دریافت لوح «محصول سبز» به قیمت جان کارگران پالایشگاه
چکیده :آیا طبیعی دانستن مرگ کارگران با توجه به گستردگی کار و زیاد بودن تعداد واحدهای تعمیراتی، نمونهای از «مسئولیت اجتماعی» مورد اشاره رئیس سازمان محیط زیست است؟ همان مسئولیت اجتماعی که مسئولان پالایشگاه را شایسته تقدیر و دریافت لوح «محصول سبز» ساخته است؟...
کلمه – گروه کارگری: در خبرها آمده است که طی مراسمی با حضور وزیر نفت و رئیس سازمان محیط زیست، پالایشگاه شازند اراک بهدلیل تولید ۱۶میلیون لیتر بنزین «یورو ۴» در روز، موفق به دریافت لوح «محصول سبز» شده است. رعایت قوانین و مقرارت زیست محیطی و نیز برخورداری از مسئولیت اجتماعی از جمله دلایل اعلام شده توسط رئیس سازمان محیط زیست جهت تقدیر از این مجتمع صنعتی است.
«محصول سبز» در پالایشگاهی تولید میشود که گزارش های ناگوار منتشر شده در دو هفته گذشته، از جان سپردن کارگران این پالایشگاه و همچنین مصدوم شدن آنان بر اثر تنفس گاز سمی خبر میدهد.
ماجرا از این قرار است که ساعت ۹ و ۳۰ دقیقه صبح دوشنبه ۷ اردیبهشت، بر اثر نشت گاز در واحد آب ترش پالایشگاه شازند اراک، ۷ کارگر به بیمارستان منتقل میشوند. این حادثه در واحد ۱۸ پالایشگاه بهوقوع میپیوندد. پیمانکاری واحد ۱۸ پالایشگاه شازند بر عهده شرکت «سازه صنعت ایران» است. از میان این ۷ کارگر مصدوم، ۳ تن جان خود را از دست میدهند. کشتهشدگان از کارگران پیمانی بودند که جهت انجام فرایند تعمیرات اساسی در پالایشگاه مشغول بهکار بودند.
شب همان روز، حادثه دیگری در محوطه واحدهای ۱۸ و ۱۹ پالایشگاه بهوقوع میپیوندد. ۸ کارگر بر اثر نشت گاز سولفید هیدروژن در استراحتگاه بیهوش میشوند.
یک کارگر پیمانی پالایشگاه شازند، دومین حادثه را چنین روایت میکند:
«نیروی آتشنشانی پالایشگاه در زمان حادثه دوم آماده بودند. برای همین هم کارگران را به سرعت به بیمارستان منتقل کردند و جان آن بندگان خدا نجات پیدا کرد. پالایشگاه شازند همواره اینگونه بوده است. ابتدا باید حادثهای رخ دهد و چند نفری بمیرند تا بعد از لحاظ ایمنی آماده شوند».
اما فاجعه ادامه دارد.
در نیمه روز ۱۵ اردیبهشت، ۸ کارگر در واحد ۱۴ پالایشگاه بر اثر استنشاق گاز ازت مسموم میشوند. پیمانکار این واحد شرکت «رامپکو »است. این کارگران نیز نیروی پیمانی بودند که برای انجام فرایند تعمیرات اساسی در پالایشگاه مشغول بهکار بودهاند. مطابق اخبار منتشر شده، حال ۳ تن از کارگران وخیم است.
مدیر روابط عمومی پالایشگاه شازند اراک در مورد چگونگی این حادثه چنین میگوید:
«با توجه به گستردگی کار و زیاد بودن تعداد واحدهای تعمیراتی، این اتفاقات طبیعی است. ما برای اولین بار پیچیدهترین تعمیرات اساسی را در کشور انجام میدهیم. بنابراین این حوادث طبیعی است.»
آیا طبیعی دانستن مرگ کارگران با توجه به گستردگی کار و زیاد بودن تعداد واحدهای تعمیراتی، نمونهای از «مسئولیت اجتماعی» مورد اشاره رئیس سازمان محیط زیست است؟ همان مسئولیت اجتماعی که مسئولان پالایشگاه را شایسته تقدیر و دریافت لوح «محصول سبز» ساخته است؟
بهگفته کارشناسان ایمنی کار «وقتی کارفرمایان پروژههای نفت و گاز تصمیم میگیرند که بر سرعت اتمام پروژههای در دست احداث و یا توسعه بیفزایند، احتمال وقوع حوادث کار در چنین محیطهایی افزایش مییابد. در اصل استدلال این کارفرمایان این است که مدتی پس از راهاندازی زودهنگام، کل پروژه احداث تمام میشود. آنگاه میتوان با رعایت کامل قوانین ایمنی از همه ظرفیتهای موجود بهرهبرداری کرد … با توجه به اینکه مشکلات اقتصادی باعث ایجاد تأخیر در اتمام پروژههای نفت و گاز شده، ممکن است استدلال شود که اصرار بهرهبرداری زودهنگام از این پروژهها از نظر اقتصادی میتواند اقدامی مقرون به صرف باشد.»
برادر یکی از کارگران کشته شده که خود وی نیز کارگر پیمانی پالایشگاه شازند است، میزان ایمنی شرایط کار را مشخص میسازد:
«به ما اینطور گفته شده است که برادر من (محمود مولایی) و مرحوم دهقانی هنگام بالارفتن از یکی از برجهای مستقر در واحد ۱۸ بر اثر استنشاق گاز سولفید هیدروژن بیهوش میشوند. آقای ابراهیمی که پایین برج بوده است، خود را به سرعت به آن ۲ نفر میرساند اما او هم بیهوش میشود. ۲ مامور آتشنشانی هم که وارد میشوند تا این ۳ نفر را نجات دهند، اکسیژن بههمراه نداشتند و آنها نیز همانجا بیهوش میشوند. در نهایت هنگامی که نیروهای کمکی برای نجات مصدومان وارد صحنه میشوند، ابتدا ۲ نیروی آتشنشانی را نجات میدهند و پس از حدود ۴۵ دقیقه برادر من و ۲ کارگر دیگر را از برج پایین میآورند و به بیمارستان منتقل میکنند. در واقع ۳ جنازه را به بیمارستان تحویل میدهند. یکی از دلایل مرگ برادرم و ۲ کارگر دیگر، سهلانگاری کامل تیم ایمنی پالایشگاه برای رساندن آنها به بیمارستان است.»
با تعریف جدیدی از «مسئولیت اجتماعی» آشنا میشویم: سرعت در به اتمام رساندن پروژهها و تأخیر در نجات جان کارگران.
مسئولین دولتی میباید امنیت جانی کارگران شاغل در بخشهای واگذار شده به پیمانکاران را تأمین کنند. وظایف قانونی مسئولین دولتی در فصل چهارم قانون کار (ماده ۸۵ تا ماده ۱۰۶) مشخص شده است. قانون کار، اداره کل بازرسی وزارت کار را موظف میکند که بر اجرای صحیح مقرارت قانون کار و دستورالعملهای مربوط به حفاظت فنی، نظارت داشته باشد.
اين حادثه و حوادث مشابه آن نشان میدهد كارگران كه فاقد تشكلهای مستقل خویش هستند در برابر چنين حوادثی امنيت ندارند. ایجاد تشکلهای مستقل کارگری، شمول قانون کار به تمام کارگاهها و مراکز تولیدی کشور و لغو تمام قوانین مغایر آن، و بالاخره تقویت بازرسی ادارات کار برای تأمین امنیت محیط کار، اولین گامها برای کاهش فاجعه انسانی مرگ کارگران در حوادث کار است.
