در سالگرد کودتای 28 مرداد؛ پیشنهاد نامگذاری خیابانی به نام مصدق
چکیده :روز گذشته در حالي يك عضو شوراي شهر تهران پيشنهاد داد خياباني به نام دكتر مصدق در تهران نامگذاري شود كه بررسيهاي جامعهشناسان شهري حاكي از اين است كه مكانهاي شهري بخش قابل توجهي از هويت خود را از نامهايي كه مردم اين مكانها را با آن ميخوانند كسب ميكنند. شايد براي همين است كه نامگذاري خيابانها، ميدانها، كوچهها و ديگر مكانهاي شهري به ويژه در شهر بزرگي مانند تهران از اهميت ويژهاي برخوردار است....
روز گذشته در حالي يك عضو شوراي شهر تهران پيشنهاد داد خياباني به نام دكتر مصدق در تهران نامگذاري شود كه بررسيهاي جامعهشناسان شهري حاكي از اين است كه مكانهاي شهري بخش قابل توجهي از هويت خود را از نامهايي كه مردم اين مكانها را با آن ميخوانند كسب ميكنند. شايد براي همين است كه نامگذاري خيابانها، ميدانها، كوچهها و ديگر مكانهاي شهري به ويژه در شهر بزرگي مانند تهران از اهميت ويژهاي برخوردار است.
نامگذاري اماكن شهري در كشورهاي مختلف از الگوهاي متنوعي پيروي ميكند كه اسامي گلها، قهرمانان ملي و تاريخي از نمونههاي آن هستند. در كشور ما هم براي نامگذاري اماكن از الگوهاي خاصي پيروي ميشود كه نشأت گرفته از تاريخ و فرهنگ ماست.
براي نمونه ميتوان به نامگذاري خيابانهاي كشور به نام شهدا اشاره كرد. بعضي اوقات حضور يك شخصيت مهم در يك مكان و زندگي كردن او در آنجا باعث ميشود كه اين مكان به مرور زمان به نام آن شخص شهرت پيدا كند كه نمونه آن پل سيدخندان در مركز شهر تهران است. نامهايي كه براي خيابانها و ميادين شهر انتخاب ميشوند تبديل به بخشي از هويت اجتماعي شهروندان ميشوند. به همين دليل همواره تلاش ميشود كه در نامگذاريها و به ويژه مكانهاي اصلي شهر از اسامي استفاده شود كه با خود بارمعنايي بالايي به همراه داشته باشند.
زماني كه يك مكان به نام يك فرد يا حادثه تاريخي نامگذاري ميشود اهميت آن فرد يا حادثه را براي جامعه بازگو ميكند. معمولا برخی حوادث سرنوشتساز باعث ميشوند كه اسامي خيابانها، كوچهها، ميادين و ساير مكانها تغيير كند و اسامي افرادي كه در شرايط جديد منفور هستند و جايگاهي ندارند از روي آنها برداشته ميشود و اسامياي انتخاب ميشوند كه با شرايط جديد همخوان باشند. در كشور ما هم بعد از انقلاب سال 57 اسامي بسياري از خيابانها و ميادين تغيير كرد كه تغيير نام ميدان شاه به ميدان قيام و يا خيابان فرح به خيابان سهروردي نمونههايي از آن هستند.
اسامي مكانها هويت شهر را ميسازند
يك كارشناس ارشد شهري با اشاره به وجود بحثي به نام تاريخمندي شهر در مباحث شهري به «آرمان» ميگويد: تاريخمندي مكانها به اتفاقهايي اشاره دارد كه در يك مكان روي ميدهند و به عنوان منبع و مخزني از تاريخ شهر عمل ميكنند.
افشين خاكي ميافزايد: اين اتفاقات بخشي از ساختار هويتي شهر هستند كه با تاريخ آن پيوند خوردهاند و معمولا هم خودشان را با اسمهايي نشان ميدهند كه براي نامگذاري مكانها استفاده ميشوند.
او ادامه ميدهد: اين نامگذاريها نشاندهنده بخشي از تاريخ شهر هستند كه مهمترين منبع هويتي آن هستند و ميتوانند سرچشمههاي متنوعي داشته باشد براي نمونه در كشور ما استفاده از اسم شهدا براي نامگذاري خيابانهاي نشاندهنده بخشي از تاريخ كشورمان است كه در آن جنگ اتفاق افتاده است.
او تصريح ميكند: اسمگذاريها ميتوانند براساس منشأهاي ديگر تاريخي هم باشند. براي نمونه ميتوان به نامگذاري بر اساس اتفاقات فرهنگي يا جنبشهاي اجتماعي اشاره كرد.
خاكي با اشاره به اينكه بر اساس ماهيت شهر نامگذاريها هم متفاوت است، ميگويد: براي نمونه اسامياي كه در شهر شيراز براي نامگذاري خيابانها استفاده ميشوند با اسامي انتخاب شده در تهران متفاوت هستند و نشاندهنده تاريخ و هويت آن شهر هستند.
او ميافزايد: انتخاب اسامي براي مكانها يكي از عوامل هويتبخش شهر است كه اهميت آن نام و پيشينهاي كه دارد را نشان ميدهد.
او اظهار ميدارد: اسمهاي اماكن نمادهايي هستند كه معاني اجتماعي را پشت سر خود دارند و روي هويت شهر تاثير ميگذارند. اين تاثيرگذاري يك پروسه طولانيمدت است. زماني كه نامي را براي يك مكان انتخاب ميكنند در حال انتقال كل تاريخ مرتبط با آن اسم به كساني كه از آنجا رد ميشوند يا كساني كه آنجا متولد ميشوند، هستند.
نامگذاري خياباني به نام «مصدق»
نكته جالب توجه در نامگذاري خيابانهاي پايتخت اين است كه بهرغم اهميتي كه دكتر مصدق و اقدامات او دارد ولي در شهر تهران هيچ خياباني به اسم او وجود ندارد.
دكتر محمد مصدق از قهرمانان ملي كشور ماست كه ملي كردن صنعت نفت تنها بخش كوچكي از اقدامات اثربخش او هستند. دكتر مصدق با ملي كردن صنعت نفت پرچم مبارزه با قدرتهاي استعماري را برافراشت. اقدامات مصدق و محبوبيتي كه او در بين مردم پيدا كرده بود باعث به وجود آمدن ترس در سران داخلي و خارجي شد و به همين دليل آنها با به راه انداختن كودتاي 28 مرداد باعث سقوط دولت او شدند. مصدق مرد بزرگي در تاريخ ايران است كه نه تنها در كشور ما بلكه در بسياري از كشورهاي ديگر فرد شناخته شدهاي است به حدي كه از او به عنوان الگوي بعضي از رهبران استكبارستيز بزرگ مانند جمال عبدالناصر ياد ميشود.
در شهرهاي ديگر ايران خيابانها و مياديني را به اسم دكتر مصدق نامگذاري كردهاند. در اوايل انقلاب هم در پايتخت نام خيابان پهلوي به مصدق تغيير يافت ولي بعد از مدتي دوباره اين اسم از روي اين خيابان برداشته شد و از آن زمان جاي اسم مصدق بر يكي از خيابانها و ميادين شهر خالي است.
در سالروز كودتاي 28 مرداد زمزمههايي در شوراي شهر مبني بر نامگذاري خياباني به نام دكتر مصدق به گوش ميرسد. روز گذشته عضو كميسيون برنامه و بودجه شوراي شهر تهران پيشنهاد نامگذاري خياباني به نام «مصدق» را ارائه كرد.
به گزارش ايسنا، غلامرضا انصاري در تذكر پيش از دستور خود با اشاره به كودتاي 28 مرداد گفت: در تهران خياباني و ميداني كه در شأن نام مصدق باشد وجود ندارد بر همين اساس پيشنهاد ميشود كه كميسيون نامگذاري نسبت به انجام اين مهم اقدام كند.
خياباني در شأن نام «محمد مصدق»
يك عضو شوراي شهر با بيان اينكه نامگذاري اماكن شهر از وظايف شوراي شهر است به «آرمان» ميگويد: كميسيون فرهنگي شوراي شهر اسامي مورد نظر خود را بر اساس مؤلفههايي مانند اسامي نامآوران، رزمندگان، شهدا، علما و مفاخر علمي و فرهنگي كشور كه در سرنوشت تاريخي ايران اثر گذار بودهاند، پيشنهاد ميدهد.
محمد حقاني ميافزايد: وقتي اسامي پيشنهاد شده در صحن شورا تصويب شدند مانند ساير لوايح و طرحها به شهردار تهران ابلاغ ميشوند تا آنها را اجرا كند.
او دليل عدم نامگذاري خياباني به نام دكتر مصدق را تصميمهاي متفاوتي ميداند كه در زمانهاي متفاوت اتخاذ ميشوند و ميگويد: شايد در زمانهاي قبل امكان نامگذاري خياباني به نام دكتر مصدق وجود نداشت اما به نظر ميرسد در حال حاضر شرايط براي نامگذاري خياباني به نام او به وجود آمده است.
او ادامه ميدهد: به دليل مجاهدتها، زحمتها و استكبارستيزيهايي كه دكتر مصدق انجام داد بايد خيابان يا ميدان بزرگي در خور نام دكتر محمد مصدق به نام او نامگذاري شود.
