شکسته شدن قفل روابط ایران و انگلیس؛ تمامیت خواهانی که خود را لبه پرتگاه سقوط دیدند

چکیده :در این مدت مقامات حکومتی برای ادامه حیات تمامیت خواهانه خود و در دست گرفتن منابع کشور، مردم و منافع ملی را فدا کردند و در نهایت نیز تنها زمانی که خود را بر لبه پرتگاه سقوط دیدند تصمیم به تغییر روش گرفتند....

کلمه- گروه دیپلماسی: پس از چهار سال قفل روابط دیپلماتیک تهران و انگلیس شکسته شد. وزیر امور خارجه انگلیس به تهران آمد و همزمان سفارت بریتانیا در تهران و سفارت ایران در لندن آغاز به کار کردند.

سیاستمداران حکومتی کشور پس از 8 سال ریاست محافظه کاران تندرو بر دولت، سر انجام به این نتیجه رسیدند که ادامه این راه جز به پرتگاهی عمیق ختم نمی شود. در مدت 8 سال گذشته بخش عظیمی از سرمایه های اقتصادی، ملی و اجتماعی ایران بر باد رفت. در این مدت مقامات حکومتی برای ادامه حیات تمامیت خواهانه خود و در دست گرفتن منابع کشور، مردم و منافع ملی را فدا کردند و در نهایت نیز تنها زمانی که خود را بر لبه پرتگاه سقوط دیدند تصمیم به تغییر روش گرفتند.

پرونده هسته ای ایران که در 8 سال ریاست محمود احمدی نژاد بر دولت به بحرانی بین المللی تبدیل شده بود پس از تغییر دولت به توافقی مشروط منجر شد. بازسازی روابط دیپلماتیک با بریتانیا جزو اولین نتایج توافق هسته ای با غرب و سفر دو روزه فیلیپ هاموند اولین سفر یک وزیر امور خارجه بریتانیا به ایران در ۱۲ سال گذشته است.

چهار سال پیش، روز 8 آذر 1390 حمله تعدادی از هواداران دولت که نام دانشجوی بسیجی بر خود گذاشته بودند به سفارت بریتانیا و اشغال ساختمان این سفارتخانه باعث قطع روابط دیپلماتیک ایران و انگلیس شد. پس از آن، بریتانیا ضمن تعطیل کردن سفارتخانه، دیپلمات‎های خود را به لندن برگرداند و به دیپلمات‌های ایرانی نیز دستور داد که خاک بریتانیا را ترک کنند.

در آن زمان خبرگزاری‌های وابسته به دولت حمله کنندگان را «دانشجویان بسیجی» معرفی و حمله آن‌ها را «خودجوش و برنامه‌ریزی نشده» توصیف کردند. در حالی که این افراد با وجود تعداد کم و حضور هماهنگ شده نیروهای نظامی و امنیتی موفق به ورود به سفارت بریتانیا شدند و عملا مقاومتی در برابر آنها انجام نشد. پس از آن باراک اوباما، دیوید کامرون، اتحادیه اروپا، شورای امنیت سازمان ملل متحد، بان کی مون، دولت‌های چین، روسیه، کانادا، سوئد و دانمارک در بیانیه‌هایی جداگانه این حرکت را محکوم کردند. دولت‌های آلمان، فرانسه، ایتالیا و هلند سفیران خود را برای مشورت و به منظور ابراز همبستگی با دولت بریتانیا از تهران فراخواندند.

کمپینی برای دلواپسان

روز یکشنبه همزمان با ورود وزیر امور خارجه انگلیس به تهران و درست در زمانی که وزرای خارجه ایران و انگلیس مشغول تبادل نظر بودند تعدادی با همان عناوین دانشجویی مقابل سفارت انگلیس تجمع کردند این افراد در روزهای اخیر در گروه های مجازی با عنوان «كمپین ما بی‌غیرت نیستیم» فعالیت می کردند. هدف این کمپین «جلوگیری از بازگشایی سفارت انگلیس خبیث» اعلام شده بود.

این گروه که نهایتا تعداد آنها به 50 نفر می رسید روز یکشنبه به قصد اعتراض در مقابل سفارت تجمع کردند. اما ظاهرا به دلیل سابقه این افراد نیروی انتظامی تدابیری سخت در پیش گرفته بود. روز یکشنبه اطراف سفارت انگلیس از میدان فردوسی تا چهارراه استانبول و خیابان جمهوری اسلامی تحت نظارت نیروهای انتظامی بود.

این افراد در گروه هایی 4-5 نفره در اطراف سفارت شعارهایی مانند «مرگ بر انگلیس» و «مرگ بر سازشکار» سر دادند. مقاومت برخی آنها و درگیر شدن‌شان با پلیس باعث شد تا تعدادی از آنها بازداشت شوند. برخی سایت‌های خبری آنها را دانشجو و برخی دیگر آنها را شهروند نامیدند.

این دومین قرار دلواپسان بود که با استقبال سرد از سوی مردم مواجه شد. پیش از این، معترضان و منتقدان به دیپلماسی دولت، به‌منظور اعتراض به آمدن «لوران فابیوس»، وزیر خارجه فرانسه، به تهران، روبه‌روی پاویون فرودگاه مهرآباد را برای اعتراض انتخاب کرده بودند؛ اعتراضی که حداکثر ٢٥ تا ٣٠ نفر از آن استقبال کردند.

تجمعی بدون مجوز

روز دوشنبه، عبدالرضا رحمانی فضلی در نشست خبری با رسانه ها در پاسخ به سوال ایرنا در خصوص تمهیدات وزارت کشور برای جلوگیری از تجمع های غیرقانونی مقابل سفارت انگلیس گفت: وظیفه نیروی انتظامی آن است که به صورت اولیه با هر تجمعی که مبنای قانونی ندارد برخورد و از شکل گیری آن جلوگیری کند؛ به همین دلیل روز گذشته نیروی انتظامی تلاش کرد تا تجمع کنندگان را از مقابل سفارت متفرق کند.

او تاکید کرد: نیروی انتظامی با حساسیت با این موضوع برخورد کرد و البته تعداد تجمع کنندگان نیز اندک بود.

وزیر کشور با بیان اینکه ما به فکر امنیت جامعه و سهولت زندگی جاری مردم هستیم اظهار داشت: قرار نیست که مردم هر جا احساس کنند برای موضوعی باید معترض باشند تجمع کنند و اعتراض خود را به شکل تجمع به گوش مسوولان برسانند؛ در این صورت در فضای جامعه دیگر فرصتی برای امور جاری باقی نخواهد ماند.

دیدار وزیر خارجه انگلیس با روحانی

فیلیپ هاموند، وزیر امور خارجه بریتانیا، روز دوشنبه 2 شهریور در دومین روز سفرش به تهران با حسن روحانی، رئیس جمهور کشورمان دیدار کرد. رییس جمهور در این دیدار با تاکید بر استفاده از شرایط به وجود آمده پس از توافق هسته‌ای در جهت گسترش مناسبات همه‌جانبه، بر ضرورت تعامل انگلستان و ایران برای توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و مشارکت دو کشور در مسیر حل مسائل و موضوعات بین المللی و منطقه ای تاکید کرد.

او توافق هسته‌ای را مقدمه‌ای برای ایجاد حرکت بهتر در روابط دانست و تاکید کرد: ما این توافق را به عنوان آ‎غاز حرکت برای ایجاد شرایطی بهتر در روابط بین‌الملل و منطقه می‌دانیم.

رییس جمهور با اشاره به بازگشایی مجدد سفارت خانه های ایران و انگلستان در تهران و لندن و ضرورت ارتقاء روابط سیاسی و توسعه همکاری ها میان دو کشور، اظهار داشت: در شرایط فعلی مسئولان دو کشور وظیفه بزرگتری بر دوش دارند تا روابط فی مابین را بر مبنای اعتماد متقابل بازسازی و به سطح قابل قبولی برسانند.

به گزارش خبرگزاری ها، روحانی با بیان اینکه مردم ایران ذهنیت‌های تاریخی نسبت به دخالت های بیگانگان دارند، اظهار داشت: اگرچه قضاوت‌های تاریخی یک ملت را نمی‌توان در مدت زمانی کوتاه به سرعت تغییر داد ولی در عین حال معتقدیم که نباید در گذشته های تاریخی هم باقی ماند، باید با نگاه به آینده حرکت خود را تنظیم کنیم.

فیلیپ هاموند وزیر امور خارجه انگلستان نیز در این دیدار ضمن ابراز خرسندی از ملاقات با رییس جمهوری کشورمان و تقدیر از میزبانی گرم جمهوری اسلامی ایران گفت: روابط دو کشور در دوره اخیر به طور با ثباتی رو به بهبود بوده و توافق اخیر نیز اجازه می‌دهد تا در این جهت گامی رو به جلو برداریم.

هاموند با بیان اینکه توافق ایران و 1+5 می‌تواند روابط فرهنگی و تاریخی میان مردم ایران و انگلیس را بازسازی کرده و همکاری‌های میان دو کشور را عملیاتی‌تر کند، ادامه داد: بازگشایی سفارتخانه‌ها در تهران و لندن یک اقدام نمادین مهم و در عین حال باعث ایجاد گفت‌وگوهای موثر و اعتمادساز میان دو کشور بوده و فرصتی برای درک بهتر دو کشور از مواضع یکدیگر به وجود خواهد آورد.

او با تاکید بر ضرورت رفع بی‌اعتمادی‌ها و سوابق تاریخی از اذهان عمومی اظهار داشت: اطمینان می‌دهم که دولت انگلستان نسبت به انجام تعهدات خود در توافق هسته‌ای پایبند خواهد بود.

وزیر امور خارجه انگلستان با اشاره به ضرورت تعمیق روابط اقتصادی دو کشور گفت: انگلیس به دنبال گسترش مناسبات همه جانبه با ایران است و معتقدیم برای برقراری این روابط نیازمند روابط سیاسی با ثباتی هستیم.

هاموند پیش از دیدار با روحانی در گفت‌وگو با برنامه «تودی» شبکه چهار رادیوی بی‌بی‌سی انگلیسی که در داخل بریتانیا پخش می‌شود، گفت که نقش ایران در منطقه خاورمیانه بزرگتر از آن است که در انزوا قرار داده شود، هر چند نمی‌توان روی مخاطراتی که این کشور می‌تواند برای ثبات منطقه داشته باشد، چشم بست.

به گفته وزیر امور خارجه بریتانیا، با وجود میراث عمیق بی‌اعتمادی بین ایران و بریتانیا، دو کشور زمینه‌های مشترکی دارند. او نیاز مشترک به مقابله با گروه موسوم به داعش در عراق و سوریه و همین‌طور متوقف کردن مسیر قاچاق مواد مخدر به اروپا را از جمله این زمینه‌ها خواند. هاموند گفت که اگر همکاری بر سر زمینه‌های مشترک آغاز شود، صحبت درباره مسائل مورد اختلاف مانند وضعیت حقوق بشر در ایران آسان‌تر خواهد بود.

با وجود این، وزیر امور خارجه بریتانیا در گفت‌وگو با شبکه چهار رادیو بی‌بی‌سی انگلیسی تاکید کرده که بریتانیا باید در مذاکرات با ایران با احتیاط پیش برود چون به گفته او علاوه بر سابقه بی‌اعتمادی، اختلاف‌های بسیار اساسی در سیاست‌های دو کشور وجود دارد.

روزهای بهتر برای بازار سرمایه

تحلیلگران اقتصادی امیدوارند که با رفع تحریم ها و بهبود فضای کسب و کار، بورس کشور وارد دوران پر رونق شود و به واسطه بهبود این دو عامل، انگیزه سرمایه گذاران خارجی برای حضور در بازارهای ایران به ویژه بازار سرمایه افزایش یابد. البته این روند قطعا روند اجرای توافق و رفع عملی تحریمها ارتباط مستقیم دارد

در همین راستا، مدیر توسعه فعالیتهای جدید شرکت انگلیسی – هلندی شل روز دوشنبه گفت: شل بدهی بیش از ٢ میلیارد دلاری (یک میلیارد و ٣٠٠ میلیون پوند)خود را به شرکت ملی نفت ایران پس از لغو تحریم ها می پردازد و سپس سرمایه گذاری در بخش های نفت و گاز ایران را بررسی خواهد کرد.

به گزارش رویترز، ادوارد دنیلز معاون مدیرعامل شل در امور توسعه بازرگانی و فعالیت های جدید، افزود: حضور دوباره و سرمایه گذاری شل در ایران بستگی به شرایط پیشنهادی ایران پس از لغو تحریم ها خواهد داشت.

معاون مدیرعامل شل در امور توسعه بازرگانی و فعالیتهای جدید گفت: از این که عضو این هیات تاریخی در سفر به ایران هستیم، بسیار خوشحالیم؛ اما برای حضور دوباره در ایران باید منتظر لغو تحریم ها باشیم. دنیلز اظهار داشت: شرکت شل پس از لغو تحریم ها گزینه های احتمالی را برای حضور در صنعت نفت و گاز ایران بررسی می کند.

معاون مدیرعامل شل در امور توسعه بازرگانی و فعالیتهای جدید که به همراه هیات انگلیسی به تهران سفر کرده بود، با بیژن زنگنه وزیر نفت ایران و ولی الله سیف رئیس کل بانک مرکزی دیدار و گفتگو کرد.

دنیلز افزود: ایران بازار بالقوه ای است و خواهد بود، اما این پروژه مانند دیگر پروژه های ما در دیگر نواحی جهان است، درست است که ایران ذخایر نفت و گاز عظیمی دارد، اما پروژه ها باید برای ما صرفه اقتصادی داشته باشد.

براساس تازه ترین بررسی آماری سالانه بی پی، ایران 9.3درصد از مجموع ذخایر اثبات شده نفت خام جهان و از این لحاظ پس از ونزوئلا، عربستان و کانادا جایگاه چهارم دنیا را در اختیار دارد، این کشور همچنین 18.2 درصد از مجموع ذخایر گازی جهان و مقام نخست را در جهان داراست.

شل بیش از ٢ میلیارد دلار در ازای دریافت محموله های نفت خام از ایران به تهران بدهکار است، این شرکت به دلیل تحریم ها قادر به تسویه بدهی خود نیست. تحریم های غرب سبب شد صادرات نفت خام با بیش از ٥٠ درصد کاهش از سطح روزانه ٢ میلیون و ٥٠٠ هزار بشکه در اوایل سال ٢٠١٢، به رقم کنونی حدود روزانه یک میلیون و ١٠٠ هزار بشکه رسیده است، به طوری که کاهش در آمدهای نفتی سبب کند شدن سرمایه گذاریهای ایران در پروژه های توسعه ای جدید و بروز مشکلاتی برای خرید تجهیزات مورد نیاز برای حفظ سطح تولید شده است.