درس عاشورا چیست
چکیده :در عاشورای ۸۸ مردم فهیم ایران به صحنه آمدند و از انتخابات و حوادث خونین بعد از آن ابراز تنفر کردند و در شعارهای خود در واقع نهی از منکر نمودند. اما با کمال تاسف این حرکت اصلاح طلبانه که به پیروی از دستورات قرآن کریم و سخنان و رهنمودهای امام حسین(ع) سرکوب گردید. اسلام از پیروان خود میخواهد که خود را در برابر جامعه متعهد بدانند و در صورت مشاهده ستم و گناه سکوت نکنند و همواره دیگران را بهخوبی ها امر کنند و از بدیها بازدارند. تأکیدهای مکرر قرآن کریم، در خصوص امربهمعروف و نهی از منکر بیانگر اهمیتی است که اسلام برای سالمسازی محیط اجتماع و مبارزه با عوامل فساد و گناه قائل شده است....
کلمه – زهرا ربانی املشی:
حادثه عاشورای سال ۶۱ هجری یکی از وقایع بزرگ تاریخ است. علت این حادثه این بود که مسیر اسلام ۱۸۰ درجه انحراف پیداکرده و حکومت دینی و معنوی و بیپیرایه پیغمبر توسط معاویه که خود را خلیفه مسلمین میدانست تبدیل به یک حکومت استبدادی شده بود و انحراف از اصول و موازین اسلام که پس از رحلت رسول خدا(ص) آغازشده بود به اوج خود رسید تا آنجا که انسانهای مؤمن و شیعیان امام علی(ع) را یا میکشتند و یا حقوق آنان را پایمال میکردند.
امام حسین(ع) در دوره زندگی خود هم کج روی های معاویه را شاهد بود و هم انحرافات یزید را ولی در زمان معاویه قیام نفرمود تا عدول از پیمان صلح امام حسن(ع) با معاویه نکند.
ولی معاویه نقض پیمان کرد و یزید را به جانشینی خود نشاند؛ و جسارت را تا آنجا پیش برد که مروان را برای بیعت با یزید نزد امام حسین میفرستد امام در جواب میفرماید: «و علی الاسلام السلام اذ قد بلیت الامّه براع مثل یزید و لقد سمعت جدی رسول الله(ص) یقول: الخلافه محرمه علی آل ابی سفیان»: «دیگر باید بر اسلام سلام داد (و باید با آن وداع کرد) زیرا امت دچار زمامداری همانند یزید گردیده است! و من از جدم رسول خدا شنیدم که میفرمود: خلافت بر خاندان ابوسفیان حرام است».
امام حسین(ع) در شب ۲۸ رجب سال۶۰ هجری همراه با اکثر خاندان خویش و بعضی یاران، از مدینه بهطرف مکه حرکت کردند. ولی قبل از حرکت، وصیتنامهای نوشته و آن را به برادر خود محمد بن حنفیه سپردند، در این وصیت امام مینویسد: «انّی لم أخرج أشراً و لابطراً و لا مفسداً و لا ظالماً و انما خرجت لطلب الاصلاح فی امه جدی محمد صلی الله علیه و آله، أرید أن آمر بالمعروف و أنهی عن المنکر و أسیر بسیره جدی و سیره أبی علی بن ابیطالب علیه السلام»: «من خروج (قیام) نکردم از برای هوسرانی و نه از برای استکبار و خود خواهی و سرکشی و نه از برای فساد و خرابی و نه از برای ظلم و ستم و بیدادگری! بلکه خروج (قیام) من برای اصلاح در امت جدّم محمد(ص) هست؛ من میخواهم امربهمعروف و نهی از منکر نمایم و به سیره و سنت جدم و آئین و روش پدرم علی بن ابیطالب رفتار کنم».
اصولاً اگر انقلاب آگاهانه باشد پدیدههای اجتماعی مختلف میتوانند در آن لحاظ باشد. در نهضت حسینی یکجا سخن از بیعت خواستن از امام حسین(ع) و امتناع امام است و در جای دیگر، دعوت مردم کوفه و پذیرفتن امام؛ از طرف دیگر امام، از اوضاع زمان و وضع حکومت وقت انتقاد میکند. حقیقت این است که همه این ها وجود داشته و امام در مقابل همه این عوامل عکسالعمل نشان داده است و به عبارتی اهداف امام در سه کلمه خلاصه میشود: احیای دین، براندازی حاکمیت طاغوت، مبارزه با اندیشههای انحرافی و اصلاح؛ و در تمام موارد خطاب به همه مسلمانان و در همه زمانها، میگویند: وظیفه یک مسلمان این است که در مقابل چنین حوادثی ساکت نباشد و هر کجا که حکومت جور و ستم باشد با آن مبارزه کنند: «ایها الناس، انّ رسول الله(ص) قال: من رأی سلطاناً جائراً مستحلاً لحرم الله، ناکثا لعهد الله، مخالفاً لسنه رسول الله(ص) یعمل فی عباد الله بالاثم و العدوان، فلم یعیر (یغیر) علیه بفعل و لا قول کان حقاً علی الله ان یدخله مدخله»: «ای مردم، رسول خدا(ص) فرمود: هرکس (مسلمانی) سلطان ستمگری را ببیند که حرام خدا را حلال شمرده و عهد خدا را میشکند، خلاف سنت رسول خدا رفتار میکند و در میان بندگان خدا به گناه و ستم عمل میکند، ولی او (شخص مسلمان) سکوت اختیار کند و نه از راه کردار و نه از راه گفتار او (سلطان ستمگر) را سرزنش نکند و در مقام انکار برنیاید، بر خداوند است که او (مسلمان سکوت اختیار کرده) را به کیفر و سزای همان ستمگر (آتش جهنم) محکوم کند».
نکته مهم در این واقعه این است که قصد امام از ترک مدینه جنگ نبود بلکه چنانچه ایشان در وصیتنامه خود متذکر میشوند قصد اصلاح داشتند: “انما خرجت لطلب الاصلاح فی امه جدی محمد صلی الله علیه و آله، أرید أن آمربالمعروف و أنهی عن المنکر» حضرت در این جمله اصلاح را در قالب دو جمله امر به معروف و نهی از منکر بیان میکنند. امربهمعروف و نهی از منکر را امام علی(ع) از همه نیکیها حتی از جهاد، بهمراتب برتر و مهمتر شمرده، میفرماید: «وَ ما اَعْمالُ الْبِرِّ کُلُّه وَ الْجِهادُ فی سَبیلِ اللّه عِنْدَ الاَْمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیِ عَنِ الْمُنْکَرِ اِلاّ کَنَفْثَهٍ فِی بَحْرٍ لُجِّیٍّ»: «تمام کارهای نیک و (حتی) جهاد درراه خدا در برابر امربهمعروف و نهی از منکر، جز به قطرهای در برابر دریای بیکران نیست». (کلمات قصار۳۷۴)
در واقع می توان گفت که برپایی همه واجبات درگرو انجام فریضه بزرگ امربهمعروف و نهی از منکر است و بسیاری از امور و موضوعات مهم سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جامعه نیز منوط به انجام آن است. این دو واجب علاوه بر اینکه مسائل عبادی را دربرمیگیرد همه اصلاحات اعتقادی، اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی را شامل میشود.
امروزه متأسفانه این فریضه تنها در تذکرات افراد عادی نسبت به بعضی گناهان جزئی خلاصه میشود. و بر منکرات بزرگ سرپوش گذاشته میشود. یکی از بزرگترین منکرات سلب آزادیهای مردم است که زندانی نمودن منتقدین و مخالفین عقیدتی و یا محصور کردن آنان نمونه بارز آن است.
آیتالله منتظری در کتاب دیدگاهها ج۲ ص۴۶۹ ذیل آیه «والمؤمنون والمؤمنات بعضهم اولیاء بعض یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر» میگویند: «همه مردهای مؤمن و همه زنهای مؤمن نسبت به یکدیگر ولایت دارند». یعنی همه مردم نسبت به یکدیگر صاحباختیارند. خدا این ولایت را برای همه قرار داده که اگر شما امر به معروف کردید یک کسی نگوید به شما ربطی ندارد؛ چون در جواب میگویید آن خدائی که خالق و رازق شماست و نظام وجود دست اوست این ولایت را برای من قرار داده است».
قرآن کریم امت اسلامی را به خاطر این ویژگی، بهترین امتها خوانده است: «کنتم خیر امه اخرجت للناس تأمرون بالمعروف و تنهون عن المنکر و تؤمنون باللّه». در عاشورای ۸۸ مردم فهیم ایران به صحنه آمدند و از انتخابات و حوادث خونین بعد از آن ابراز تنفر کردند و در شعارهای خود در واقع نهی از منکر نمودند. اما با کمال تاسف این حرکت اصلاح طلبانه که به پیروی از دستورات قرآن کریم و سخنان و رهنمودهای امام حسین(ع) سرکوب گردید.
اسلام از پیروان خود میخواهد که خود را در برابر جامعه متعهد بدانند و در صورت مشاهده ستم و گناه سکوت نکنند و همواره دیگران را بهخوبی ها امر کنند و از بدیها بازدارند. تأکیدهای مکرر قرآن کریم، در خصوص امربهمعروف و نهی از منکر بیانگر اهمیتی است که اسلام برای سالمسازی محیط اجتماع و مبارزه با عوامل فساد و گناه قائل شده است.
مردم ما از امام حسین(ع) یاد گرفتهاند که ظلم و سکوت در برابر آن منکراست و باید به آنها اعتراض کنند. در صورت برخورد درست و مناسب از طرف حکومتها، از انجام این دو واجب الهی عدالت اجتماعی و سازندگی و استواری نظام و امنیت ایجاد خواهد شد. ولی متأسفانه عدهای تمام سعی و تلاششان این است که در آرمانهای کربلا بدعت گزاری کنند و اهداف بلند کربلا را که شامل مبارزه با ستم و ستمکاران است از عزاداریها حذف کنند و بهجای آن مسائل خرافی و یا بیاهمیت را جایگزین کنند. به امید شناخت فرهنگ عاشورا و عمل به پیام آن.
