هیات مذاکره کننده ایرانی راهی وین شد/ ظریف: چیزی برای پنهان کردن نداریم

چکیده :مهمترین دور مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 از امروز 11 تیر ماه در وین آغاز می شود. مذاکراتی که می تواند نه تنها در تاریخ ایران بلکه در تاریخ دنیا تاثیر گذار باشد. مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 در مرحله حساس و دشوار قرار دارد، دو طرف اختلاف نظر های متعددی دارند و از سوی دیگر هر دو طرف به حساسیت و اهمیت رسیدن به توافقی جامع آگاه و معترفند....

کلمه- گروه بین الملل: مهمترین دور مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 از امروز 11 تیر ماه در وین آغاز می شود. مذاکراتی که می تواند نه تنها در تاریخ ایران بلکه در تاریخ دنیا تاثیر گذار باشد. مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 در مرحله حساس و دشوار قرار دارد، دو طرف اختلاف نظر های متعددی دارند و از سوی دیگر هر دو طرف به حساسیت و اهمیت رسیدن به توافقی جامع آگاه و معترفند.

هیات مذاکره کننده هسته‌ای کشورمان بامداد روز چهارشنبه برای ادامه مذاکرات در چارچوب مذاکرات توافق جامع با کشورهای 1+5 به سرپرستی محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه راهی وین شد. رییس هیات مذاکره کننده را در آغاز آخرین دور مذاکرات معاونان وی و حمید بعیدی‌نژاد، محمد امیری و محمد داودنیا همراهی می‌کنند و قرار است مشاوران حقوقی در ادامه کار به تیم بپیوندند.

به گزارش ایسنا، ششمین دور مذاکرات هسته‌ای از روز چهارشنبه 11 تیر در وین و با مذاکرات دو جانبه کاترین اشتون و محمدجواد ظریف آغاز و احتمالا تا پایان تیرماه ادامه می‌یابد.

محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان در مقاله‌ای که در روزنامه لوموند چاپ فرانسه و پیش از برگزاری آخرین دور از مذاکرات میان ایران و 1+5 منتشر شده، با بیان این که ما هیچ چیزی برای مخفی کردن نداریم تاکید کرد که تمام برنامه و سیاست هسته‌ای ایران کاملا صلح‌آمیز است.

متن کامل مقاله محمد جواد ظریف که پیش از برگزاری آخرین دور از مذاکرات میان ایران و 1+ 5 در روزنامه لوموند، چاپ فرانسه منتشر شده، بدین شرح است:

«دور آینده مذاکرات هسته‌ای بین ایران و گروه 3+3 این هفته در وین در تاریخ 2 جولای آغاز خواهد شد. این آخرین دور – البته طولانی – قبل از اولین مهلت زمانی (20 جولای) توافق موقتی است که در تاریخ 24 نوامبر 2013 مورد موافقت قرار گرفت.

ایران اراده سیاسی جهت «دستیابی به یک راه حل جامع دراز مدت مورد توافق طرفین» را دارد. لکن، گفت‌وگوها تنها زمانی می تواند به نتیجه موفقیت‌آمیزی برسد که کلیه طرف‌ها به یافتن راه حل‌های قابل قبول طرفین که در راستای اهداف توافق شده مندرج در توافق موقت ما می‌باشد، متعهد باشند: «تضمین اینکه برنامه هسته‌ای ایران انحصارا صلح آمیز می باشد» و «برداشتن جامع کلیه تحریم های شورای امنیت، همچنین تحریم های چندجانبه و ملی مرتبط با برنامه هسته ای ایران».

در حالی که دوراندیشی و تحلیل معقول می تواند موفقیت را تضمین نماید، بالعکس خیالبافی و سوء محاسبه می تواند موجب یک فرصت از دست رفته جدید شود.

طی 100 روز از قبول مسئولیت گفت‌وگوهایمان با شش قدرت جهانی، «برنامه اقدام مشترک» منعقد شد. این معامله تاریخی – که اولین مورد طی یک دهه بوده است – بر دو محور اصلی مبتنی است. نخست اینکه، غربی ها نسبت به حقانیت ما در دفاع از حقوق، حیثیت و احترام اذعان کنند. دوم آنکه، آمادگی مبنی بر اینکه نشان دهیم فعالیت های هسته ای ما انحصارا صلح آمیز می باشند.

آژانس بین المللی انرژی اتمی راستی آزمایی کرده است که ما نسبت به قول های خود پایبند بوده ایم. همکاری که ما در حال حاضر با آژانس داریم طی سالهای اخیر بهترین همکاری است. ما همین مسیر را در راستای تحقق اولویت های امنیت ملی خودمان دنبال می کنیم که از جمله شامل این می‌گردد که ما به موجب تعهدات‌مان در جستجوی بمب هسته‌ای نیستیم.

ما هیچ چیزی برای مخفی کردن نداریم. تمام برنامه و سیاست هسته‌ای ما کاملا صلح آمیز است و این برنامه به منظور پاسخگویی به نیازمندی های صلح آمیز ایران در زمینه بهداشت، انرژی و حوزه های مشابه شکل گرفته است. در بسیاری از موارد، متعاقب اینکه تلاش‌های بین‌المللی جهت دستیابی به بازار آزاد ناکام ماند، از جمله محروم شدن از بهره مندی از سهام خود در اورودیف فرانسه، ایران بر توسعه زیرساخت ملی تمرکز کرد.

با نادیده گرفتن این واقعیات و ارائه نادرست حقایق، گروه‌های فشار اندکی البته صاحب قدرت در اروپا و ایالات متحده به طور بسیار مضحکی جبهه‌ای به راه انداخته اند که برنامه ایران دارای سمت و سوی تسلیحات هسته ای است و ایران می تواند طی یکی دو ماه مواد شکاف پذیر کافی برای ساخت یک بمب را تولید نماید. فلذا، استدلال آنها این است که برنامه هسته ای ما می بایست تاحدود زیادی محدود شده تا اینکه ایران از توسعه بمب های هسته ای فاصله گیرد. این رویکرد بر ارائه نادرست مراحل، زمان و خطرات شتاب به سمت بمب مبتنی است. همچنین این رویکرد تعهدات و اولویت های ثابت شده ایران را نادیده می گیرد.

یک بررسی علمی و فنی جدی، برعکس کارتون جنجالی که در مجمع سازمان ملل متحد دو سال پیش بر سر زبان ها افتاد، به روشنی نشان می دهد که چنانچه ایران تصمیم آن داشت که به سمت گریز هسته ای حرکت کند، این کار را چند سال پیش می کرد و نه ظرف چند ماه. همه بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی می بایست اخراج می شدند. برنامه صلح آمیز تحت نظارت بین المللی می بایست به مواد شکاف پذیر مناسب تسلیحات بازطراحی می شد. برنامه مذکور می بایست به فلزات، در مدل مورد نیاز یک بمب و انجام بسیاری دیگر از فرایند تسلیحاتی پیچیده تبدیل می گردید. ایران هیچ یک از این مراحل را انجام نداده است.

حتی زمانی که ما وقت داشتیم، ما به سمت بمب نرفتیم. بین سالهای 2005 تا 2013، هنگامی که روابط ایران با غرب و همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی در سطح پائینی بود، ما زمان کافی داشتیم، کمتر محدودیت های بین المللی وجود داشت، نسبتا نظام نظارت ساده تری اجرا می شد و سانترفیوژ کافی برای رفتن به سمت یک بمب را داشتیم. ما حتی هزینه نظام تحریم های وسیع و ناعادلانه ای را پرداخت کردیم که حتی برای آنهایی که به سمت اشاعه سلاح های هسته ای حرکت کرده بودند مورد استفاده قرار نگرفت. اما همانگونه که دو گزارش ارزیابی اطلاعات ملی ایالات متحده در سال های 2007 و 2012 برآن صحه گذاشته اند، ایران گامی به این سمت برنداشته است.

نکته کلیدی این است که آنچه که ایران را از تسلیحات هسته ای دور کرده است، باورهای اخلاقی و مذهبی و همچنین محاسبات استراتژیکی عقلانی است و نه تعداد سانتریفیوژها و یا واحد شکافت هسته ای (SWU). عجیب آنکه برخی در غرب داده های علمی و عملکرد تاریخی را به نفع به راه انداختن افسانه خطرناک مبنی بر اینکه ایران به منظور حفاظت از خویش نیازمند بمب بوده و تا دستیابی به یکی از آنها چند گام بیشتر فاصله ندارد، نادیده می گیرند.

ما امروز، فرصت منحصر به فردی در مذاکرات مان با 3+3 داریم تا اینکه اقدامات اعتمادساز درازمدت و همچنین اینکه ترتیبات نظارتی و راستی آزمایی گسترده ای جهت اعطای تضمینات بیشتر مبنی بر اینکه برنامه هسته ای ایران برای همیشه انحصارا صلح آمیز باقی خواهد ماند، را اجرایی کنیم. برای از پیش رو برداشتن موانع تحقق این دستاورد تاریخی، ما می بایست به آینده نگاه کنیم. البته ما نمی توانیم و نبایست درس هایی که از تاریخ داشته ایم را نادیده بگیریم. درک اینکه چگونه مجموعه ای فرصت های از دست رفته با خیالبافی از دست رفت، اساسی است.

من مستقیما در مذاکرات مربوط به برنامه هسته ای از 2003 تا 2005 درگیر بودم، که در آن زمان تحت مدیریت رئیس جمهور کنونی ایران قرار داشت. بسیاری از خیالبافی ها و مواضع مخرب که امروز من شاهد آن هستم به طور ترسناکی آن چیزی که من آن روزها می دیدم را یادآور می شود. در تاریخ 23 مارس 2005، من در پاریس یک بسته پیشنهادی را به همتاهای اروپایی خودم ارائه نمودم. آن بسته شامل مجموعه ای اقدامات طراحی شده توسط دانشمندان مستقل غیرایرانی جهت تضمین اینکه برنامه هسته ای ما برای همیشه صلح آمیز باقی خواهد ماند، می شد.

پاسخی که ما دریافت کردیم، رد قاطع آن بود. با تحریک دولت بوش، همتاهای اروپایی ما درخواست کردند که ما حداقل تا سال 2015 از غنی سازی خودداری کنیم. اصرار واشنگتن بر غنی سازی صفر در ایران دقیقا نتیجه عکس داشت اما در بهم زدن گفت‌وگوها موفق بود.

اکنون که به سال 2015 نزدیک می شویم، نتیجه زیاده خواهی و گرفتاری های تحریم بسیار مبرهن است. ایران از 200 به در حدود 20،000 سانترفیوژ رسیده است. ظرفیت غنی سازی ما از 3.5 درصد به 20 درصد افزایش یافته است. و راکتور تحقیقاتی آب سنگین اراک نیز یک سال تا راه اندازی فاصله دارد.

اکثر ناظران غربی علنا در مورد فرصت های از دست رفته مربوط به پیشنهاد سال 2005 من اظهار تاسف کرده‌اند. در واقع، سوء محاسبه غرب در آن زمان تا حدود زیادی مسئول آن چیزی است که ما امروز با آن مواجه هستیم. امروز، رئیس جمهور روحانی و من دوباره به میز مذاکرات بازگشته ایم و رویکرد ما تفاوتی نکرده است. متاسفانه، هنوز خیالبافی در برخی از طرف های مقابل وجود دارد. ما تمایل داریم که تضمین کنیم ماهیت برنامه هسته ای ما انحصارا صلح آمیز است. اما از پیشرفت های فنی و دانشمندان خودمان نخواهیم گذشت و نسبت به آنها تمسخر نخواهیم کرد. علاوه بر این عاقلانه نبوده و نفع نظام عدم اشاعه را نیز مورد توجه نخواهد داشت.

هیچ کس نمی تواند ساعت را به عقب بازگرداند. جانفشانی ها انجام شده است. توانمندی ها به طور وسیعی متفاوت است. دانش و تخصص به دست آمده است. هیچ کدام قابل فراموشی نیستند. فشار و تحریم نیز ناکارآمد بوده اند.

با توجه به اینکه ما به مقطعی رسیده ایم که می تواند معامله هسته ای موقت را به راه حل جامع تبدیل کند، من از همتایان خود می خواهم که در مقابل تمایل ما در پرداختن به نگرانی های مربوط به توانمندی های ما، نسبت به تقاضایمان برای حیثیت و احترام با درک برخورد کنند. بیش از همه، من از آنها می خواهم از اینکه خیالبافی ها اجازه پیدا کنند تا مسیر حرکت به سوی پایان بخشی به یک بحران غیرضرور و گشودن افق های جدید را خارج سازد، خودداری نمایند. اینچنین رویکردی نه تنها منتج به راه حل جامع در زمینه برنامه هسته ای خواهد شد، بلکه زمینه ارتقاء همکاری ها جهت اعاده ثبات منطقه ای و افزایش صلح و امنیت بین المللی را فراهم خواهد ساخت.»

عراقچی: حضور 20 روزه‌ در وین نشان‌دهنده‌ جدیت دو طرف است

از سوی دیگر سید عباس عراقچی در گفتگو با ایسنا گفت:‌ حضور 20 روزه‌ وزیر امور خارجه در وین نشان‌دهنده‌ جدیت دو طرف مذاکره برای این که مذاکرات را به نتیجه برسانند، است.

این عضو ارشد تیم مذاکره کننده‌ هسته‌ای ایران با 1+5 با اشاره به مذاکرات وین 6 اظهار کرد: در حالی که خانم اشتون و همه هیات‌ها آمادگی خود را اعلام کرده‌اند ما نیز آمادگی خود را اعلام کرده‌ایم تا بتوانیم مذاکرات را به انتها برسانیم و به توافق نهایی برسیم و اگر به توافقی نرسیم نیز دنیا به آخر نمی‌رسد و فاجعه‌ای رخ نداده است.

بر اساس پیشرفت مذاکرات برای تمدید یا تمدید نکردن مذاکرات تصمیم‌گیری می‌کنیم

عراقچی گفت: در پایان 20 روز (29 تیرماه) با توجه به نحوه‌ پیشرفت مذاکرات تصمیم‌گیری می‌کنیم که آیا لازم است که این گفت‌و‌گوها چند روز و یا حتی چند هفته‌ دیگر تمدید شود یا این که باید فرصتی برای تنفس داده شود یا اصولا امکان رسیدن به توافق و تفاهم وجود ندارد.

دستورالعمل لازم برای به نتیجه رسیدن را داریم

وی در عین حال گفت: این‌ها موضوعاتی است که نمی‌توان در شرایط کنونی درباره‌ آن قضاوت کرد و قضاوت کردن درباره‌ آن هنوز زود است، اما ما به عنوان دیپلمات امیدوار هستیم و از اراده و جدیت لازم و همچنین دستورالعمل‌های لازم برخوردار هستیم تا بتوانیم این گفت‌وگوها را به نتیجه برسانیم.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امورخارجه تاکید کرد: نتیجه از نظر ما زمانی حاصل می‌شود که حقوق هسته‌ای مردم ایران تثبیت شود و مورد احترام قرار گیرد. تلاشی که در 10 سال گذشته در این جهت صورت گرفته است و سختی‌هایی که مردم ایران تحمل کردند به نتیجه برسد.

نحوه مذاکرات در 20 روز آینده در مسیر مذاکرات مشخص می‌شود

عراقچی با بیان این‌که گفت‌وگوها با مذاکرات دو جانبه‌ آقای ظریف و خانم اشتون آغاز می‌شود، اضافه کرد: نحوه‌ی ادامه گفت‌وگوها در این 20 روز در طول مسیر مشخص می‌شود، ممکن است تصمیم بگیریم مذاکرات دو جانبه با همه‌ هیات‌ها داشته باشیم یا گفت‌وگوهای سه جانبه یا دسته جمعی انجام شود. ممکن است بعد از چند روز آقای ظریف تشخیص دهند که لازم است برای مشورت به تهران برگردند و دوباره به وین بیایند و معاونان گفت‌وگوها را ادامه دهند. هر چیزی ممکن است. ممکن است وزیران خارجه 6 کشور در مقطعی برای بعضی از تصمیم‌گیری‌هایی که احتیاج به اراده سیاسی در سطح بالا دارند بیایند. می‌خواهیم از این 20 روز استفاده لازم را برای رسیدن به نتیجه داشته باشیم، شکل این گفت‌وگوها در حین مسیر مشخص خواهد شد.

اگر محدودیت‌هایی را قبول کنیم برای یک دوره‌ زمانی مشخص و موقتی خواهد بود

وی درباره‌ متن توافق نهایی نیز گفت: توافق نهایی یک دوره‌ زمانی خواهد داشت و این چیزی است که در توافق ژنو به آن اشاره شده است. هر تصمیمی که گرفته شود برای یک دوره‌ی زمانی مشخص خواهد بود و البته این دوره زمانی نیز یکی از موضوعات مورد مذاکره است که باید درباره‌ آن تصمیم‌گیری شود، اگر به خاطر اعتماد‌سازی محدودیت‌هایی را قبول کنیم برای یک دوره‌ زمانی مشخص و موقتی خواهد بود.

این عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای کشورمان ادامه داد: تمام گمانه زنی‌هایی که درباره زمان اجرای توافق نهایی صورت می‌گیرد و اعداد و ارقامی که از رسانه‌ها شنیده می‌شود هیچ کدام اصالت ندارد و درست نیست و حتی بعضا با سوء‌نیت بیان می‌شود. به ویژه اعداد و ارقامی که از منابع خارجی درباره‌ دوره زمانی یا مثلا میزان غنی‌سازی می‌شنویم گمانه زنی‌هایی است که صحت ندارد و بعضا برای آلوده کردن فضای مذاکرات با سوءنیت مطرح می‌شود.

هیچ یک از تعهدات ایران در توافق نهایی برای ابد و دائمی نیست

عراقچی ادامه داد: تعهداتی که به عنوان محدودیت‌ها در چارچوب برخی از نظارت‌ها و اقدامات اعتمادساز قبول می‌کنیم دوره‌ی زمانی خواهد داشت. هیچ چیزی از تعهدات ما برای ابد نیست و دائمی نخواهد بود، از این رو تاکید می‌کنم و اصرار دارم که مردم ما به گمانه زنی‌هایی که مشخص نیست با چه نیاتی بیان می‌شود توجه نکنند به ویژه آنهایی که از سوی منابع خارجی منتشر می‌شود.

وی در عین حال درباره‌ راکتور آب سنگین اراک نیز گفت: موضوعاتی که در ارتباط با راکتور اراک مطرح شده بحث پوشیده‌ای نیست. احتمال سوء‌استفاده از یک راکتور آب سنگین برای رسیدن به بمب وجود دارد. بعضی از کشورها نیز این موضوع را لحاظ کرده‌اند. پیشنهادی که ما مطرح کرده‌ایم و هنوز هم این پیشنهاد برقرار است این بوده که ماهیت آب سنگین اراک حفظ خواهد شد. اما با ایجاد برخی از تغییرات فنی به کمک فناوری‌های روز این نگرانی در رابطه با دسترسی به ساخت بمب از این راکتور را از بین می‌بریم و یا به شدت پایین می‌آوریم. به این ترتیب نگرانی‌ها مرتفع می‌شود. این موضوع در پیشنهاد سازمان انرژی اتمی ما بوده است و روی این موضوع کارکرده‌اند.

برد طرف مقابل این است که برایش ایجاد اطمینان می‌شود که سلاح هسته‌ای در کار نیست

عراقچی اضافه کرد:‌ برد طرف مقابل ما این است که برایش ایجاد اطمینان می‌شود که سلاح هسته‌ای در کار نیست. ما فقط اعتماد‌سازی می‌کنیم تا طرف مقابل ما مطمئن شود که برنامه‌ صلح آمیز هسته‌ای ما به سمت مقاصد نظامی نخواهد رفت و البته این امتیازی نیست که ما به آنها می‌دهیم. زیرا ما اصلا چنین اراده‌ای را نداریم و حتی سلاح‌های هسته‌ای را حرام می‌دانیم و در دکترین امنیتی ما جایی ندارد. بنابراین امتیازی نیست که ما به آنها بدهیم. صرفا ایجاد اطمینان می‌کنیم که چنین موضوعی وجود ندارد.

وی افزود: ایجاد این اطمینان احتمالا از طریق قبول برخی از محدودیت‌های موقتی است و انجام برخی اقداماتی که می‌تواند اعتماد ساز باشد. طرف مقابل قطعا این موارد را به عنوان برد و دستاورد خود می‌تواند معرفی کند و ادعا کند که مانع ساخت بمب اتمی از سوی ایران شده است. همان‌طور که قبلا نیز این ادعا را مطرح کرده‌اند و از نظر ما این ادعاها ارزشی ندارد زیرا بمب اتمی جایگاهی در سیاست‌های دفاعی ما و مبانی اعتقادی ما ندارد.

برد ایران در مذاکرات احترام به حقوق هسته‌ای و برنامه غنی‌سازی‌مان است

معاون وزیر خارجه گفت: برد ما در این مذاکرات این است که دنیا به حقوق هسته‌ای ما احترام بگذارد و ما به برنامه‌ غنی‌سازی صلح آمیز خود ادامه دهیم و در عین حال از همکاری‌های بین‌المللی هم بهره مند شویم و تحریم‌ها نیز برداشته شود.

ما هیچ مذاکره‌ای درباره توان موشکی‌مان انجام نخواهیم داد

معاون وزیر خارجه در خصوص طرح برخی از موضوعات مبنی بر این که به دلیل اشاره‌ قطعنامه‌های شورای امنیت به فعالیت موشکی ایران این موضوع نیز در مذاکرات با 1+5 مطرح می‌شود، خاطر نشان کرد: در قطعنامه 1929 به این موضوع اشاره شده است، البته از نگاه ما این موضوع در قالب درخواست از ایران نیست، بلکه به عنوان بخشی از تحریم‌ها آورده شده است. در این باره البته بین طرفین اختلاف نظر وجود دارد از نظر ما سیستم دفاعی و تجهیزات دفاعی ما به هیچ وجه قابل مذاکره نیست و توافق ژنو نیز نمی‌گوید که قطعنامه های شورای امنیت باید اجرا شود بلکه در این توافق آمده است که باید به آنها پرداخته شود. و پرداختن به معنای اجرای آن نیست. این موضوعی است که باید شکل آن در مذاکرات مشخص شود اما ما به وضوح و روشنی گفته‌ایم و از خطوط قرمز تغییر ناپذیر ما است که توان موشکی ایران و توان دفاعی ما به هیچ وجه قابل مذاکره نیست و ما هیچ مذاکره‌ای دراین باره انجام نخواهیم داد.

حضور طولانی ظریف در مذاکرات بین‌المللی چندان عجیب نیست

وی با اشاره این که گفته می‌شود حضور طولانی وزیر خارجه در وین غیر معمول است، گفت: تا حدی غیر معمول است که وزیر خارجه در کشور دیگری به مدت طولانی بماند اما این موضوع در چارچوب مذاکرات بین‌المللی چندان عجیب نیست. کما این که قرار است خانم اشتون نیز در این 20 روز در وین بماند و همه هیات‌هایی که در این مذاکرات حضور می‌یابند که در سطوح بالا هستند این کار را خواهند کرد.

عراقچی افزود: وقتی مذاکرات پیچیده‌ بین‌المللی به آخر خود می‌رسد این شکل را دارد و چندان از نظر ما این موضوع تعجب برانگیز نیست بلکه نشان‌دهنده‌ این است که طرفین برای این که مذاکرات را به سرانجام برسانند جدی هستند و همه نیز درک می‌کنند که موضوعات مورد مذاکره از سختی و پیچیدگی بسیار زیادی برخوردار است. بنابراین لازم است وقت و انرژی مناسبی را صرف آن کنند.