ایران تشنه است؛ قطره قطره خشک تر می شود

چکیده :حسین آخانی، عضو هیأت علمی دانشکده علوم دانشگاه تهران می‌گوید: کاری که انجام شده این است که مدیریت آب به سوی منافع شهریان هدایت شده است. با سیاست‌هایی که در سدسازی وجود داشته حقابه بسیاری از جوامع بومی گرفته‌ شده و آب‌ها به شهرها هدایت شده و در آنجا هم بدون این که مدیریت صحیحی از نظر مصرف وجود داشته باشد آب در حال هدر رفتن است. تاسف من این است که وقتی وزیر نیرو اعلام می‌کند الان تهران با بحران بی‌آبی مواجه است و هنگامی که دستگاه‌هایی مانند وزارت نیرو می‌دانند تهران بیشتر از این نمی‌توان آب را تامین کند چرا جلوی ساخت و سازهای بی‌رویه در تهران گرفته نمی‌شود؟ اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، به نظر من ایران با بزرگترین دشمن خودش مواجه خواهد شد...

کلمه – گروه اجتماعی: آن بحرانی که خیلی دیر اطلاع رسانی شد خیلی زود به شهرها رسید. اگر تا دیروز خبرها مربوط به خشک شدن تالاب ها و دریاچه های دور از مرکز بود امروز خبرها حاکی از آن است که سدهای پایتخت در حال خشک شدن هستند، تا آنجا بحران بی آبی در شرق تهران جدی است.

خسرو ارتقایی مدیر عامل شرکت مدیریت آب منطقه‌ای تهران در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا در خصوص دلیل بحرانی‌تر بودن اوضاع مخازن سدهای شرق نسبت به غرب تهران گفت: در غرب تهران می‌توانیم آب کشاورزی را کم کرده و به شرب تخصیص دهیم اما در شرق این امکان وجود ندارد.

وی افزود: آب سد لار در شرق تهران فرار می‌کند و به مصرف کشاورزی مازندران می‌رسد و ما امکان مهار آن را نداریم، سد لتیان هم که تخصیص کشاورزی ندارد و ماملو نیز هنوز وارد مدار نشده است لذا قدرت مانور نداریم زیرا در شرق مازاد آب نداریم که بتوانیم حقابه جایی را کم و وارد شبکه شرب کنیم.

شاید برای همین است که مردم شرق تهران خیلی زود طعم قطع شدن آب را چشیدند.اما مگر این بحران می تواند یک شبه به وجود آمده باشد؟ حداقل این پیش بینی می توانست از زمستان گذشته کلید بخورد که وضعیت بارش بسیار نگران کننده بود.

مجموع تمام روزهای بارانی و برفی تهران در نیمه دوم سال 92 آن قدر ناچیز بود که باید واقعا نسبت به آینده وضع آب نگران بود. اما به نظر می رسد کمتر کسی این مساله را جدی گرفت. چراکه همچنان ساخت و سازها ادامه پیدا کرد. شست و شوهای خودرو در بسیاری از کارواش های شهر با آب شرب انجام شد تا کار به اینجا رسید که برای تامین آب شرب با مشکل مواجه شویم.

البته این نبودن مدیریت آب میراثی است که از دولتی به دولت دیگر می رسد. آنچه امروز ما در روستاهای دور و نزدیک و در شهرهای بزرگ با آن دست به گریبان هستیم چیزی است که سرآغازش از دولت مثلا عدالت محور احمدی نژاد بوده که حال همان بی تدبیری دست ها را بسته است.

هم او که می خواست آب دریای خزر را به مرکز کشور برساند و آب خلیج فارس را شیرین کند. کار حتا به جایی رسید که در یکی از سفرهای استانی به شمال کشور کلنگی هم به همین منظور به زمین زده شد.

حالا که یک سال از رفتن احمدی نژاد می گذرد، معصومه ابتکارˈ در گفت و گو با ایرنا، اگفت: متاسفانه در بحث مدیریت کلان آب به خصوص احداث سدهای آبی در مناطق مختلف کشور ملاحظات و ارزیابی زیست محیطی لازم انجام نشده است.

وی افزود: احداث سدهای بیش از نیاز به دلیل نوع سازه هایی که در ساخت آنها استفاده شده است مانع از جاری شدن آب ها در منابع طبیعی و سیراب شدن رودخانه ها و سفره های زیر زمینی در مناطق مختلف کشور شده است.

ابتکار گفت : علاوه بر سدسازی با سازه های غیراصولی، کاهش بارندگی و برداشت بی رویه از منابع آبی و سفره های زیر زمینی به خصوص در دهه اخیر و عدم نظارت شایسته دولت در این خصوص از عوامل بروز خشکی رودخانه ها و تالاب های کشور و بروز خشکسالی فعلی است .

وی، همچنین با تاکید بر لزوم بازنگری جدی در سیاست های کلان بخش کشاورزی اظهارکرد: بخش کشاورزی در کشور در شرایط فعلی نیازمند یک انقلاب و تحول اساسی در زمینه شیوه ها و روش های مصرف بهینه آب و همچنین توجه به الگوی صحیح کشت است و در غیر اینصورت مشکل کم آبی کشور و خشکسالی حادتر می شود.

عباس محمدی فعال محیط زیست و عضو هیات موسس انجمن کوهنوردان ایران در میزگرد خبرآنلاین در فروردین امسال درباره این عدم مدیریت گفته بود: آب شهر با آب کشاورزی بسیار تفاوت دارد و گرانقیمت است که با شبکه پیچیده‌ای باید به تمام خانه‌ها برسد. این آب ده‌ها برابر آب کشاورزی هزینه می‌برد و این توصیه‌ها که باید شهروندان در مصرف آب صرفه‌جویی کنند درست است. این هم که گفته می‌شود 90 درصد آب به کشاورزان داده می‌شود، واقعا اینطور نیست که آن کشاورز 90 درصد آب را مصرف می‌کند بلکه باز هم مدیران بخش آب این را نمی‌گویند که از آبی که پشت سدها مهار می‌شود چه مقدار آن به دست کشاورز می‌رسد؟ شبکه آبیاری زیر سدها اصلا تکمیل نیست. مثلا زیر سد دز بیشتر مردم هنوز با همان سبکی آبیاری می‌کنند که قبل از ساختن سد آبیاری می‌کرده‌اند.

در زیر سد سفیدرود که الان نیمی از آن را رسوب گرفته است، مردم منطقه لاهیجان و لنگرود از آبیاری سنتی و آب چاه و رودخانه استفاده می‌کنند. یعنی این که سدسازها می‌گویند آب را مهار و تنظیم می‌کنیم و به دست کشاورز می‌رسانیم حرف درستی نیست. سدها ساخته می‌شوند اما کارایی که برایشان در روز اول تعریف می‌شود را ندارند. درباره آب شهری هم همین موضوع مطرح است. آبی که در لوله به خانه‌ها می‌رسد حداقل ۳۰ درصد آن وسط راه یعنی مثلا از سد کرج تا تهران گم می‌شود، چون شبکه فرسوده است و به جای این که شبکه را اصلاح کنیم، فقط سد ساخته‌ایم. این فاجعه است که آب چند استان را می‌گیریم و می‌آوریم تهران. مازندران و گیلان خودشان با کمبود آب مواجهند بعد آب سفیدرود را می‌آوریم تهران و آن را در شبکه هدر می‌دهیم.

همچنین حسین آخانی، عضو هیأت علمی دانشکده علوم دانشگاه تهران می‌گوید: کاری که انجام شده این است که مدیریت آب به سوی منافع شهریان هدایت شده است. با سیاست‌هایی که در سدسازی وجود داشته حقابه بسیاری از جوامع بومی گرفته‌ شده و آب‌ها به شهرها هدایت شده و در آنجا هم بدون این که مدیریت صحیحی از نظر مصرف وجود داشته باشد آب در حال هدر رفتن است. تاسف من این است که وقتی وزیر نیرو اعلام می‌کند الان تهران با بحران بی‌آبی مواجه است و هنگامی که دستگاه‌هایی مانند وزارت نیرو می‌دانند تهران بیشتر از این نمی‌توان آب را تامین کند چرا جلوی ساخت و سازهای بی‌رویه در تهران گرفته نمی‌شود؟ اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، به نظر من ایران با بزرگترین دشمن خودش مواجه خواهد شد.

این بی تدبیری ها و عدم مدیریت ها به همین جا تمام نمی شود. همانطور که دکتر کردوانی کویر شناس جنگ آینده در دنیا را جنگ آب می داند و گفته بود: آب دریای خزر در گیلان و مازندران در حال سمی شدن هستند. از طرفی سد گیلان درحال خشک شدن است و دلیل آن وجود 11 سدی است که روی شاخه قزل اوزن می زدند و از طرفی دشت محصولات خراسان امسال 900 میلیارد تومان پسته برداشت کرده در صورتیکه این دشت درحال نابودی است و آب ندارد. درسال 60 این دشت ممنوع البرداشت بود. 5000 هزار هکتار پسته داشت اما الان 25000 هزار هکتار پسته برداشت کرده است. یکی دیگر از مواردی که توسعه باعث نابودی آب ها شده، سد سفیدرود است که در طول 50 سال 170 هزار هکتار شالیزار گیلان را آبیاری می کرد.

به زودی برای آب با هم جنگ خواهیم کرد

دوباره بر می گردیم به سالیان سال پیش . زمانی که قبایل بر سر آب با یکدیگر می جنگیدند اگر این بحران مدیریت نشود. این جنگ و اختلاف بر سر آب خیلی دور نیست.

همان طورکه انسان پیر می شود و از بین می رود آب هم پیر می شود و از بین می رود. دشتها و رودهای تهران نیز پیر شده و آب ندارند. مقدار آب ثابت است ولی مصرف رو به افزایش، به همین جهت باید هر چه سریعتر مردم را به مشارکت طلبید و پیش از فاجعه آن را علاج کرد.

این در حالی است که هنوز اعتراض ها بر سر خشک شدن دریاچه ارومیه که به کشته شدن چند نفر در دو سه سال گذشته به دست فراموشی سپرده نشده است

خبرگزاری رویترز در گزارشی از کمبود آب در ایران و مدیریت منابع آبی به عنوان یک بحران و چالش امنیتی یاد کرد.

به گزارش فارس خبرگزاری رویترز در گزارشی درباره بحران کم آبی در ایران نوشت: طی 2 دهه گذشته دریاچه ارومیه تقریبا ناپدید شده است و ساکنان اطراف از این موضوع به شدت تحت تاثیر قرار گرفته‌اند.

این گزارش نوشت: کمبود آب یکی از مسائل عمده کشورهای خاورمیانه است جاییکه نرخ زاد و ولد زیاد است و افزایش مصرف و مدیریت ضعیف باعث از بین رفتن منابع و ذخایر آبی شده است. اما ایران در این میان جزء بدترین کشورهای خاورمیانه در این زمینه است.

رویترز در ادامه مدعی شد که ایران با مسائل عمده‌ای از جمله تحریمهای آمریکا مواجه است اما بحران آب در این کشور یک تهدید ویژه محسوب می‌شود که باعث شده در بعضی از شهرهای این کشور وضعیت قرمز اعلام شود.

گری لوئیس هماهنگ کننده سازمان ملل در ایران می‌گوید که کمبود آب یک چالش امنیتی شدید در ایران امروز محسوب می‌شود.

موقعیت ایران را باید در نظر گرفت. به خصوص اینکه در میان کشورهای بحران زده ای مانند عراق و افغانستان و پاکستان قرار گرفته است.

این در شرایطی است که بحران بی آبی فقط مختص ایران نیست و دیگر نقاط جهان را نیز در بر گرفته است. کارشناسان امور آب پیش‌بینی می‌کنند که آب آشامیدنی با روند کنونیِ افزایش جمعیت و تغییرات جوی با یک بحران دوسویه روبرو خواهد شد.

به گزارش ایسنا، کارشناسان امور آب پیش‌بینی می‌کنند که با روند کنونی انفجار جمعیت و افزایش روزافزون تقاضا برای تامین آب، غذا و انرژی و پیامدهای تغییرات جوی، بحران کمبود آب شرب از دو جبهه تشدید می‌شود. تا پایان قرن حاضر میلیاردها نفر تحت تاثیر بحران کم‌آبی قرار می‌گیرند و این مایه حیات به یک عامل پنهان در درگیری‌ها و مناقشات تبدیل خواهد شد.

هیئت کارشناسان بین‌دولتی در امور تغییرات جوی سازمان ملل متحد (IPCC) که برنده جایزه صلح نوبل نیز شده است در ماه مارس امسال (2014) گزارش تکان‌دهنده در این زمینه منتشر کرد. در این گزارش آمده است که حدود 80 درصد از جمعیت جهان با خطر جدی کمبود آب آشامیدنی تهدید می‌شوند و مشاهده شاخص‌های موجودی ذخایر آبی، رشد جمعیت و میزان تقاضا بر این مساله صحه می‌گذارد. در این گزارش همچنین از تغییرات جوی به عنوان یک عامل تشدیدکننده دیگر برای کاهش ذخایر آب آشامیدنی یاد شده است که مساله تامین آب را به شدت به خطر می‌اندازد.

به نقل از خبرگزاری فرانسه، هم‌اکنون حدود 768 میلیون نفر در جهان به آب آشامیدنی سالم دسترسی ندارند در حالی‌ که دو میلیارد و 500 میلیون نفر نیز از آب بهداشتی و سالم محرومند. همچنین یک‌ پنجم ذخایر سفره‌های زیرزمینی آب در جهان خشک شده است. حال به این بحران، افزایش جمعیت را نیز باید اضافه کرد چراکه پیش‌بینی می‌شود جمعیت حدود هفت میلیارد و 200 میلیون نفریِ جهان به 9 میلیارد و 600 میلیون نفر افزایش یابد. در این صورت میزان تقاضا برای آب 55 درصد افزایش خواهد یافت که این مساله در گزارش اخیر سازمان ملل متحد با عنوان گزارش توسعه آب در جهان ذکر شده است.

بیش از 40 درصد از جمعیت جهان نیز در مناطقی زندگی می‌کنند که بحران آب در آنجا جدی است. بسیاری از آنها در سرزمین‌های شمال آفریقا، خاورمیانه و آسیای جنوب غربی زندگی می‌کنند. البته قضیه به همین‌جا ختم نمی‌شود چون باید تغییر در بارش باران و برف و ذوب یخچال‌های طبیعی ناشی از تغییرات جوی و گرمای جهانی زمین را نیز به این بحران بیافزائیم.

و این بی آبی فقط مختص کشورهای خشک و بیابانی مانند ایران و آفریقا و نیست کشور سرسبز و استوایی که نعمتی مانند باران های استوایی را داراست هم امسال دچار مشکل شده است.

در خبرها آمده بود که در پی بروز بحران کم ابی در مالزی مقامات این کشور در برخی مناطق آب را به مدت 150 روز جیره بندی کردند

به گزارش واحد مرکزی خبر از کوالالامپور به نقل از روزنامه استار مالزی، کمبود آب در این کشور و خشک شدن سدها از سال 1998 بی سابقه بوده و به بدترین وضع خود رسیده است. بطوریکه دولت تصمیم گرفته آب مصرفی حدود 3.2 میلیون نفر از ساکنان کوالالامپور و اطراف آن به را مدت 150 روز جیره بندی کند.

خشکسالی طولانی مدت که از ماه مارس در منطقه کلنگ ولی و بخش هایی از ایالت های نگری سیمبلان، مالاکا، پنانگ، کداه و پرلیس آغاز شده از سوی مسئولان این کشور «بحران ملی آب» نام گرفته است.

بروز پدیده آب و هوایی ال نینو و خشکی هوا باعث شده است دمای سطح اقیانوس آرام بیش از پیش گرم شود و بطور غیر معمولی ، باعث خشکی و گرما در بسیاری از مناطق جهان شود.

در سال 1998 نیز آب در کلنگ ولی و نگری سیمبلان سهمیه بندی شد. دولت قصد دارد علاوه بر سهمیه بندی، با تانکر نیز در مناطق بحران زده آب توزیع کند.

دولت ایالت سلانگور هم مبادرت به راه اندازی بیش از 100 پمپ دستی در مناطق مسکونی برای مقابله با مشکلات آبی کرده است.

شهرداری کوالالامپور اعلام کرده است در کنار جیره بندی آب در این شهر 90 دستگاه تانکر را در نزدیکی آپارتمان و مجتمع های مسکونی مستقر کرده است. علاوه بر این دو واحد تصفیه آب بزرگ هم برای تصفیه آب دریاچه ها خریداری و نصب شده است.