دیوار محافظهکاری مقابل پردههای اکران «خانه پدری»
چکیده :بعد از فیلم سینمایی من «عصبانی نیستم» این بار نوبت به فیلم «خانه پدری» رسیده است که با مخالفت مجلسیان برای اکران مواجه شود. فیلم خانه پدری آخرین ساخته کیانوش عیاری در اولین روزهای دی ماه سال جاری به روی پرده چند سینمای تهران آمد. اما ابراز نظرها و مخالفت های برخی نمایندگان تندرو از روزها پیش آغاز شد....
کلمه – گروه فرهنگی: بعد از فیلم سینمایی من «عصبانی نیستم» این بار نوبت به فیلم «خانه پدری» رسیده است که با مخالفت مجلسیان برای اکران مواجه شود. فیلم خانه پدری آخرین ساخته کیانوش عیاری در اولین روزهای دی ماه سال جاری به روی پرده چند سینمای تهران آمد. اما ابراز نظرها و مخالفت های برخی نمایندگان تندرو از روزها پیش آغاز شد.
فیلم «خانه پدری» پس از ۳ سال توقیف در جشنواره فجر سی و دوم اکران شد و بیشتر منتقدان آن را ستودند. حسین معززی نیا در صفحه فیس بوکش درباره این فیلم نوشته است یکی از بهترین فیلمهای تاریخ سینمای ایران. موحد منتقم در روزنامه شرق در باره این فیلم گفته: عیاری در خانه پدری، روی فرهنگی زوم کرده است که در بطن خود پنهان کاری را پرورش میدهد و همه جنایتها و خشونتها و گرههای بعدی نیز از دل آن زاده میشود. شخصیتهای فیلم خانه پدری عامدانه در تلاش هستند تا دیگران متوجه کار آنها نشوند. خانه پدری یکی از بهترینهای سینمای ایران در چند سال اخیر است که از هر نظر یادآور جدایی نادر از سیمین است که نشان دهنده بحرانهای اخلاقی و اجتماعی است که از پس یک صفت نکوهیده اجتماعی میآیند.
این فیلم که قصه اتفاقهای یک خانه قدیمی را از سال ۱۳۰۸ (اواخر دوره قاجار) تا ۱۳۷۹ روایت میکند با بازیگرانی همچون مهدی هاشمی، شهاب حسینی و مهران رجبی، ناصر هاشمی، مینا ساداتی، نازنین فراهانی و… در چند اپیزود ساخته شده و مسائل و مشکلات زنان ایران را در هفتاد سال اخیر به تصویر کشیده است.
اما این چندان به مذاق جریان های تندرو خوش نیامده است. نماینده های تندرو مجلس که این بار قبای دلواپسی فرهنگی به تن دارند از اکران فیلم نگرانند.
مرتضی آقا تهرانی نایب رئیس اول کمیسیون فرهنگی مجلس درباره اکران فیلم خانه پدری در گروه هنر و تجربه گفت: مجلس درباره فیلم «خانه پدری» نظر دارد و محتوای آن را مناسب نمی داند و معتقد است این فیلم نباید از امتیاز اکران استفاده کند.
وی افزود: غیر از مجلس این فیلم مورد نقد بسیاری از کارشناسان از جمله برخی مسئولان ارشاد است ولی اینکه چطور می شود فیلمی که هم سرمایه گذار اول آن یعنی نیروی انتظامی و هم خود مسئولین ارشاد با آن مساله دارند باید اکران شود.
آقا تهرانی تصریح کرد: این اتفاق بدی است که تاریخ یک ملت به جهت کج سلیقگی و یا عدم آگاهی مورد هجمه قرار گیرد به شکلی که نشان داده شود که چند نسل از پدران یک خانواده نگاه تبعیض آمیز و وحشیانهای نسبت به زنان خود دارند.
نایب رئیس اول کمیسیون فرهنگی مجلس ادامه داد: این چه منطقی است که وقتی چنین فیلمی تاریخ یک ملت را به این شکل نمایش می دهد امکان اکران عمومی پیدا کند، تنها به این جهت که یک کارگردان از دست مدیران فرهنگی کشور ناراحت نشود.
وی افزود: وظیفه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن تکریم شخصیت هنرمندان، حفظ ارزشهای ملی و اسلامی است و در این باره نباید اغماض کنند.
آقا تهرانی گفت: برخی مسئولین ارشاد هم دغدغه های مشابهی را با مجلس دارند که اقدام اخیر وزیر ارشاد در جلوگیری از اکران فیلم فتنه از آن موارد است اما آنها گاهی به جهت آنکه در وسط میدان هنر قرار دارند و رو در رو با هنرمندان قرار می گیرند، ملاحظاتی می کنند.
نایب رئیس اول کمیسیون فرهنگی مجلس در پایان گفت که در صحبت هایی که با مسئولین ارشاد داشتیم نگرانی کمیسیون فرهنگی به آن ها منتقل شد و نتیجه عدم اکران این فیلم خواهد بود.
البته برخی کارگردانان سینما همچون جمال شورجه هم با اکران فیلم موافق نیستند. او در گفت و گویی گفته است:” به عقیده من این فیلم نباید اکران شود، شاید با اصلاحاتی بتوان تلخی و زهر این کار را کمتر کرد بعد از اصلاحات شاید بتوان فیلم را نمایش داد. البته من هیچ گاه به این که فیلم اصلاح شود فکر نکردم، اما شاید این اتفاق بهتر باشد که فیلم اصلاح شود.”
اما این بار بالاخره خانه پدری برخلاف من عصبانی نیستم که از نوبت اکران خارج شد، به سینماها راه پیدا کرد. هنرمندان و کارگردانان از اکران فیلم ابراز خوشحالی کردند. آنان نگران روندی بودند که از چندی پیش درباره فیلم های در نوبت اکران از سوی نمایندگان مجلس و جریان تندرو به وجود آمده بود.
نرگس آبیار(کارگردان فیلم شیار ۱۴۳) که این روزها فیلمش سروصدای زیادی کرده است؛ عیاری را کارگردانی معرفی میکند که وزنهای در سینماست و به گردن سینما حق دارد: جدا از فیلم «خانه پدری» نگاه رئال و مستند عیاری آموزههای زیادی برای سینما دارد که بسیاری از سینماگران از کارهای او الهام میگیرند. از دیگر سو با تمام مخالفتها و فضاسازیها پیرامون فیلم ایشان سعهصدر داشتند و سعی بر حل بدون حاشیه داشتند که مخالفت با فیلم جفاست و امیدوارم موضوع مسالمتآمیز حل شود.
او برخوردهای سلیقهای با فیلمهایی که دارای پروانه نمایش هستند را به دلیل خلاء یک تعریف واحد از فیلم اجتماعی دانست: من با فیلمی که قصد توهین به مقدسات را دارد مخالفم و مطمئنا چنین فیلمی پروانه نمایش هم نخواهد گرفت. به هر حال وظیفه فیلم اجتماعی نمایش ناهنجاریهای جامعه است و مشکل از آنجا شروع میشود که یک تعریف درست از مولفههای این ژانر فیلمسازی وجود ندارد.
آبیار با تاکید بر این مطلب که باید رسالت اینگونه سینما برای عدهای حل شود، ادامه داد: هدف سینمای اجتماعی پرداختن به ناهنجاریهاست تا جامعه را متوجه مشکلات موجود کند و در کنار رساندن این پیام مخاطب را با ناامیدی از سالن خارج نکند. اما به دلیل عدم وجود یک معیار مشخص با چنین رفتارهایی مواجه میشویم که البته این مشکل در مورد سینمای ضدجنگ هم صدق میکند. این امکان وجود دارد هر اثری که تبعات و مسائل مربوط به جنگ را به تصویر بکشد؛ برچسب ضدجنگ بر آن بخورد.
نمیتوان خشونت سکانس اولیه فیلم را نادیده بگیریم اما قرار نیست ۷۵ میلیون ایرانی از کوچک و بزرگ راهی ۵ سینما شوند برای تماشای خانه پدری. از دیگرسو چرا باید فیلمی که دارای پروانه نمایش از وزارتخانه مربوطه است به دلیل مخالف گروهی اقلیت به حاشیه برود و از اکران عمومی در سینماها محروم شود.
سعید سهیلی کارگردان سینمای ایران درباره نمایش فیلم«خانه پدری»میگوید: «اکران این فیلم سینمایی به دلایل متعدد باعث خوشحالی همه اهالی سینما است؛ چرا که فیلم خوبی است و کارگردان بزرگی چون کیانوش عیاری ان را ساخته است و یکی از محصولات سینمای ایران است.به هر حال گروه بزرگی زحمت کشیدند و جمع شدند تا چنین فیلمی ساخته شود و باید اکران شود تا مخاطبش را پیدا کند و همه این دلایل باعث می شود از اکران این فیلم خوشحال باشیم.»
او ادامه داد: «هر چند که دوست داشتم این فیلم را در اکران گستردهتری ببینم اما قطعا حضور این فیلم در گروه هنر و تجربه را نیز باید به فال نیک گرفت و این نشان میدهد که در همه این سالها که جلوی نمایش این فیلم گرفته شده است دلایل معقول و منطقی نداشته است و صرفا سلیقه عده معدودی باعث شده تا فیلم نمایش داده نشود.خصوصا اینکه همه اهالی سینما و صاحب نظران نیز معتقدند یکی ازدرخشانترین فیلم های سالهای اخیر سینمای ایران«خانه پدری»است.»
سهیلی افزود: «ساختار مناسب و جذاب همراه با قصهای خوب باعث می شود این فیلم درخشان دیده شود و متاسفم که چند سال در محاق توقیف بود و باز هم از اکران آن خوشحالم و امیدوارم اکران بسیار خوبی داشته باشد.»
مسعود آبپرور کارگردان سینما و تلویزیون معتقد است که اکران «خانه پدری» اتفاق مثبتی در سینمای ایران است.
او میگوید:«آنقدر از شنیدن این خبر که این فیلم بالاخره راهی اکران میشود خوشحال شدم که نمیتوانم توصیفش کنم.فکر میکنم ناگزیریم به مانند ادمهای توسعه یافته در یک جامعه در حال توسعه رفتار کنیم.قرار نیست با نمایش یک فیلم انقلابی بر پا شود. اگر فکر میکنیم جامعه رو به رشدی داریم سینما هم می توانند مثل سایر ارکان اجتماعی در جهت تحکیم جامعه قدم بردارد و نه نابودی آن.»
آبپرور ادامه داد: «تحمل فیلمی که شاید خیلی با سلیقه ما همخوانی نداشته باشد قطعا نشان از روشنفکر بودن ما است و اینکه بتوانیم نظرات مختلف را بشنویم اتفاق خوبی است.در نهایت اکران بسیار موفقی را برای فیلم«خانه پدری» آرزو میکنم.
کارگردان فیلم سینمایی «مزارشریف» تاکید کرد وقتی مسئولان براساس قانون تصمیم میگیرند، اعتراض به آن منطقی نیست.
به گزارش خبرآنلاین، حسن برزیده درباره نمایش فیلم سینمایی«خانه پدری» گفت: «قطعا پس از مدتها کش و قوس بر سر اکران این فیلم سینمایی مسئولان ذیصلاح برای نمایش این فیلم مشکلی ندیدند و طبیعی است که در چنین شرایطی فیلم اکران شود.»
او گفت: «بسیاری از اهالی سینما این فیلم را دیدهاند و تقریبا بسیاری بر این عقیدهاند که فیلم بسیار اززشمندی است و مشکل حساسیتزایی ندارد. بنابراین اذهان عمومی و مسئولان معتقدند که این فیلم اشکالی برای نمایش ندارد و قطعا اکران این فیلم اتفاق خوبی است.»
برزیده همچنین درباره جایگاه فیلمسازی عیاری در سینمای ایران گفت: «بدون شک کیانوش عیاری از جمله فیلمسازان مطرح سینمای ما است و قطعا فیلم او ارزش هنری زیادی دارد و البته با نمایش این فیلم نیز بسیاری از تابوها شکسته خواهد شد. اینکه وقتی قانون چیزی را بلا اشکال میداند و آن را تایید میکند. نباید به این قانون معترض بود.»
هرچند این فیلم با محدودیت نمایش فقط در پنج سینما مواجه است ولی برای سینمای ایران که منتظر اکران این فیلم بود اتفاق مبارکی است.
