زیباکلام: تنها راهحل حصر، پایان دادن به آن است/ مخالفان برجام مقابل اکثریت ملت ایستادهاند
چکیده :محل نزاع اینجاست که تندروها نگران اند توافق هسته ای باعث شود که فضای بسته داخل کشور هم باز شود... مشکلی که هر روز برای طرفداران حصر بیشتر می شود، این است که اگر این عزیزان را آزاد کنند، این سوال مطرح می شود که علت بازداشت آنها چه بوده است؟ این کار از ابتدا خطا بوده و هر روز که می گذرد، ابعاد این خطا بودن بیشتر و بیشتر می شود و با گذر زمان حل مسئله حصر پیچیده تر خواهد شد....
کلمه – مصطفی محمدی:
پس از تصویب کلیات طرح یک فوریتی “اقدام متناسب و متقابل دولت در اجرای برجام” صبح امروز (سه شنبه) جزئیات این طرح نیز با اکثریت آرا در مجلس به تصویب رسید.
کلیات این طرح روز یکشنبه پس از بحث و جدل های زیادی که شرط و شروط سخت تری برای دولت برای اجرای برجام را تعیین می کرد تصویب شد. اما با تصویب برجام در مجلس، چالش های پیش روی دولت به پایان نرسیده و این مصوبه برای بررسی در اختیار شورای نگهبان قرار گرفته است که به اعتقاد صادق زیبا کلام، این مصوبه قطعا مورد تایید شورای نگهبان قرار خواهد گرفت.
زیباکلام با تاکید بر اینکه تندروها نگرانند توافق هسته ای باعث شود که فضای بسته داخل کشور هم باز شود، حصر را غیر قانونی، غیر اخلاقی، غیر انسانی و غیر اسلامی می داند و تنها راه حل آن را پایان دادن به آن می داند.
این استاد دانشگاه می گوید: اگر ملاک قانون باشد هیچ دادگاهی آقایان میرحسین موسوی و مهدی کروبی و خانم رهنورد را محاکمه نکرده است، اگر ملاک خواست و اراده مردم باشد با یک نظرسنجی ساده اصولگرایان شگفت زده خواهند شد که چه درصد بالایی به خصوص از اقشار و لایه های تحصیلکرده جامعه و نسل دوم و سوم بعد از انقلاب مخالف حصر هستند. اما مشکلی که هر روز برای طرفداران حصر بیشتر می شود این است که اگر این عزیزان را آزاد کنند این سوال مطرح می شود که علت بازداشت آنها چه بوده است؟ و اینکه جرم آنها که شش و هفت سال حصر خانگی بوده اند چه بوده که امروز می خواهند آزادشان کنند؟
متن کامل گفت و گوی خبرنگار کلمه با دکتر صادق زیباکلام استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل سیاسی در خصوص روند بررسی برجام در مجلس و ارتباط آن با فضای سیاست داخلی در آینده، در پی می آید:
آقای زیبا کلام، پس از ماهها چالش نهایتا کلیات و جزئیات برجام از سوی مجلس تصویب شد، ارزیابی شما از روند بررسی برجام از سوی مجلس چیست؟
هرچقدر که زمان می گذرد، مخالفت با برجام دچار ریزش بیشتری می شود. زمانی که مذاکرات توافق هسته ای در اوایل دولت روحانی شروع شد و منجر به توافق معروف به ژنو شد، مخالفت ها با روند مذاکره بسیار بود. بعد از توافق لوزان هم این مخالفت ها ادامه داشت تا به ۲۴ تیرماه که برنامه جامع اقدام مشترک رسیدیم. اما در طی این مدت ما شاهد ریزش مخالفت ها بودیم.
چند عامل باعث شده که مخالفت اصولگرایان تندرو با جریان برجام بیشتر دچار ریزش شود:
مخالفین برجام دارند متوجه می شوند که در مقابل اکثریت بزرگی از ملت قرار گرفته اند؛ به خصوص آنچه که برایشان نگران کننده شده، این است که می بینند بیشترین موافقان توافق هسته ای اقشار و لایه های جوان جامعه هستند و نسل دوم و سوم بعد از انقلاب را دربر می گیرند.
مسئله بعدی این است که از درون اصولگرایان معتدل و تندرو، عقلای آنها با مرور زمان بیشتر با برجام همراه می شوند و هر چه زمان می گذرد مشخص می شود که مخالفان برجام فقط تندروها را در بر می گیرد.
مسئله سوم هم اینکه هرچه زمان بیشتر می گذرد، مشخص می شود که اساسا مخالفت با برجام ارتباطی با موضوع هسته ای و اینکه در برجام چه نوشته شده ندارد و یک مخالفت صرفا ایدئولوژیکی و سیاسی است؛ زیرا جریانات تندرو ظرف دوازده سال گذشته همواره از برنامه هسته ای برای برپا نگه داشتن آمریکا ستیزی استفاده کرده اند؛ یعنی پرونده و مناقشه هسته ای ابزاری در دست تندروها شده بود. بنابراین کسانی که نگران اند که در نتیجه ی برجام، گنبد آمریکاستیزی ترک بردارد و کشور به سمت تنش زدایی برود، بیشترین مخالفت ها به خصوص بعد از ۲۴ تیر انجام می دهند و می ترسند توافق هسته ای باعث شود که جامعه به سمت تنش زدایی با آمریکا برود و بعد از آن به سمت حل مشکلات دیگر کشور سوق پیدا کند.
پس به اعتقاد شما نگرانی دلواپسان به ارتباط تنگاتنگ برجام و سیاست خارجی با سیاست داخلی بازمی گردد؟ آیا دولت بعد از رد شدن از این چالش ها می تواند از برجام به عنوان ابزاری در جهت مدیریت سیاست داخلی استفاده کند؟
به عنوان یک قاعده کلی هر چقدر تنش با غرب بیشتر طول بکشد، فضای استبداد و دیکتاتوری هم در جامعه بیشتر خواهد شد. متقابلا شاهد بودیم از زمانی که جامعه به سمت و سوی تنش زدایی با غرب و آمریکا رفته، فضای کشور تا حدودی باز شده است. آزادی مطبوعات بیشتر شده و انتخابات آزادتر شده است، همچنان که در دوران اصلاحات شاهد آن بودیم. بنابراین محل نزاع هم به همین مسئله مربوط می شود که تندروها نگران هستند توافق هسته ای باعث شود که فضای بسته داخل کشور هم باز شود.
بیشتر مخالفان بر روی نقش مجلس در بررسی برجام تاکید دارند، اما به نظر می رسد این حساسیت در زمان دولت آقای احمدی نژاد وجود نداشت و مجلس کنونی بیشتر از منظر سیاسی به بررسی برجام ورود پیدا کرده است، لطفا در خصوص جایگاه مجلس در این زمینه توضیح دهید؟
یکی از مشکلات اساسی جامعه ما این است که ظرف سه دهه گذشته قدرت و اختیارات مجلس به طور منظم از آن گرفته شده و در اختیار سایر نهادها که عمدتا امنیتی و نظامی هستند، قرار گرفته است. این روند مطلوبی برای دموکراسی نبوده است، زیرا دموکراسی یعنی مجلس باید در راس امور قرار بگیرد و از همین رو مجلس باید از ابتدا در مسئله هسته ای ورود پیدا می کرد. اما ما شاهد بودیم که در دوران آقای احمدی نژاد مجلس مطلقا در موضوع هسته ای ورود پیدا نکرد و در شش سالی که سعید جلیلی مذاکرات را انجام می دادند، حتی یک بار در مجلس حاضر نشدند. نه ایشان و نه آقای احمدی نژاد توضیحی به نمایندگان مجلس ندادند. در حالی که مجلس باید از آنها توضیح می خواست. اما اخیرا در دولت آقای روحانی، مجلس و مطبوعات در خصوص توافق هسته ای اظهارنظر می کنند و به نظر من این یکی از دستاوردهای مهم دولت آقای روحانی است که نشان می دهد جامعه در جهت دموکراسی و آزادی بیان حرکت کرده است.
مصوبه مجلس قرار است برای بررسی در اختیار شورای نگهبان قرار بگیرد. به نظر شما شورای نگهبان این مصوبه را تایید خواهد کرد یا دولت با چالش هایی هم در این مسیر مواجه خواهد بود؟
شورای نگهبان در مورد موضوع هسته ای از خودش نظری ندارد و نگاهش صرفا به نگاه مقام معظم رهبری است و از آنجایی که رهبری هم با برجام موافق هستند، قطعا مصوبه مجلس را تایید خواهد کرد.
اما نمایندگان تندرو معتقدند که نمایندگان به این حجت نرسیده اند که رهبری موافق برجام است، آیا تناقضی در این مورد وجود دارد؟
تناقضی نیست، اینکه نمایندگان تندرو و طرفداران آقای احمدی نژاد و جبهه پایداری دارند از رهبری برای ایستادگی در مقابل برجام استفاده می کنند، صرفا به خاطر این است که خودشان هیچ استدلال و منطقی ندارند و نمی توانند ثابت کنند که توافق هسته ای به ضرر منافع ملی است، بنابراین مجبورند از رهبری هزینه کنند.
چرا رهبری موضع مشخصی در مورد توافق هسته ای نمی دهد؟
ببینید؛ توافق هسته ای یک توافق کلی است که در جاهایی ایران عقب نشینی کرده و امتیاز داده و در یک جاهایی هم طرف غربی عقب نشینی کرده و امتیاز داده است. طبیعی هست که آیت الله خامنه ای با آن مواردی که ایران امتیاز داده، خیلی همراه نباشند. اما چاره دیگری هم نبوده، زیرا اساسا اسمش توافق به معنی مصالحه است. بنابراین معتقدم مقام معظم رهبری موافق کلیت برجام هستند و شاید در جاهایی رضایت نداشته باشند، اما کلیت توافق هسته ای مورد رضایت ایشان است. به همین خاطر معتقدم شورای نگهبان هم قطعا رای موافق خواهد داد.
همانطور که گفتید اکثریت مردم که طبق برخی آمارها بیش از ۸۵ درصد هستند، موافق توافق هسته ای و حامی دولت هستند. به نظر شما پیامدهای کارشکنی اقلیت مخالف چه خواهد بود و آیا در مقابل این کارشکنی ها، دولت می تواند اقدامات خود را در جهت حل مسائلی که گفتید، عملی کند؟
متاسفانه در نظام ما هیچ تناسبی بین اکثریت عددی جریانات سیاسی و قدرتی که در دست دارند، نیست. بدین معنا که اصولگراهای تندرو در کل جامعه حداکثر همان چهار میلیونی هستند که به آقای جلیلی رای دادند و چهار میلیون از میان چهل و اندی میلیون رای دهندگان واجد شرایط و کل شرکت کنندگان می شود هشت؛ یعنی جریان تندرو هشت درصد بیشتر نیست. با وجود اینکه همین هشت درصد مطبوعات زیادی از جمله کیهان و خراسان و…، به همراه صدا و سیما و تریبون های نماز جمعه را در دست دارد. اما ما نباید نگران باشیم، زیرا اینها سر و صدایشان بیشتر از عددشان است؛ والا اگر رفراندوم در خصوص برجام و سایر مسائل صورت بگیرد، قطعا بالای هشتاد درصد مردم با نظرات تندروها کاملا مخالف هستند.
به رفراندوم در خصوص مسائل دیگر اشاره کردید. یکی از مطالبات مردمی و گره اصلی سیاست داخلی، تداوم حصر و حبس است. فکر می کنید دولت موفق به گشودن این گره خواهد شد؟
حصر هم غیر قانونی و هم غیر اخلاقی، غیر انسانی و غیر اسلامی است و هیچ راه حلی جز پایان دادن به حصر برای آن وجود ندارد. اگر ملاک قانون باشد، هیچ دادگاهی آقایان میرحسین موسوی و مهدی کروبی و خانم زهرا رهنورد را محاکمه نکرده است، اگر هم ملاک خواست و اراده مردم باشد، با یک نظرسنجی ساده اصولگرایان شگفت زده خواهند شد که چه درصد بالایی به خصوص از اقشار و لایه های تحصیلکرده جامعه و نسل دوم و سوم بعد از انقلاب، مخالف حصر هستند. اما مشکلی که هر روز برای طرفداران حصر بیشتر می شود، این است که اگر این عزیزان را آزاد کنند، این سوال مطرح می شود که علت بازداشت آنها چه بوده است؟ و اینکه جرم آنها که چند سال حصر خانگی بوده اند، چه بوده که امروز می خواهند آزادشان کنند؟ به علاوه میلیون ها نفر به دیدن آنها خواهند آمد. خب، حکومت چه کار می خواهد بکند؟ می خواهد جلوی این میلیون ها نفر را بگیرد؟ پس مشکلات زیادی وجود دارد و یک کاری بوده که از ابتدا خطا بوده و هر روز که می گذرد، ابعاد این خطا بودن بیشتر و بیشتر می شود و با گذر زمان حل مسئله حصر پیچیده تر خواهد شد. به هر حال آقای روحانی در این زمینه تلاش و رایزنی های خود را دارد انجام می دهد و امیدواریم به نتیجه برسند.
