حملات تروریستی داعش، خط قرمزهای ادعایی رهبری را مسکوت گذاشت

چکیده : حمله های تروریستی شب گذشته پاریس علاوه بر اینکه قلب اروپا را در وضعیت اضطرار قرار داد باعث شد سیاست ایران مبنی بر شرکت نکردن وزیر امور خارجه کشور در اجلاس وین هم تغییر کند. تصمیم قبلی وزارت خارجه ایران مبنی بر عدم شرکت جواد ظریف در این اجلاس نشان از آن داشت که ایران تنها می خواهد در حد پیاده نظام در سوریه حضور داشته باشد و در تصمیم گیری های بین المللی درباره سوریه غایب میدان باشد...

کلمه – گروه دیپلماسی: حمله های تروریستی شب گذشته پاریس علاوه بر اینکه قلب اروپا را در وضعیت اضطرار قرار داد باعث شد سیاست ایران مبنی بر شرکت نکردن وزیر امور خارجه کشور در اجلاس وین هم تغییر کند.

پس از لغو سفر حسن روحانی به فرانسه خبر شرکت ایران در سطح وزیر امورخارجه در اجلاس وین منتشر شد. اجلاسی که پیش از این ایران اعلام کرده بود در سطح معاونین شرکت خواهد کرد.

کشورهای ایران، آمریکا، روسیه، فرانسه، چین، انگلیس، آلمان، ایتالیا، عربستان سعودی،عراق، ترکیه ، مصر ، امارات ، قطر ، اردن ، لبنان، عمان ، نماینده اتحادیه اروپا و همچنین استفان دی میستورا فرستاده ویژه سازمان ملل در امور سوریه در نشست سوریه در وین حضور دارند. همچنین برای نخستین بار استرالیا نیز در نشست سوریه شرکت دارد و در همان هتل امپریال برگزار خواهد شد که پیش از این مذاکرات هسته ای در آن جریان داشت.

تصمیم قبلی وزارت خارجه ایران مبنی بر عدم شرکت جواد ظریف در اجلاس وین نشان از آن داشت که ایران تنها می خواهد در حد پیاده نظام در سوریه حضور داشته باشد و در تصمیم گیری های بین المللی درباره سوریه غایب میدان باشد.

این عقب نشینی ایران از مذاکرات بر سر سرنوشت سوریه و اصرار بر حضور نظامی ایران در منطقه حتی در حد مستشار نظامی شاید بیش از هر چیز حاصل تغییر موضع روسیه متحد ایران در عرصه بین المللی باشد.

روسیه که از آغاز بحران در سوریه هم پیمان ایران در قبال کشور سوریه بود، پس از حضور نظامی در منطقه و به پرواز درآوردن جنگنده هایش بر سر مواضع داعش و مخالفان اسد در تغییری ناگهانی از متحد سنتی خود فاصله گرفت.

ایران که پس از مذاکرات هسته ای و پیش بردن گفت و گو در طول ۲۲ ماه نشان داده بود راه تعامل با جهان را می داند گام های بلندتری برای حل مساله سوریه برداشت، اما سیاست های داخلی و شخص اول مملکت با سیاست های در پیش گرفته که همان راه دیپلماسی بود فاصله معناداری داشت.

در حالی که دیپلمات های ایرانی تلاش های خود را آغاز کرده بودند تا جای نظامیان ایرانی را در دفاع از حرم بگیرند اما فرماندهان سپاه در اقدام های نظامی تعداد نفرات نظامیان را در سوریه افزایش داده و رهبری نیز در سخنرانی های خود به کرات این سیاست ارجحیت سیاست نظامی بر دیپلماسی را گوشزد کردند.

امیدهایی که می رفت افزایش پیدا کند که بحران سوریه نه از راه ادامه جنگ و خونریزی بلکه از راه دیپلماسی با محوریت ایران به عنوان بزرگترین متحد بشار اسد به نتیجه برسد با تغییر سیاست ایران و تغییر رویه روسیه به خاموشی گرایید.

روسیه که از همان ابتدا بر ادامه حضور اسد بر رهبری سوریه تاکید اکید داشت پس از دیدار وزیر امورخارجه اش با همتایان عربستان و آمریکا و بریتانیا اعلام کرد اصراری بر ابقای اسد ندارد و این کار را برای ایران سخت تر کرد.

در داخل ایران هم تندروها و دلواپسان که جبهه مذاکرات هسته ای و برجام را از دست رفته دیدند بر جبهه دیگر یعنی سوریه متمرکز کردند. سپاه و انحصارگران که سالها بقای خود را در تحریم ها و کوبیدن بر طبل دشمنی با آمریکا می دانستند به ناگاه دیدند دیپلمات ایران دو جبهه هسته ای و سوریه را در دست دارند و از همین رو مخالفت خوانی های خود را آغاز کردند.

آیت الله خامنه ای هم در سخنانی تند علیه اجلاس وین خواست ثابت کند همچنان در سیاست خارجی سخن اول و آخر را او می زند. گفته‌های محمدعلی جعفری فرمانده سپاه درباره عدم توانائی وزارت خارجه در تحقق اهداف جمهوری اسلامی در مذاکرات سوریه راه را برای حضور بیشتر نظامیان ایران در سوریه هموار کرد.

نتیجه این دو آن شد که وزارت امورخارجه تصمیم بر عدم حضور وزیر امورخارجه ایران در اجلاس وین بگیرد و تنها در سطح معاونان در این اجلاس حضور پیدا کند.

این عقب نشینی نگران کننده بود، از این رو که دوباره سیاست ایران در گفت و گوهای بین المللی و حضور پررنگ در معادلات جهان سیاست به چالش کشیده می شد. علاوه بر این، پیشی گرفتن دوباره سیاست سلاح بر گفت و گو جای تامل داشت. آن هم در برهه ای از زمان که خبرهای خوشی از جبهه نظامی سوریه برای ایران به گوش نمی رسد.

استفاده نکردن از امکان گفت و گو برای ایران از دست دادن فرصت برای نقش آفرینی موثر برای کشورمان خواهد بود و گره زدن سیاست خارجی ایران در سوریه به بقای بشار اسد شاید همان نتیجه ای و ناکامی برای ما به همراه بیاورد که در حمایت از نوری المالکی در عراق دربر داشت.

این بدین معنا نیست که ایران از آنچه تاکنون در سوریه انجام داده است دست بکشد اما می تواند علاوه بر حضور نظامی در سوریه راهبرد اصلی سیاست در این زمینه را به دستان دیپلمات ها بسپارد. دیپلمات هایی که در ماههای گذشته نشان داده اند راه تعامل و گفت و گو با جهان را پیدا کرده اند که در عین حال منافع کشور نیز حفظ و تامین شود.

اما به نظر می رسد اتفاقات شب گذشته پاریس دوباره سیاست ایران را در قبال سرنوشت سوریه تغییر داد. هرچند این امکان نیز می تواند وجود داشته باشد که سایر شرکت کنندگان در این اجلاس از جمله امریکا چراغ سبزهایی مبنی بر عدول از خواسته اولیه شان که همان رفتن اسد باشد، نشان داده باشند.