روزهای سخت اردوغان؛ دولت ترکیه بر لبه تیغ
چکیده :رجب طیب اردوغان این روزها دوران سختی را پشت سر می گذارد، بمب گذاری در مرکز پایتخت، مخالفان کرد، بحران مهاجران سوری و تغییر موازنه قدرت منطقه ای پس از توافق هسته ای ایران با غرب....
کلمه- گروه دیپلماسی: رجب طیب اردوغان این روزها دوران سختی را پشت سر می گذارد، بمب گذاری در مرکز پایتخت، مخالفان کرد، بحران مهاجران سوری و تغییر موازنه قدرت منطقه ای پس از توافق هسته ای ایران با غرب. اردوغان که بیش از ده سال نخست وزیر ترکیه بود اکنون رئیس جمهور این کشور و احمد داوود اوغلو نزدیک ترین همراه سیاسی و وزیر امور خارجه اش نخست وزیر ترکیه است.
اسلامگرایان ترکیه به رهبری اردوغان در جریان بهار عربی تلاش زیادی کردند تا با ایفای نقشی فعالانه و حمایتی به نوعی اعتبار خود را در خاورمیانه بالا ببرند، تا جایی که بسیاری از تحلیلگران از تمایل اردوغان برای احیای امپراتوری عثمانی سخن گفتند. اما برکناری دولت اسلامگرای محمد مرسی توسط ارتش مصر، اولین شکست و عدم حضور فعالانه غرب در سوریه برای شکست بشار اسد به ناکامی دوم دولت ترکیه تبدیل شد. این روزها ورود روسیه به این جنگ منطقه ای برای حمایت از بشار اسد تیر خلاصی بود که به آرزوهای منطقه ای اردوغان شلیک شد.
اما اسلامگرایان ترک در داخل کشور نیز با مشکلات زیادی روبرو هستند دو انفجار بزرگ که روز شنبه ۱۸ مهر اتفاق افتاد به بحرانی جدید تبدیل شده است این انفجار ها در آستانه راهپیمایی «صلح و دمکراسی» منتقدان دولت در نزدیکی ایستگاه مرکزی راهآهن آنکارا رخ داد و دست کم ۹۵ کشته و ۲۴۶ زخمی بر جا گذاشت.
حادثه روز شنبه، بزرگترین حمله تروریستی در تاریخ معاصر ترکیه بود و هنوز هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این انفجارها را به عهده نگرفته با این حال داود اوغلو، نخست وزیر ترکیه اعلام کرد نیروهای حزب کارگران کردستان( پ. ک. ک)، گروههای تروریستی افراطی چپگرا و یا داعش احتمالا در پشت این انفجارها قرار دارند.
شامگاه روز دوشنبه ۲۰ مهر ماه نخست وزیر ترکیه همکاری آنکارا و تهران را علیه آنچه «گروه های تروریستی» مانند داعش، پ کا کا و پژاک نامید، بسیار ضروری توصیف کرد. او در تماس تلفنی با اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهوری ایران، گفت که در منطقه باید برای جلوگیری از حضور هرگونه گروه که او تروریستی نامید، همکاری کرد چرا که این امر برای ثبات و آینده منطقه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. معاون اول حسن روحانی نیز ضمن ابراز تاسف از آنچه حادثه تروریستی در ترکیه نامید، گفت: همکاری فشرده و نزدیک ایران و ترکیه برای مقابله با گروه های تروریستی بسیار ضروری است.
البته داود اوغلو به فاصله کوتاهی در مصاحبه با شبکه ان تی وی تصریح کرد: تمایل برای همکاری در خصوص پایان دادن به جنگ سوریه به این معنا نیست که آنکارا با موضع مسکو و تهران در خصوص اینکه بشار اسد را حاکم مشروع و قانونی سوریه می داند، موافق است.
دسترسی به اینترنت محدود شد
بر اساس آخرین خبر ها در پی بمبگذاری دو روز پیش، دسترسی کاربران این کشور به اینترنت و شبکههای اجتماعی محدود شده است. مسوولان امنیتی ترکیه، هنوز هم عامل اصلی بمبگذاری را پیدا نکردهاند. نخست وزیر این کشور هم با صدور بیانیهای، انتشار هرگونه گزارش مربوط به بمبگذاری را برای رسانههای این کشور ممنوع کرده است.
خبرنگاران ترک، به مسدودیت شبکههای اجتماعی فیسبوک و توییتر اشاره کردهاند. آنها گفته اند حتی نمیتوانند به ایمیلهای خود دسترسی داشته باشند.
حزب دمکراتیک خلقها که خود را هدف انفجارهای آنکارا میداند، اتهامهای شدیدی به رهبری سیاسی کشور وارد کرده است.
رهبر مخالفان خطاب به اردوغان: شما قاتلید
اردوغان خواستار تحقیق و روشنگری در مورد انفجارهای روز شنبه شده است. اردوغان انفجارهای آنکارا را به شدت محکوم کرده و گفته است که هدف از آن ضربه زدن به «یکپارچگی، همبستگی و صلح» در کشور بوده است.
صلاحالدین دمیرتاش، یکی از دو رهبر حزب دمکراتیک خلقها در پاسخ گفت: «این حمله، حملهای به یکپارچگی یا نظیر آن نیست، بلکه حمله دولت است به مردم.» او افزود: «شما قاتلید. دستانتان به خون آغشته است.» او خاطرنشان ساخت، دولت اسلامگرای محافظهکار ترکیه نه حمله به فعالان طرفدار کردها در ماه ژوئیه در شهر سوروچ و نه حمله به تجمع انتخاباتی حزب دمکراتیک خلقها در ماه ژوئیه در شهر دیاربکر را روشن ساخته است.
یکی از اعضای حزب دمکراتیک خلقها که نخواست هویتش فاش شود به خبرگزاری آلمان گفت، رهبری ترکیه انفجارهای آنکارا را یا سازماندهی کرده یا از آن جلوگیری نکرده است. او احتمال داد که دولت میخواهد این حمله را دستاویز قرار دهد تا انتخابات پارلمانی که برای اول نوامبر برنامهریزی شده را لغو کند.
در کلانشهر میلیونی استانبول حدود ۲ هزار نفر عصر شنبه (۱۰ اکتبر) به خیابانها آمدند و علیه دولت شعار سر دادند. تظاهرکنندگان حزب کارگران کردستان (پکک) را به انتقامجویی فرا خواندند.
در پایان ماه ژوئیه اختلاف میان پکک و دولت بالا گرفت. هر دو طرف یکدیگر را به شکست آتشبسی متهم کردند که از بیش از دو سال پیش از آن برقرار شده بود. از آن زمان به بعد پکک بارها به نیروهای امنیتی ترکیه در جنوب شرقی کشور حمله کرده است. ارتش ترکیه نیز در مقابل بارها به مواضع پکک در شمال عراق حمله برده است.
انفجارهای اخیر در حالی در ترکیه رخ داده که قرار است در اول نوامبر(۱۰ آبان) انتخابات پارلمانی دوباره برگزار شود؛ در انتخاباتی که ۷ ژوئن(۱۷خرداد) برگزار شد هیچ کدام از احزاب نتوانستند اکثریت مطلق را بدست آورند و رایزنی های حزب حاکم عدالت و توسعه نیز که توانسته بود ۴۱ درصد آرا را کسب کند برای تشکیل دولت ائتلافی با شکست مواجه شد. در آن انتخابات، حزب جمهوریخواه خلق به رهبری قلیچدار اوغلو ۲۵ درصد، حزب حرکت ملی به رهبری دولت باغچه لی۱۶ درصد و حزب دموکراتیک خلق ۱۳ درصد آرا را بدست آوردند. انتخابات ماه ژوئن باعث شد که برای نخستینبار کردها بتوانند در پارلمان حضور داشته باشند.
در انتخابات پارلمانی پیش رو نگاهها متوجه رقابت دوباره حزب دموکراتیک خلق و عدالت و توسعه است؛ چرا که به نظر می رسد علت اصلی ناکامی این حزب ریزش آرای آن در مناطق کردنشین و رفتن این آرا به سبد حزب دموکراتیک خلق بوده است.
به گزارش دویچه وله، در طول چند ماه اخیر اتفاقات مهمی نظیر از سرگیری جنگ با پ.ک.ک، تشدید و فعال شدن شکاف های اجتماعی، پائین آمدن ارزش لیر، بدتر شدن اوضاع اقتصادی و ورود مستقیم روسیه به جنگ سوریه و افزایش احتمال تنش بین مسکو و آنکارا روی داده است. با توجه به شرایط موجود می توان گفت که سیاست خارجی اردوغان، اوضاع مناطق کردنشین و حمله ارتش به مواضع پ.ک.ک و مسائل اقتصادی موضوعات مهم و تعیین کننده آرای رأیدهندگان در اول نوامبر خواهد بود.
در این بین تحلیل های متفاوتی هم از رفتار احتمالی رای دهندگان در انتخابات آبان ماه وجود دارد. برخی معتقدند این احتمال وجود دارد که مردم برای پایان دادن به فضای بی ثباتی و هرج و مرج گونه اقتصادی-سیاسی که بعد از انتخابات پارلمانی ایجاد و به آن دامن زده می شود و ایجاد نظم و امنیت به حزب عدالت و توسعه رای بیشتری از مرحله اول دهند تا این حزب بتواند به تنهایی موفق به تشکیل دولت شود. در صورت رخ دادن این اتفاق، اردوغان فرصت مهمی برای تحقق آرزوی دیرینه خود در راستای تغییر نظام سیاسی پارلمانی به ریاستی بدست خواهد آورد.
اما در مقابل احتمال دیگر و شاید قوی تری نیز وجود دارد و آن این که حزب دموکراتیک خلق، علی رغم مخالفت های اردوغان و حزب عدالت و توسعه دوباره حدنصاب آراء لازم برای ورود به پارلمان را به دست خواهد آورد و این به این معنا خواهد بود که دوباره اکثریت نسبی برای عدالت و توسعه حاصل خواهد شد.
حزب عدالت و توسعه با روزهای بسیار سختی بدلیل فعال شدن شکاف های اجتماعی،همسایه بودن با سوریه و عراق جنگ زده، روحیات شخصی اردوغان، افزایش غلیان ناسیونالیسم کردی، ورود روسیه به جنگ سوریه و … روبه رو است.
