لیلاز: اگر پشتوانه مردمی را حفظ نکنیم، آمریکا دوباره غلبه خواهد کرد

چکیده :با این پشت جبهه ای که آقای روحانی داشت، یک معجزه ای در این مذاکرات هسته ای رخ داد. این دستاورد حاصل انتخاب ملت ایران بود که در 24 خرداد به صحنه آمدند، وگرنه چیزی بسیار وخیم تر از ترکمنچای در انتظار ایران بود و ایران تا پایان فروپاشی جلو می رفت. شرایط عینی بسیار ضعیف تر از دستاوردی بود که الان به آن رسیده ایم.... در حقیقت چیزی تمام نشده است. ایران اگر قدرت سیاسی و پشتوانه مردمی خود را حفظ نکند، آمریکایی ها دوباره بر ایران غلبه خواهند کرد....

کلمه – مصطفی محمدی:

“ایران و گروه ۱+۵ به توافق هسته‌ای رسیدند”. این تیتر مشابه بسیاری از رسانه های داخلی و خارجی است که پس از هجده روز نفس گیر مذاکرات، دریچه جدیدی از امید را به روی ایران و جهان گشود.

توافق هسته ای گروه ۱+۵ با ایران که قرار بود در سی ام ژوئن اعلام شود با سه بار تمدید (هفتم جولای، ١٠ جولای و ١٣ جولای) نهایتا صبح امروز سه شنبه با حصول توافق به پایان رسید. اما به عقیده کارشناسان، حصول توافق پایان کار نیست و دولت روحانی همچنان با چالش های سیاسی رو به رو است.

محمد جواد ظریف با تایید توافق هسته ای آن را آغاز یک فصل جدید از امید خواند و از همه دعوت کرد با پایان یک “بحران غیرضروری” آینده را بر مبنای آن بسازند.

حسن روحانی هم هشدار داده که اجازه نمی‌دهد کسی با دروغ و اتهام، امید مردم برای آینده درخشان و رونق اقتصادی و صلح و امنیت در کشور و منطقه را مورد خدشه قرار دهد.

برای بررسی اینکه توافق حاصل شده چه تاثیری بر آینده سیاسی و آینده اقتصادی ایران خواهد گذاشت، به سراغ سعید لیلاز، اقتصاددان و زندانی سیاسی سال 88، رفتیم تا از چشم انداز آینده ایران پس از مذاکرات هسته ای بپرسیم.

او این دستاورد به دست آمده را حاصل انتخاب شایسته ملت ایران در 24 خرداد می داند و به خبرنگار کلمه می گوید: “با توجه به وخامت شرایط اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و همینطور امنیتی ایران که آقای روحانی دولت را تحویل گرفت، معتقدم انتخاب تاریخی ملت ایران در 24 خرداد واقعا ایران نجات داد. اینکه اگر آن لحظه تاریخی اتفاق نمی افتاد، ایران تا پایان فروپاشی جلو می رفت و شرایط عینی بسیار بسیار ضعیف تر از دستاوردی بود که الان به آن رسیده ایم.

آقای روحانی در شرایط بسیار وخیمی دولت را تحویل گرفت و با این پشت جبهه ای که آقای روحانی داشت، یک معجزه ای در این مذاکرات هسته ای رخ داد. بنابراین این دستاورد حاصل انتخاب ملت ایران بود که در آن لحظه تاریخی (24 خرداد) به صحنه آمدند، وگرنه با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی که ایران در بیست و دو ماه قبل به آن دچار شده بود چیزی بسیار بسیار وخیم تر از ترکمنچای در انتظار ایران بود.”

دشواری های پس از توافق هسته ای

سعید لیلاز در ادامه بر قانون قدرت در سطح بین الملل تاکید کرده و توضیح می دهد که اگر چه این دستاورد بزرگی است اما باید توجه داشت که دشواری های پس از توافق در مورد اجرا مفاد توافق نامه بسیار زیاد است.

این استاد دانشگاه تصریح می کند: “این توافق در مرحله اجرا بین تهران و واشنگتن دارای هزاران چالش در هر روز و هر ساعت خواهد شد. در حقیقت چیزی تمام نشده است. ایران اگر قدرت سیاسی و پشتوانه مردمی خود را حفظ نکند آمریکایی ها دوباره بر ایران غلبه خواهند کرد.

این توافق حاصل از توازن ژئوپلتیک است و اگر این توازن از هر سو، چه به نفع ایران و چه به نفع آمریکا تغییر کند، این توافق اجرا نخواهد شد. در روابط بین الملل هیچ کاغذ و مقاوله نامه ای و هیچ توافقی ارزشی ندارد، زیرا هر توافقی ناشی از توازن قوا در آن لحظه هست. اگر این توازن یک لحظه به هم بخورد، توافق هم در عمل و اجرا بهم خواهد خورد.

بنابراین ماموریت بسیار مهم ایران اعم از ملت، رهبری و همه ساختارهای نظامی و امنیتی ایران این است که به نیرومندی ژئوپلتیکی ایران اضافه کنند تا این وزنه در آینده به نفع ایران سنگین شود زیرا اگر به ضرر ایران سنگین شود قطعا آمریکا این توافق را اجرا نخواهد کرد. این قانون دیپلماسی و قانون قدرت در سطح بین الملل است.”

چالش های سیاسی پیش روی دولت پس از توافق

لیلاز چالش های اصلی سیاسی پیش روی دولت را عنوان بندی کرده و به اختصار اهم آنها را بر می شمارد:

“اول. در سطح منطقه ای باید مسئله داعش را حل کرد؛ بحران بی سابقه ای که در گذشته از نظر امنیتی هرگز تروریسم بنیادگرای کور و ضد ایرانی تا این حد به مرزهای ایران نزدیک نبوده است.

دوم. روابط تهران ـ آنکارا و همچنین تهران ـ ریاض باید فورا احیا شود و بهبود این روابط در دستور کار قرار گیرد. زیرا از جهت مبارزه موثر با داعش و همچنین پیشبرد روابط با آمریکا بدون جلب نظر ریاض و آنکارا نمی توانیم در منطقه در آرامش زندگی کنیم. ریاض و آنکارا هم بدون رابطه با ایران نمی توانند در آرامش در منطقه زندگی کنند. این قدرت ها چاره ای جز گفت و گو در سطح منطقه ای ندارند.

سوم. کنترل تنش ها در سطح سیاسی داخلی ایران. معتقدم درجه حرارت سیاسی در داخل ایران بعد از توافق هسته ای بالا خواهد رفت، به دلیل اینکه آقای روحانی قدرتمندتر شده است و این مسئله به مذاق مخالفین دولت خوش نمی آید.

چهارم. با آزاد شدن منابع ارزی، گروه های سیاسی برای استفاده از این منابع فشار خواهند آورد. انتخابات مجلس و خبرگان هم پیش رو هست. این سه عامل و فاکتور حرارت سیاسی و سطح تنش ها را در داخل بالا خواهد برد که آقای روحانی باید بتواند این تنش ها را کنترل کند.”

تاثیر توافق هسته ای بر آینده اقتصاد ایران

این کارشناس مسائل اقتصادی در پایان با ابراز امیدواری درباره سیاست های درست دولت روحانی، از تاثیر مثبت توافق بر روی اقتصاد ایران سخن گفته و خاطرنشان می کند: “این توافق مانع بسیار مهمی را از سر راه اقتصاد ایران به لحاظ روانی و به لحاظ جاری بر خواهد داشت و مثبت خواهد بود؛ اما تاثیرش بر اقتصاد واقعی یا به اصطلاح ریل اکونومی به سیاست های دولت بستگی دارد. دولت باید تولید را تقویت کند، نه تجارت و بازرگانی را و در این زمینه به سیاست های دولت آقای روحانی اطمینان کامل دارم که درست عمل خواهد کرد.”