هرميداس باوند: كند شدن روند اجرای برجام موجب ادامه يافتن تحريمها ميشود
چکیده :با اين وجود، هنوز بررسي برجام در ايران به پايان نرسيده است و اجراي توافق زماني صورت ميگيرد كه طرفين گامهاي بعدي را براساس برجام انجام دهند؛ گامهايي كه به نظر ميرسد ضروري است هرچه زودتر برداشته شوند تا روند اجراي توافق سريعتر صورت گيرد....
بررسي برنامه جامع اقدام مشترك روز پنجشنبه به اتمام رسيد و طي آن، جمهوريخواهان براي سومين بار از رد توافق هستهاي ناكام شدند. به عبارتي، در ناكاميهاي جمهوريخواهان در رد برجام بر همان پاشنهاي ميچرخد كه موجب شده دموكراتها توافق را يك دستاورد محسوب كنند و تمامقد به دفاع آن بپردازند.
با اين وجود، هنوز بررسي برجام در ايران به پايان نرسيده است و اجراي توافق زماني صورت ميگيرد كه طرفين گامهاي بعدي را براساس برجام انجام دهند؛ گامهايي كه به نظر ميرسد ضروري است هرچه زودتر برداشته شوند تا روند اجراي توافق سريعتر صورت گيرد.
در اين باره روزنامه اعتماد با داوود هرميداس باوند، استاد دانشگاه و تحليلگر مسائل سياست خارجي گفتوگويي داشتهاست كه در ادامه ميآيد:
بررسي برجام در كنگره امريكا با ناكامي جمهوريخواهان در رد آن به اتمام رسيد. هماينك توافق هستهاي وارد چه مرحلهاي شده است؟
برنامه جامع اقدام مشترك، توافقي مرحله بهمرحله است. نخستين مرحله آن، اعلام جمعبندي در رابطه با مذاكرات هستهاي بود كه در ٢٣ تير (١٤ جولاي) صورت گرفت و طرفين اعلام كردند كه به يك وحدت نظر درباره پرونده هستهاي ايران رسيدهاند. از آن تاريخ به مدت ٩٠ روز طرفين فرصت دارند كه توافق هستهاي را در داخل كشورهايشان مورد بررسي قرار دهند. از جمله كشورهايي نيز كه اين اقدام را انجام داد، امريكا بود كه براساس قانون معروف به كوركر – كاردين بايد برجام را حداكثر تا ٦٠ روز مورد بررسي قرار ميداد. همانطور كه بيان كرديد، فرصت بررسي توافق از سوي كنگره روز پنجشنبه به پايان رسيد. حالا نوبت آن است تا ١+٥ دستورات مربوط به لغو و تعليق تحريمها را صادر كند. بر اين اساس، اتحاديه اروپايي بايد با برگزاري نشست وزيران دستور لغو تمامي تحريمهاي اقتصادي و مالي را صادر كند. رييسجمهور امريكا نيز بايد تمامي دستورات اجرايي خويش را كه درباره فعاليت هستهاي ايران بودند، لغو كند. شوراي امنيت نيز كه با صدور قطعنامه ٢٢٣١ قطعنامههاي تحريمي پيشين خود را لغو كرده است. تنها تحريمي نيز كه باقي ميماند تحريمهاي كنگره است كه آنها نيز بايد با دستور باراك اوباما به حالت تعليق دربيايند. اما با همه اين تفاصيل، اجرايي شدن اين رفع تحريمها منوط به انجام يكسري اقدامات از سوي ايران است؛ مثلا ما بايد سطح غنيسازيمان را به ٦٧/٣ كاهش دهيم. تعداد سانتريفيوژهاي فعالمان به پنج هزار و خردهاي تقليل يابد و… پس از انجام اين اقدامات از سوي ايران، آژانس كارشناسان خود را به ايران ميفرستد و آنها با انجام راستيآزمايي بر اقدامات ايران صحه ميگذارند و با اين صحه گذاشتن، لغو تحريمهاي ايران اجرايي ميشود.
هماينك برجام نيز در مجلس شوراي اسلامي در حال بررسي است. فكر ميكنيد سرانجام بررسي آن به چه نتيجهاي خواهد رسيد؟
من فكر نميكنم مجلس شوراي اسلامي برجام را رد كند. در نهايت موضعگيري برخي نمايندگان مجلس براي اين است كه بگويند ما در روند دستيابي به توافق مشاركت داريم.
اگر توافق از سوي نهادهاي تصميمگيري از ايران رد شود، چه اتفاقي ميافتد؟
رد توافق از سوي ايران، نه تنها موجب ادامه يافتن تحريمهاي موجود ميشود بلكه بهانههاي لازم را هم به تندروها و مخالفان توافق خواهد داد و البته جمهوريخواهان بهانه لازم را براي اعمال تحريمها عليه ايران مييابند. به عبارت ديگر، رد برجام از سوي ايران، بزرگترين ضربه را به ما خواهد زد.
با توجه به اين مسائل و اينكه بيان كرديد احتمال رد برجام از سوي ايران كم است، چه ضرورتي دارد تا روند اجرايي شدن برجام تسريع يابد؟
هرچه روند اجرايي شدن برجام سرعت بيشتري به خود بگيرد، به سود ايران خواهد بود زيرا با اجراي برجام تحريمها نيز زودتر برداشته ميشوند و فشارها بر كشور نيز كاهش مييابد در حالي كه كند شدن روند اجراي برجام يا عدم اجراي آن تنها نتيجهاي كه دارد، ادامه يافتن تحريمها خواهد بود. ادامه يافتن تحريمها نيز بيترديد بهنفع خيلي از كشورها خواهد بود. مثلا چندي پيش هند اعلام كرد كه به خاطر تحريمهاي بانكي ايران، آنها بيش از شش ميليارد دلار از پول نفتهاي خريداريشده از ايران را نپرداختهاند يا آنكه پول آن را به روپيه دادهاند. من فكر ميكنم تنها كسي كه از تاخير در روند اجراي توافق متضرر ميشود، ايران است زيرا مجبور است كه اجناس بيكيفيت را گرانتر بخرد. روند ورود سرمايهگذاران خارجي نيز به مشكل روبهرو ميشود.
كمتر از دو سال تا رياستجمهوري باراك اوباما باقي مانده و از سويي، تمامي كانديداهاي جمهوريخواه براي انتخابات رياستجمهوري مخالفتشان را با توافق اعلام كردهاند. با توجه به اين مساله، چه ضمانتي براي اجراي برجام از سوي امريكا وجود دارد؟
نكته نخستي كه بايد به آن اشاره كنم اين است كه تمامي اظهارنظرها از سوي اين افراد انتخاباتي است و هر كدام براي عقب نيفتادن از ديگري ادعاي مختلفي را بيان ميكنند. از سوي ديگر، موضوع توافق هستهاي در امريكا با مسائل انتخاباتي گره خورده است و براي همين جمهوريخواهان با برجام مخالفت ميكنند و دست به فضاسازي ميزنند. دومين نكته آن است كه هنوز قضاوت براي نتيجه انتخابات رياستجمهوري امريكا بسيار زود است. نتيجه انتخابات نيز به شرايط روز امريكا بستگي دارد. هماينك اوباما و بسياري از دموكراتها برجام را يك دستاورد براي خودشان محسوب ميكنند كه مانع از بروز جنگ ديگري شده است. اين مساله شانس آنها را براي برنده شدن در انتخابات افزايش ميدهد. شرايط اقتصادي، اجتماعي نيز در اين مساله موثر است. هماكنون امريكا دوران رشد اقتصادي را تجربه ميكند و آن دوران ركورد را پشت سر گذاشته است. اين مسائل در تصميمگيري امريكاييها موثر است. به ظن غالب ميتوانم بگويم كه شرايط هماكنون به نفع دموكراتها است تا جمهوريخواهان. از طرف ديگر، تا آن زمان بخش عمدهاي از برجام اجرا شده است. مثلا هنگامي كه دو سوم توافق هستهاي اجرا شده باشد، رييسجمهور بعدي چگونه ميخواهد جلوي روند اجراي برجام را گرفته و بازگشت به قبل را كليد بزند. همچنين براساس قرارداد كنوانسيونهاي بينالمللي روساي دولتها موظف به اجراي تعهدات دولت پيشين هستند. عدم پايبندي به اين تعهدات، به اعتبار اين كشور لطمه خواهد زد. از طرفي برجام، توافقي ميان ايران و امريكا نيست بلكه يك توافق ميان ايران با گروه ١+٥ است و نقض تعهد از سوي امريكا موجب شكاف در ميان ١+٥ خواهد شد. نگاه آن پنج كشور در اجراي برجام بيترديد به امريكا نيست. توافقي است كه تمامي اعضاي شوراي امنيت بر آن صحه گذاشتهاند. لازم است يادآور شوم كه من اعتقاد دارم غبار اين هياهوها تا سال بعد فرو مينشيند. البته پايبندي ايران و عدم بهانه دادن به آنها ميتواند عامل موثري در خلع سلاح شدن آنها عليه برجام شود.
به چه ميزان مخالفت كانديداهاي جمهوريخواه با برجام واقعي است؟
همانطور كه بيان كردم، اظهارنظرهايي كه هماينك از سوي كانديداهاي جمهوريخواه در رابطه با توافق ميشود انتخاباتي است. من فكر ميكنم طرح اين مسائل از سوي آنها با گذشت زمان افت ميكند و اين هياهو نيز كاهش مييابد. به عبارت ديگر، اين مخالفتها نمايشي و براي بسيج افكار عمومي براي انتخابات رياستجمهوري است.
