دیدار اوباما و پوتین در نیویورک با موضوع سوریه

چکیده :سران آمریکا و روسیه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با یکدیگر ملاقات می‌کنند. موضوع اصلی این گفت‌وگو ظاهرا بحران سوریه است. در این میان ناوگان جنگی روسیه در دریای سیاه راهی مدیترانه شده است....

آمریکا و روسیه تاکنون بر سر این‌که “استراتژی درست در بحران سوریه” چیست، با یکدیگر اختلاف داشتند. اکنون آیا نظرات آنها در این باره به یکدیگر نزدیک شده است؟

به گزارش دویچه وله، هر چه هست اوباما پیشنهاد پوتین برای دیدار و گفت‌وگو با یکدیگر در باره بحران سوریه را پذیرفته است؛ پیشنهادی که به نظر واشنگتن رد آن “غیرمسئولانه” می‌بود.

دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین به خبرگزاری روسی “اینترفکس” گفته است، ملاقات رهبران دو کشور در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد انجام خواهد شد.

یک مقام دولت آمریکا نیز گفته است، اوباما پیشنهاد مطرح شده از سوی پوتین برای دیدار و گفت‌وگو را پذیرفته است، زیرا به گفته او، غیرمسئولانه می‌بود اگر در سطوح بالا برای دستیابی به پیشرفت در بحران سوریه، تلاشی صورت نمی‌گرفت.

موضوع اصلی دیدار و گفت‌وگوی رهبران دو کشور، بحران سوریه است. ایالات متحده روسیه را متهم می‌کند که حضور نظامی خود در سوریه را افزایش داده است.

روسیه و ایران هر دو پشتیبان رژیم بشار اسد در سوریه هستند. دولت آمریکا هشدار داده است که مداخله مستقیم روسیه در سوریه در حمایت از بشار اسد، می‌تواند به تقویت افراطگرایان در جنگ داخلی این کشور منجر شده و راه را برای حل‌وفصل مناقشه مسدود ‌کند.

به‌رغم انتقادهای مطرح شده به افزایش دخالت نظامی روسیه در جنگ داخلی سوریه، ناوگان جنگی روسیه در دریای سیاه، راهی آبهای شرق مدیترانه و سواحل سوریه شده‌اند.

بنابر گزارش‌ها، چندین شناور جنگی روسیه از تنگه بسفر عبور کرده‌اند. شناورهایی که از بسفر گذشته‌اند عبارتند از: کشتی تدارکاتی “مسکووا” مجهز به موشک‌های کروز با حدود ۵۰۰ خدمه، ناوشکن “اسمتلیویچ” با حدود ۳۰۰ خدمه و ناو تدارکاتی “ساراتوف” با ۵۰ خدمه.

مقصد این کشتی‌ها شرق مدیترانه است. روسیه در بندر طرطوس سوریه در سواحل مدیترانه، یک پایگاه دریایی در اختیار دارد. این تنها پایگاهی است که ناوگان دریایی روسیه در مدیترانه می‌توانند از آن استفاده کنند.

روسیه هم‌اکنون ۱۷۰۰ نفر پرسنل نظامی در طرطوس دارد. روزنامه روسی کامرسانت گزارش داده که طرطوس در حال توسعه است و به زودی این پایگاه دریایی کشتی‌های جنگی بیشتری را خواهد پذیرفت.

در شمال طرطوس و جنوب لاذقیه، فردوگاه “باسل الاسد” قرار دارد که در ماه‌های اخیر در اختیار ارتش روسیه قرار گرفته است. تصاویر ماهواره‌ای حضور ۲۸ جت جنگنده روسی در این پایگاه را ثبت کرده است.

هم‌زمان سازمان دیده‌بان حقوق بشر سوریه که تحولات این کشور جنگ‌زده را پیگیری می‌کند، گزارش داده که جنگنده‌های سوخوی ۲۴ که ارتش بشار اسد هفته‌ پیش آنها را از روسیه دریافت کرده، عملیاتی شده و پروازهای خود علیه مواضع گروه داعش را آغاز کرده‌اند.

بنابر این گزارش، این جنگنده‌ها توسط خلبانان سوری هدایت می‌شوند. این جنگنده‌ها از نوع بمب‌افکن‌های شکاری یا جنگنده‌های تهاجمی هستند.

سوخوی ۲۴ جنگنده‌ای بسیار قدیمی است که در سال‌های دهه ۶۰ میلادی با هدف حمله به اهداف زمینی طراحی و تولید شده و قابلیت پرواز در ارتفاع پایین را دارند.

روسیه هنوز صدها فروند از این جنگنده‌ها را در اختیار دارد که به عنوان جنگنده‌هایی با قابلیت خطا شناخته می‌شوند. مسکو اعلام کرده که تا سال ۲۰۲۰ این هواپیماها را از رده خارج خواهد کرد.

تغییر موضع اردوغان

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در تغییر موضعی محسوس برکناری فوری اسد را شرط به جریان افتادن یک راه حل سیاسی برای بحران سوریه ندانسته است. او گفته است که دوره گذار در سوریه، با اسد هم قابل تصور است.

حرکت موج گسترده آوارگان سوری به سوی اروپا به علاوه کم‌نتیجه ماندن حملات هوایی به مواضع داعش در عراق اخیرا سبب شده که در پایتخت‌های غربی در مورد اولویت برکناری رژیم اسد تجدیدنظرهایی صورت گیرد و این برکناری دیگر به عنوان شرط به جریان افتادن یک راه‌حل سیاسی در مورد بحران سوریه عنوان نمی‌شود. در هفته‌های اخیر مقام‌های دولت آمریکا و فرانسه اظهارات و مواضعی در این راستا داشته‌اند.

با این همه، انتظار نمی‌رفت که ترکیه با توجه به تاکیدی که رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور این کشور بر سرنگونی رژیم اسد داشته هم به این تجدیدنظر بپیوندند.

اما روز پنجشنبه (۲۴ سپتامبر/ ۲ مهر) پس از آن که آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان نیز مذاکره با همه طرف‌های درگیر در سوریه، و از جمله اسد را ضرورت حل بحران این کشور اعلام کرد، اردوغان نیز موضع مشابه‌ای گرفت. او روز پنجشنبه در مصاحبه با خبرنگاران در استانبول گفت که «می‌تواند به طور اصولی یک دوران گذار در سوریه را هم با و هم بدون اسد تصور کند».

رئیس جمهور ترکیه با این همه تاکید کرد که کمتر کسی می‌تواند تصور کند که در درازمدت اسد بر سوریه حاکم باشد: «غیرممکن است که بتوان با فردی، یعنی یک دیکتاتور که باعث مرگ ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار نفر شده کنار آمد.»

ترکیه در تمامی ۵ سال گذشته همراه با عربستان حامی گروه‌های “میانه‌رو” مخالف رژیم اسد بوده است. ولی در سال‌های اخیر این اتهام نیز متوجه دولت اردوغان بوده که حتی از داعش نیز حمایت کرده است.