دنیا کمتر استفاده می شود از سال ۱۹۹۱ و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، دوران جهان دوقطبی در سیاست بین الملل عملا به پایان رسیده است. اما حالا ولادیمیر پوتین رئیس جمهور فعلی روسیه که در شوروی سابق از افسران سازمان اطلاعات شوروی کاگب بود، تمایل زیادی به زنده کردن دوران گذشته و ابرقدرت شرقی دارد.
از مهر ماه امسال روسیه حملات هوایی مستقیمی به خاک سوریه آغاز کرد، تا پازل جنگ سرد در خاورمیانه تکمیل شود. ایران و روسیه مهمترین متحدان بشار اسد در خاورمیانه هستند و ترکیه و متحدان غرب با مخالفان سوری همراهی می کنند.
صبح امروز یک هواپیمای جنگی روسیه توسط ارتش ترکیه هدف قرار گرفت، سازمان ملل در این مورد هشدار داده و هر دو کشور مقامات دیپلماتیک طرف مقابل را احضار کرده اند. این اتفاق یکی از علنی ترین رویارویی های یک کشور عضو ناتو (ترکیه) با روسیه در سال های اخیر است.
پیش از این نیز ترکیه نسبت به نقض حریم هوایی خود توسط روس ها هشدار داده بود روز سهشنبه، ۱۴ مهر وزارت خارجه ترکیه با احضار مجدد سفیر روسیه نسبت به نقض دوباره حریم هوایی این کشور توسط هواپیماهای روسی هشدار داد، ینس استولتنبرگ، دبیرکل سازمان پیمان اتلانتیک شمالی – ناتو – این واقعه را غیرقابل قبول توصیف کرد و گفت که دولت روسیه در مورد تجاوز مکرر به حریم هوایی ترکیه توضیح قانع کنندهای نداده و افزود این وقایع تصادفی به نظر نمیرسد.
صبح روز سه شنبه ۳ آذر ارتش ترکیه اعلام کرد که یک هواپیمای جنگی را که وارد حریم هوایی این کشور شده بود را در مرز سوریه هدف قرار داده است. اما روسیه ادعا کرده که این هواپیما وارد حریم هوایی ترکیه نبوده است. گفته شده این هواپیمای جنگی بوسیله موشک زمین به هوا هدف قرار گرفته، در این حال رویترز گزارش داده دو هواپیمای اف ۱۶ آمریکایی متعلق به ترکیه این سوخو را هدف قرار داده اند.
سخنگوی سازمان ملل در ژنو هشدار داده که حادثه سقوط جنگنده روسیه در مرز سوریه – ترکیه می تواند جنگ علیه تروریسم در سوریه را پیچیده کند. احمد فوزی مدیر مرکز اطلاع رسانی سازمان ملل مسقر در ژنو با اعلام اینکه وی در جریان وقوع این حادثه قرار گرفته است، افزود: کشورهایی که در جنگ علیه تروریسم مشارکت دارند باید از تمامی قوانین بین المللی تبعیت کنند و همه اقداماتشان در راستای حاکمیت قانون باشد.
به گزارش اسکای نیوز عربی، وزارت دفاع روسیه اعلام کرده که دو خلبان هواپیمای سوخو ۲۴ این کشور که توسط ترکیه در مرز این کشور با سوریه سرنگون شده است، با چتر نجات فرود آمده و سرنوشت آنها نامعلوم است. از طرف دیگر رسانه های ترکیه نیز اعلام کردند که یکی از دو خلبان هواپیمای سرنگون شده روسیه در مرز ترکیه و سوریه، به دشت نیروهای ترکمن در شمال سوریه افتاده است و جستجوها برای یافتن خلبان دوم همچنان ادامه دارد.
احمد داود اوغلو، نخستوزیر ترکیه با رئیس ستاد مشترک ارتش و وزیر خارجه این کشور برای بررسی سرنگون کردن یک جنگنده در مرزهای ترکیه با سوریه نشست فوقالعاده برگزار کرد. نخستوزیر ترکیه، بلافاصله پس از این رویداد از وزارت خارجه این کشور خواست درباره تحولات مرز این کشور با سوریه با ناتو، سازمان ملل و کشورهای مربوطه به مشورت بپردازند. خبرگزاری دولتی آناتولی میگوید این هواپیمای در منطقه بایربوجاک سوریه، نزدیک مرز ترکیه، سرنگون شده است.
خبرنگار روزنامه «تودی زمان» ترکیه هم در خبری فوری گزارش داد که ولادیمیر پوتین برای بررسی سرنگونی جت روسیه در سوریه نشست اضطراری شورای امنیت ملی تشکیل میدهد. همچنین خبر رسیده که بالگردهای ارتش روسیه و همچنین نیروهای ارتش سوریه عملیات جستجو و امداد برای یافتن خلبانان سوخوی ۲۴ را آغاز کردند.
به گزارش دیلی استار، منابع ترکیهای گفته اند که ظرف ۵ دقیقه ۱۰ بار به هواپیمای روس هشدار داده شده اما این جنگنده اعتنایی به هشدارها نکرده است. در حالی که وزارت دفاع روسیه اعلام کرده سوخو ۲۴ کاملا در حریم هوایی سوریه در حال پرواز بود، در همین حال یک مقام ترکیهای به رویترز گفته که این هواپیما «بارها حریم هوایی ترکیه را نقض کرده بود».
همچنین وزارت خارجه ترکیه اعلام کرده که سفر وزیر خارجه روسیه به آنکارا که قرار بود فردا چهارشنبه انجام شود، لغو شده است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین هم به خبر ساقط شدن جنگنده روسی واکنش نشان داد و این مساله را «حادثهای یسیار جدی» خواند. او گفت تا زمانی که وزارت دفاع روسیه درباره دلایل سقوط سوخو ۲۴ بیانیه رسمی منتشر نکند، غیر ممکن است که درباره احتمال استفاده مسکو از بند ۵۱ منشور سازمان ملل سخن گفته شود. این مقام روس ادامه داد «تا زمانی که دقیقا روشن نشود که هواپیما به چه علت سقوط کرده، این موضوع زودهنگام است که درباره وخامت روابط روسیه و ترکیه صحبت شود». سخنگوی کاخ ریاست جمهوری روسیه درباره اینکه ولادیمیر پوتین به منظور بررسی موضوع سقوط جنگنده سوخو نشست اضطراری برگزار میکند یا نه، اظهارنظری نکرد.
در اولین واکنش مقامات آمریکایی به سقوط جنگنده روسیه، وزارت خارجه این کشور اعلام کرد که نمیتواند گزارشهای خبری درباره هدف قرار دادن این هواپیما توسط جنگندههای ترکیه را تایید کند اما از نزدیک تحولات را زیر نظر دارد. رسانهها خبر دادند ژنرال «پل جی سلوا» جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا امروز سه شنبه در آنکارا حضور دارد.
تصاویر و عکسهایی در شبکههای اجتماعی و رسانههای نزدیک به مخالفان دولت سوریه منتشر شده که ادعا میشود «خلبان روسی» است. در این تصویر فرد مذکور که کشته شده، روی زمین افتاده است. در تصاویر منتشر شده، افرادی که گفته میشود جزو نیروهای معارض و اپوزیسیون سوریه هستند، دیده میشوند.
به گزارش شبکه سیانان ترک، یک مقام ترکیهای درباره سقوط سوخو ۲۴ روسیه گفت که «ساقط کردن این جت اقدام علیه یک کشور خاص نبود بلکه اقدامی در جهت دفاع از حاکمیت سرزمینی ترکیه بود».
سخنگوی اتحادیه اروپا هم در واکنش به سقوط سوخو ۲۴ در سوریه اعلام کرد که «از نزدیک تحولات مربوط به سقوط هواپیمای روسیه را دنبال میکنیم و در تلاشیم متوجه شویم دقیقا چه اتفاقی افتاده است».
بر اساس گزارش ها، وزارت خارجه انگلیس نیز در واکنش به سقوط سوخو ۲۴ اعلام کرد: «واضح است که این یک اتفاق بسیار جدی است اما تا زمانی که ما اطلاعات و جزئیات دقیقتری درباره حقایق این موضوع نیابیم، اظهارنظر در این باره غیرعاقلانه خواهد بود».
سفیر ترکیه در آمریکا هم در اظهاراتی در واکنش به سرنگونی سوخو ۲۴ در ادبیاتی تهدیدآمیز خطاب به مسکو گفت که «روسیه صبر ترکیه را نیازماید».
در همین حال یک مقام آمریکایی به خبرگزاری رویترز گفت که نیروهای آمریکایی هیچ دخالتی در ساقط کردن هواپیمای سوخو ۲۴ نداشتند.
مقامات کرملین به اشاره به اینکه احتمالا ولادمیر پوتین امروز ارزیابی خود از قضیه سقوط هواپیمای روسیه را اعلام خواهد کرد، خبر داد که اطلاعاتی دارد که سرنگونی هواپیمای این کشور در خاک سوریه را ثابت می کند.
