باورکردنی است؟
چکیده : گاهی کثرت و تراکم رویدادها – حتی برای منطقه زندگی ما- شگفتانگیز است. این اواخر وقایع و حوادث گوناگونی در منطقه چنان درهمتنیده شدند که تعیین اولویت بسیار دشوار بود، تا اینکه ضایعه و فاجعه «منا» همهچیز را تحتالشعاع قرار داد و این البته عجیب نبود...
بهمن کشاورز
١- اینکه رویدادهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بهترتیب اولویت و اهمیت در جهان و جوامع مطرح شوند، چیز شگفتانگیزی نیست. در منطقه ما – یعنی خاورمیانه- تعیین و تشخیص اولویتها از جاهای دیگر دشوارتر است؛ زیرا در این گوشه از دنیا همیشه «یک خبری هست» و بهتر بگویم «خبرهایی هست». به قول آن طنزنویس مشهور، آقای «شکیبا» معلوم نیست چرا «اوضاع حساس کنونی» در کشور و منطقه ما تمام نمیشود؟!
٢- گاهی کثرت و تراکم رویدادها – حتی برای منطقه زندگی ما- شگفتانگیز است. این اواخر وقایع و حوادث گوناگونی در منطقه چنان درهمتنیده شدند که تعیین اولویت بسیار دشوار بود، تا اینکه ضایعه و فاجعه «منا» همهچیز را تحتالشعاع قرار داد و این البته عجیب نبود. این فاجعه آن هم در سرزمین وحی برای ایرانیان بیسابقه نبود. مورد قبلی از فاجعه اخیر بهمراتب شنیعتر و زشتتر بود. در آن مورد با محاصره زوار ایرانی به وسیله نیروهای مسلح عربستان و قتل عام عمدی زنان و مردان وحشتزده و بیپناه و غیرمسلح مواجه بودیم که هیچ توجیه و منطقی نداشت.
٣- بههرحال اینبار در منطقه ما آثار و تبعات توافق هستهای، ماجرای پناهجویان و ورود عملی روسیه به درگیریهای سوریه، بمبگذاریها و عملیات انتحاری گاهوبیگاه، تشدید درگیریهای اسرائیل و فلسطینیها، شاخوشانهکشیدنهای طرفین قضایا برای یکدیگر به اصطلاح شهر را به شدت شلوغ کرده بود و نمیتوانستی روی یکی از اینها تمرکز کنی که ناگهان آل سعود شاهکار دیگرش را رو کرد و همه وقایع و حوادث در مقابل این فاجعه کمرنگ شد.
۴- نمیدانم این احساس مرا دیگران هم دارند یا نه؛ واقعیت این است که عنوان «کشور» و «دولت» برای بعضی جوامع در ذهن بنده «جا نمیافتد». عربستان یکی از این جوامع است. نه قانون اساسی دارد، نه قوانین عادی. نه مجلس دارد، نه هیأت دولت. نمیدانم تشکیلات قضائی عربستان چگونه است. احتمالا چیزی باید باشد که از دادگاههای عام سابق ما گوی سبقت را ربوده است و گمان نمیکنم حق دفاع متهم و دومرحلهایبودن رسیدگی و امثال اینها در نظام قضائی عربستان جایی داشته باشد.
درباره «حقوق بشر» هم تصور نمیکنم آنها بدانند خوردنی است یا پوشیدنی! همین بس که تحصیل و حق رانندگی برای خانمها یک چالش است و متهمان خاصی را در قفس به دادگاه یا محل اجرای حکم میآورند و محکومان را در ملأعام گردن میزنند.
واقعا اینکه چنین «جایی» با چنین حاکمانی در قرن بیستویکم وجود داشته باشد، بیاینکه ساکنان آن در تعیین و انتخاب این حاکمان کوچکترین حق و نقشی داشته باشند، بسیار شگفتانگیز است.
۵- اینکه دولتها و حکومتها چنین مجموعهای را تحمل میکنند و با آن رابطه دارند- هرچند دفاعناپذیر و تأییدنشدنی- اما توجیهپذیر است. برخی کشورها به خاطر وجود خانه کعبه در آن محدوده جغرافیایی ناچارند با این جماعت مماشات کنند. بعضی دیگر بنا به ملاحظات استراتژیک و ژئوپلیتیک و از همه مهمتر اقتصادی با آنها رابطه دارند و این آخری، البته اهمیت ویژه دارد و باعث نادیدهگرفتهشدن همه چیزهایی میشود که وجود آنها بدون بودِ پول و ثروت در کنارشان میتوانست چالشبرانگیز و حتی رسواکننده باشد. بیدلیل نیست که میبینیم همگان- چه دولتها، چه ملتها، چه اشخاص و چه افراد- به هر شکل و به هر قیمتی به دنبال پول هستند.
۶- اما اقدامات و اعمالی که صدور آنها از افراد یا دولتها، با مسامحه و آسانگیری، شاید توجیهپذیر (و نه پذیرفتنی یا قابل دفاع) باشد، از سازمانی که دربرگیرنده همه کشورها و ملتها و مردم جهان است، پذیرفتنی نیست. در متن خبری که اخیرا در رسانهها نقل و خیلی زود کمرنگ و محو شد مفادا این بود: هلند به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد پیشنهاد کرده بود در یمن تحقیقاتی درباره نقض حقوق بشر و ارتکاب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت، از جانب همه طرفهای درگیر صورت گیرد. این طرفهای درگیر عبارت اند از مخالفان دولت از یک سو و ائتلاف حامی دولت به سرکردگی عربستان (شامل امارات متحده عربی و دیگران) از طرف دیگر. این پیشنهاد با «لابی کردن» عربستان و حمایت طرفداران و وابستگان آن و قطعا کشورهای غربی کنار گذاشته شد و پیشنهاد عربستان جایگزین آن شده است! پیشنهادی مبنی بر اینکه این تحقیق و تفحص به پایان جنگ و استقرار دوباره حکومت و دولت مستعفی موکول شود و موضوع و هدف تحقیق هم روشن کردن این باشد که آیا شورشیان و مخالفان دولت مرتکب جنایات جنگی یا جنایت علیه بشریت شدهاند یا خیر؟!
به عبارت دیگر عربستان و متحدانشان هرچه کردند! اشکالی ندارد!
٧- برای ارزیابی این رویداد غریب و شگفتانگیز و میزان غرابت آن باید نکاتی را در نظر گرفت:
الف- شورای حقوق بشر سازمان ملل همان نهادی است که پس از کشمکش بسیار جایگزین کمیسیون حقوق بشر شد تا از تأثیرگذاری و دخالت ناروای ابرقدرتها در تصمیمات آن جلوگیری شود.
ب- هلند، هرچند کشوری سلطنتی، اما یک دموکراسی کامل و واقعی و محل استقرار تشکیلات قضائی بینالمللی است و حقوق بشر در آن، در بالاترین حد، مرعی و محترم است.
پ- آمریکا- حسب ادعا- درباره جنایات جنگی یا جنایت علیه بشریت حساس است و در ماجرای کاربرد سلاح شیمیایی در سوریه تا حد شاید خطرناکی در این زمینه پیش رفت.
ت- تکلیف عربستان از نظر رعایت حقوق بشر و اصولا بهرسمیتشناختن چنین حقوقی روشن است. شمهای از حالات آن را نوشتیم و قطعا موارد از اینها بیشتر است. گمان نمیرود با بلایی که عربستان بر سر حجاج ما در گذشته- با عمد و قصد قبلی- آورد و موضعگیری و نحوه برخوردش در فاجعه اخیر، اثبات اینکه این کشور هیچ علاقهای به مقولاتی همچون حقوقبشر و متفرعات آن ندارد، نیاز به دلیل داشته باشد.
ث- عربستان و متحدانش، خود یک طرف دعوا و اتهام هستند و نظر به دراختیارگذاشتن نیروی هوایی، بسیاری از موارد کشتار غیرنظامیان منحصرا قابل انتساب به آنهاست.
آنچه در شورای حقوق بشر تصویب شده است، تحقق درباره جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت منتسب به عربستان و اعضای ائتلاف را عملا منتفی میکند و به ناچار دست آنها را در ادامه اینگونه اقدامات و اعمال باز میگذارد.
٨- از این رویداد خارقالعاده و سکوت کسان و اشخاصی که انتظار فریادشان، در قبال آن میرفت، میتوان نتیجه گرفت:
اولا- همچنانکه در اعلامیه «بالفور» آمده است، از قدرت عظیم «پول» نباید غافل شد!
ثانیا- آخرالزمان نزدیک است! (والله اعلم)
منبع: روزنامه شرق
