سبحانی: افراط گرایان داخلی در میدان اسراییل بازی می کنند

چکیده :«محمد علی سبحانی» سفیر پیشین ایران در لبنان تاکید کرد که گروه های افراطی مخالف توافق هسته یی از شرایط تحریم علیه کشور سود می برند و موجودیت خود را در تنش، درگیری و جنگ تعریف کرده اند....

کمتر از دو هفته به آغاز روند تدوین پیش نویس توافق نامه ی نهایی ایران و گروه 1+5 در موضوع هسته یی باقی مانده است و بسیاری امیدوارند روند گفت وگوها طبق روال ماه های گذشته، پیش برود. با این وجود هنوز برخی گروه ها و شخصیت ها در داخل و خارج از ایران بر طبل مخالفت خود با روند توافق هسته یی می کوبند.

برای تحلیل و ارزیابی آخرین روند گفت و گوها و دلایل و نشانه های برخی مخالفت ها با این گفت و گوها، خبرگزاری ایلنا مصاحبه ای با محمد علی سبحانی مدیرکل پیشین خاورمیانه ی وزارت امور خارجه و سفیر ایران در لبنانذانجام داده است.

در ادامه متن کامل گفت و گو با محمد علی سبحانی آمده است؛

***ایرنا: با توجه به تجربه و سابقه ی دیپلماتیک شما، به نظرتان از زمان شروع گفت و گوهای هسته یی در سوم آذرماه پارسال، این نشست ها تاکنون چه تاثیری بر جایگاه منطقه یی ایران داشته است؟

**سبحانی: ما یکی از مشکل هایی که در دولت پیشین داشتیم این بود که روابط بین المللی دولت به شکل چشمگیر و محسوسی کاهش یافته بود. ایران روابط مسالمت آمیزی با جهان نداشت و این روابط سرشار از تنش بود و به عبارتی در سوءتفاهم به سر می بردیم.

اما دولت جدید تلاش کرده است در سیاست خارجی تحول ایجاد کند. از این رو، بر حل مساله ی هسته یی بیش از پیش همت گماشت؛ مساله یی که بر سایر موضوع ها نیز اثر منفی برجای گذاشته بود. روی کار آمدن دولت جدید در ایران اعلامی به کشورهای منطقه مبنی بر برقراری روابط مسالمت آمیز بود و از طرف دیگر حل مسایل کشور ما با کشورهای فرامنطقه یی و قدرت های جهانی، به خودی خود می تواند مسایل منطقه را زیر تاثیر قرار دهد.

البته این بهبود روابط، برخی از کشورهایی که رقیب یا مخالف ما بوده اند و از این وضعیت نهایت استفاده را برده اند، نگران کرده است؛ زیرا با بهبود روابط کشور ما با دولت های منطقه، ممکن است فضا برای آن ها محدود شود. با بهبود روابط ایران با سایر دولت های منطقه، خواهیم توانست از توانایی ها و امکانات موجود به نفع بهبود شرایط و توسعه ی کشورمان بهره ببریم و رفع تحریم ها با بهبود روابط خارجی ممکن خواهد شد؛ بدین وسیله وضعیت ایران به سرعت در جهت مثبت تغییر خواهد کرد.

***ایرنا: حل موضوع هسته یی میان ایران و گروه 1+5 تا چه میزانی خواهد توانست روابط کشور ما با کشورهای منطقه را با تغییر جدی رو به رو کند؟

**سبحانی: با پیشرفتی که در گفت و گوهای هسته یی رخ داده است، برخی نگران هستند که مبادا شرایط بازی به ضرر آن ها تغییر کند و جایگاه کنونی خود در منطقه را از دست بدهند؛ به این دلیل که ایران به دلیل بهبود روابط گفتمانی و هم به جهت دارا بودن منابع اقتصادی، از توانایی بالایی برای تبدیل شدن به بازیگری تعیین کننده در منطقه برخوردار است؛ این موضوعی است که موجب نگرانی برخی از کشورهای منطقه شده است. اما لازم به یادآوری است اگر کشور ما موضوع هسته یی را حل کند، این نگرانی ادامه نخواهد یافت.

به اعتقاد من، زمانی که کشورهای منطقه به طور واقعی احساس کنند که ایران و گروه 1+5 در موضوع هسته یی به توافق خواهند رسید، آن ها از برخوردی که با دولت پیشین داشتند و هنوز هم تغییر جدی یی در آن شاهد نیستیم، این روابط به طور کامل تغییر خواهد کرد.

***ایرنا: با شروع گفت و گوهای هسته یی شاهد آن بودیم که برخی از کشورهای عربی منطقه پا به پای اسراییل خود را به عنوان سدی در برابر این گفت و گوها قرار دادند؛ این در حالی است که رفته رفته موضع این کشورها از اسراییل جدا شد و انعطاف بیشتری از خود نشان دادند. آیا به نظر شما این موضوع نتیجه ی رویکرد دولت جدید است که ایران هراسی را کاهش داده است یا این که فشار و اصرار غرب در حل موضوع هسته یی به این رویکرد منجر شده است؟

**سبحانی: این انعطاف ارتباطی با فشار و اصرار غرب ندارد و می بینیم که اسراییلی ها بر غرب فشار می آورند که از عادی سازی روابط ایران و قدرت های بزرگ جلوگیری کند. از این رو، در حال تماس مستمر با لابی خود در آمریکا (ایپک) و استفاده از سایر امکانات خود هستند تا بر روی افکار عمومی مردم ایالات متحده اثر گذارند تا بلکه آمریکا و حتی دیگر کشورهای غربی را از ادامه ی روند گفت و گوهای هسته یی منصرف کنند. البته برخی از کشورهای منطقه که از بهبود روابط ما با غرب نگران هستند نیز به این اقدام مبادرت می ورزند.

اما تاکنون برخی از کشورهای منطقه متوجه این موضوع شده اند که در ایران شرایط تغییر کرده است و این که با حل موضوع هسته یی ممکن است آن ها در یک موضوعی خاص زیان ببینند، اما در سایر موارد از جمله برطرف شدن افراط گری و حفظ امنیت و ثبات در منطقه، آن ها نیز منتفع خواهند شد.

البته به اعتقاد من بیش از آن چه تاکنون در حل موضوع هسته یی صورت گرفته است، نیازمند توافق جامع و کامل در این زمینه هستیم تا بتوانیم به جای قرار گرفتن در شرایط اختلاف، در وضعیت همکاری قرار بگیریم.

***ایرنا: دولت روحانی برای بهبود روابط با کشورهای منطقه لازم است چه معیارهایی را مورد توجه قرار دهد؟

**سبحانی: یک مورد همان بود که اشاره کردم؛ دولت باید ایران هراسی را کاهش دهد. در دولت پیشین گویی مسوولان، گسترش ایران هراسی را جزو وظایف خود قلمداد می کردند. به عنوان مثال بحث «هولوکاست» را که «احمدی نژاد» مطرح کرد، هیچ نتیجه یی برای هیچ فردی در دنیا جز اسراییل نداشت. رژیم صهیونیستی با تکیه بر پرونده ی هولوکاست بیشترین فشار را بر سنا و مسوولان آمریکایی وارد کرد. این جا بود که اسراییل بهانه ی لازم را به دست آورد تا از آمریکا جهت فشار بر ایران امتیاز بگیرد. از این رو، آن ها توانستند با دریافت کمک مالی از کشورهای غربی به تقویت و توسعه ی خود بپردازند و از سوی دیگر همین موضوع باعث شد که با برخی از کشورهای منطقه روابط خود را بهبود ببخشند.

اسراییل نه تنها از موضوع هولوکاست منتفع شد، بلکه از چالش به وجود آمده میان ایران و کشورهای عربی منطقه نیز نهایت استفاده را برد و با خلأ وجود کشور ما، روابط خود را با کشورهای منطقه بهبود بخشید. در نتیجه می بینیم که سیاست دولت پیشین به ترویج ایران هراسی منجر شد.

با نگاهی گذرا به ادبیات حاکم بر دولت روحانی و دولت پیشین به این موضوع پی خواهید برد. رویکرد دولت جدید و نوع برخورد روحانی با موضوع های داخلی و خارجی به گونه یی است که وضعیت تهاجمی شکل گرفته علیه کشورمان را کاهش داده است. گفت و گوهای هسته یی تاکنون در مرحله ی مقدماتی بوده است و به محض امضای توافق نهایی ایران با یک سری تغییر جدی رو به رو خواهد شد که به یقین کشورهای منطقه به آینده ی روابط با تهران امیدوار خواهند شد. این موضوع در مورد سایر کشورها نیز به همین روال بوده و امروز نیز تا حدی این اتفاق افتاده است؛ سفرهای دیپلماتیکی که امروز انجام می شود تفاوت چشمگیری با روابط دیپلماتیک در دولت پیشین دارد.

اوج روابط ایران با سایر کشورهای جهان زمانی است که در موضوع هسته یی توافق نهایی حاصل شود؛ در غیر این صورت به مرحله ی واگرایی برگشت داده خواهیم شد؛ زیرا کشورهای منطقه و فرامنطقه، چشم انداز دیگری را برای خود ترسیم کرده اند.

***ایرنا: با توجه به ادبیات حاکم بر مسوولان کشورمان و ارایه ی تصویری جدید از ایران، چندی پیش مشاهده کردیم که «باراک اوباما» رییس جمهوری آمریکا در جریان حل موضوع هسته یی نه تنها به دنبال اسراییل نرفت، بلکه بارها در این امر با یکدیگر به تنش پرداختند. با وجود این، به نظر شما آیا کارشکنی های اسراییل که تا امروز نیز ادامه داشته است به نتیجه خواهد رسید یا این که با موضع گیری های افراطی تر، خود به انزوا کشیده خواهد شد؟

**سبحانی: این موضوع بستگی به موضوع هسته یی دارد. اگر موضوع هسته یی به توافق نهایی برسد تمام تلاش اسراییل نقش بر آب خواهد شد و همچنین همه ی تلاش ها و کارشکنی های افراط گرایان چه در داخل ایران و چه در داخل آمریکا خنثی خواهد شد. از این رو که در صورت حاکمیت تعادل و تعقل (عقل گرایی)، جایی برای افراط گری باقی نخواهد ماند؛ زیرا افراط گرایان در بحران، جنگ، درگیری و تنش زندگی می کنند.

***ایرنا: افراط گرایان خارجی از دایره ی شمول و اختیار کشور ما خارج هستند و مفیدترین راه برای کنترل آن ها این است که دولت ضمن تکیه بر ادبیات آشتی جویانه بر رویکرد مسالمت آمیز خود پافشاری کند. اما برخی انتقادها و مخالفت های داخلی نیز صورت می گیرد که گاهی از چارچوب و استانداردهای خود خارج می شود. به نظر شما با وجود چنین جوی، حمایت های داخلی تا چه میزان می تواند ما را در حل موضوع هسته یی و دست یافتن به توافق جامع یاری رساند؟

**سبحانی: من نه تنها به انتقاد اعتقاد دارم، بلکه این امر را بسیار لازم و ضروری می دانم. البته انتقاد یا مبتنی بر عقلانیت و منافع ملی است یا این که مبتنی بر تخریب و نوعی انتقام جویی خواهد بود. نوع تخریبی انتقاد بسیار خطرناک بوده است و فرصت لازم را برای افراط گرایان خارج از ایران فراهم می کند و امکان ایجاد اعتماد (اعتمادسازی) را که اصل مسلم و مهم ترین اصل در فرایند گفت و گوهای هسته یی است، با چالش رو به رو می کند.

من به برخی از دوستانی که در داخل ایران اقدام به مخالفت های تند، تهدید و حاشیه سازی می کنند، می گویم که شما در میدان اسراییلی ها (در جهت منافع اسراییل) بازی می کنید. این افراد در صورت بهبود روابط کشور ما با جهان، نخستین ضررکننده خواهند بود. این در حالی است که ما وظیفه داریم از تیم گفت و گوکننده حمایت کنیم و تصویر ذهنی یی را که کشورهای منطقه از برخوردهای دوره ی احمدی نژاد در ذهن خود دارند، اصلاح کنیم. برخوردهای دولت پیشین نیز ضمن این که بهانه ی لازم را برای اسراییل فراهم می کرد، ماده ی خام برای ایجاد کارشکنی علیه ایران را نیز در اختیار این رژیم قرار می داد. بنابراین، با تغییر دولت جدید در ایران، کشورهای منطقه نیز باید به این امر توجه داشته باشند که با شرایط و فضای جدیدی در ایران رو به رو هستند.

***ایرنا: پس به نظر شما این موضوع همان تخریبی است که در لباس نقد صورت می گیرد؟

**سبحانی: به اعتقاد من برخی از این انتقادها تخریب در لباس نقد هستند. انتقاد باید در چارچوب منافع ملی صورت بگیرد و هیچ اشکالی ندارد که برخی موضعی مخالف داشته باشند. اما در برخی مواقع، واضح و مبرهن است که افرادی به دنبال بهانه جویی هستند.

***ایرنا: چندی پیش «صاحبه عربی» همسر رییس جمهوری مراسمی به مناسبت میلاد حضرت زهرا (س) و بزرگداشت روز زن در تالار حافظیه ی کاخ سعدآباد برگزار کرد و همسران وزیران دولت، سفیران کشورهای خارجی در ایران و جمعی از استادان زن دانشگاه ها و زنان فعال در عرصه ی اجتماعی نیز در آن حضور داشتند. برخی از منتقدان ضمن غیراخلاقی خواندن این مراسم، به انتقاد از برگزاری جشن در کاخ پرداخته اند و این اقدام را «بریز و بپاش» دانستند. ارزیابی شما از چنین انتقادهایی چیست؟

**سبحانی: به اعتقاد من، این انتقادها بهانه یی بیش نبودند. بنده از برخی افرادی که در این جلسه شرکت کرده بودند در مورد نحوه ی برگزاری مراسم پرسیدم. آن ها گفتند که مراسم مورد نظر با حفظ شوونات و منظم برگزار شده بود. من با فردی که مورد تایید رهبری، جناح های مختلف و مورد تایید مردم نیز است و در آن جلسه شرکت کرده بود در این ارتباط صحبت کردم؛ اما اجازه ندارم بدون هماهنگی با وی نامش را فاش کنم. وی اظهار داشت تمام قوانین و ضوابطی که نیاز است در یک مراسم رعایت شود، در این مراسم مورد توجه قرار گرفته بود.

در مجموع، من جواب دادن به چنین حاشیه هایی را به صلاح نمی دانم. این گروه، با توجه به رسانه هایی که در اختیار دارند اقدام به یک سری حاشیه سازی هایی می کنند که نباید به آن توجه نشان داد.

***ایرنا: اما لازم است به این حاشیه ها پاسخ داده شود و گرنه در غیر این صورت، مخاطبان امر مورد حاشیه قرار گرفته را مسلم فرض می کنند.

**سبحانی: بله. اما نباید به حاشیه وارد شوند. این موضوع به اندازه یی برای من اهمیت داشت که پیرامون آن به تحقیق و پرس و جو پرداختم.

***ایرنا: بنابراین اگر منبعی وجود نداشت و کسی در پاسخ این موضوع و حاشیه صحبتی به میان نیاورده بود، ابهام های مورد نظر شما چطور پاسخ داده می شد؟

**سبحانی: افرادی که در مراسم حضور داشتند بهتر است که خود به تشریح و ابهام زدایی بپردازند. اگر افراد حاضر، اقدام به پاسخگویی کنند، ادعاهای دروغین و غیرواقعی حاشیه سازان مشخص خواهد شد. بنده نیز چون با پرسش خبرنگاران رو به رو هستم و فردی اصولی نیز هستم به هیچ عنوان حاضر به تکرار حرف های غیرصحیح نیستم و قصد فروختن آخرت خود به بهای اندک را نداشتم؛ بنابراین لازم دیدم به بررسی این موضوع اقدام کنم.

***ایرنا: برخی بر این عقیده اند که در دولت پیشین ریخت و پاش ها کم نبود که از جمله ی آن می توان به سفرهای هیات دولت به همراه اعضای خانواده شان به نیویورک و مسکو اشاره کرد. پس چرا چنین انتقادها و واکنش هایی در آن دولت صورت نمی گرفت؟

**سبحانی: من قصد صحبت کردن پیرامون موضوع های داخلی را ندارم و پرداختن به چنین موضوع هایی را اخلاقی نمی دانم. اما از همین نماینده های اصولگرا در مجلس پرسشی دارم: چگونه زمانی که احمدی نژاد مادر «هوگو چاوز» رییس جمهور ونزوئلا را در آغوش گرفت، صدای این افراد درنیامد؟! این غیراخلاقی ترین کاری است که در هنجار جمهوری اسلامی پذیرفته نیست و به عنوان عملی نامناسب و ناهنجار تلقی می شد.

***ایرنا: شما گفتید که به موضوع های داخلی ورود نمی کنید. به نظر می رسد این گروه تندرو با حاشیه سازی نسبت به برخی از مسایل داخلی اعضای دولت جدید و ارتباط دادن این مسایل با موضوع هسته یی، گویی هدف های بزرگ تری را دنبال می کنند. به عنوان مثال چندی پیش برخی از نماینده های اصولگرای تندرو در مجلس، گفت و گوهای هسته یی را به بهانه ی این شایعه که در آن یکدیگر را با اسم کوچک صدا می کنند زیر سوال بردند. آیا می شود به موضوع های داخلی ورود نکرد، ولی در عین حال از موضوع هسته یی حمایت کرد؟

**سبحانی: نخست این که این افراد از کجا به این موضوع پی برده اند و منبع آن ها در این زمینه چیست؟ از طرف دیگر، این اتهام ها را چطور می توانند ثابت کنند؟ این افراد به هیچ عنوان متوجه این قضیه نیستند که به اسم کوچک صدا زدن، آن هم در جمعی که ساعت ها با یکدیگر به گفت و گو می پردازند، زشت و ناپسند نیست. بالاخره فضای حاکم بر فکر انسان ها با یکدیگر متفاوت است و زمانی که قصد داشته باشند فردی را تخریب کنند، از همه چیز بهانه می سازند تا به اهداف خود دست یابند.

***ایرنا: با وجود این، فکر نمی کنید موضوع ها و حاشیه های داخلی به مسایل کلان بسط می یابد؟

**سبحانی: مسایل و اهداف مهم تری برای بحث کردن وجود دارد. ای کاش بشود بر اساس وعده های روحانی در کشور آشتی ملی شکل بگیرد؛ آشتی یی که جراحت ها بر پیکر آن از سال 88 تا کنون التیام نیافته است. از آن سال تا کنون «میرحسین موسوی»، «زهرا رهنورد» همسر وی و همچنین «مهدی کروبی» در حصر خانگی به سر می برند. این همه زندانی هایی که همه حرف برای گفتن دارند و تاکنون محاکمه یی آزاد نسبت به پرونده های آن ها صورت نگرفته است.

بنابراین، جامعه از آن سال تا کنون از داخل دچار تنش شده است. اگر این موضوع قبل یا همزمان با ورود به گفت و گوهای هسته یی با غرب حل و فصل می شد و این مسایل داخلی را از جلوی پای خود بر می داشتیم، یقین بدانید که دستاورد ما در سیاست خارجی و گفت و گوهای هسته یی به مراتب بالاتر از آنچه بود که ما امروز به دست آورده ایم. علاوه بر آن از تیم گفت و گوکننده ی ما نیز حمایت بیشتری به عمل می آمد و این تیم با اعتماد به نفس بسیار بالاتر وارد عرصه ی گفت و گوها می شد.

***ایرنا: این اتفاق ها مدت هاست که همچنان به قوت خود باقی مانده است. به نظر شما امروز می توان بر این مشکل فایق آمد؟

**سبحانی: امروز از آن چه باید باشد-آشتی ملی- فاصله ی زیادی نداریم و دو جناح با وجود اختلاف هایی که با هم دارند، در بسیاری از موارد نیز با یکدیگر همسو و هم نظرند؛ بخش گسترده یی از جناح راست نیز به این نتیجه رسیده اند که این قطعنامه ها اگر از بین نروند در آینده یی نه چندان دور کشور را با مشکل های جدی رو به رو خواهند کرد. آن ها به این نتیجه رسیده اند که رفتار احمدی نژاد به کشور و حتی جناح آن ها بیشترین لطمه را وارد کرد.

***ایرنا: پس به نظر شما ریشه ی این اختلاف ها به حوادث سال 88 بر می گردد؟

**سبحانی: بله. از سال 88 به بعد بود که مسایل زیادی در کشور به وجود آمد و همان طور که اشاره کردم اگر طرح آشتی ملی پیش از شروع گفت و گوهای هسته یی یا حتی همزمان با آن صورت می گرفت، ضمانت ما برای به نتیجه رسیدن این گفت و گوها و همچنین گرفتن حقوق ملت ایران و امتیازهای بیشتر، در وضع بهتری قرار داشت.

***ایرنا: تاکنون براساس گفته های دو طرف در گفت و گوهای هسته یی، این گفت و گوها با موفقیت به پیش می رود و به احتمال زیاد در نشستی که 23 اردیبهشت میان ایران و گروه 1+5 در وین تشکیل خواهد شد، پیش نویس توافق نهایی در دستور کار قرار گیرد. به نظر شما در چنین موقعیتی، وضعیت داخلی بویژه کاهش اختلاف های سیاسی چه تاثیری بر گفت و گوها خواهد داشت؟

**سبحانی: آشتی ملی یک ضرورت جدی است. امروز نیز برای این اقدام دیر نیست و من از همه خواهش و تقاضا دارم از فرصت هایی که برای کشور به وجود آمده است برای طرح آشتی ملی استفاده کنند و به مسایلی چون رفع حصر موسوی، رهنورد و کروبی، آزادسازی و دلجویی از افرادی که در سال 88 آسیب دیده اند، بپردازند و با حل این موضوع، از آن عبور کنند تا کشور در یک مسیر سازنده و جدی قرار گیرد.

البته اصول گرایان نیز در این موضوع اتفاق نظر دارند و معتقدند که لازم است مسیر آشتی پیگیری شود؛آیت الله «حائری شیرازی» نیز چندی پیش به مطلب جالب توجهی در این زمینه اشاره کرده بود.

***ایرنا: با توجه به چالش و شکاف به وجود آمده بعد از سال 88 تا کنون، پیشنهاد شما در این رابطه چیست؟ آیا حل این موضوع سخت و دشوار نیست؟

***سبحانی: خیر. امروز حل چنین موضوعی بسیار راحت تر از گذشته است؛ زیرا بین سال های 88 تا 92 دولتی تخریب گر در کشور ما سر کار بود. از این رو، می توانست مسایلی را بیافریند که آشتی ملی و آزادی زندانیان سیاسی از جمله افراد مورد نظر (موسوی، کروبی و رهنورد) به سختی امکان پذیر شود.

این در حالی است که دولت کنونی در اختیار روحانی است و حتی آن هایی که از آن سال تا به امروز در زندان به سر می برند، بر این امر که روحانی با رای مردم به پست ریاست جمهوری دست یافته است، اتفاق نظر دارند. آن ها همچنین خط فکری و رویکرد این دولت را قبول دارند؛ چرا که وی فردی میانه رو و معتدل است. بنابراین، امروز بهترین فرصت فراهم شده است تا به وفاق و آشتی ملی دست یابیم و اگر این فرصت را از دست بدهیم خداوند نیز ما را نخواهد بخشید و مردم نیز ما را نمی بخشند.

***ایرنا: آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب بارها به طور شفاف خواستار حمایت از تیم گفت و گو کننده هسته یی شده و حتی در «روز ملی فناوری هسته یی» در جمع مسوولان و متخصصان هسته یی کشورمان، خواستار ادامه ی گفت و گوها شد. با وجود چنین موضوعی، ادامه ی مخالفت ها برخی برای چیست؟

**سبحانی: به نظر من، افرادی هستند که پیشرفت طرح آشتی ملی و گفت و گوهای هسته یی که به رفع تحریم ها و گرفتاری ها منجر خواهد شد، به آن ها ضرر وارد خواهد کرد. شاید بنده این موضوع را بیش از 10 بار در جاهای مختلف گفته و نوشته ام؛ گروهی وجود دارند که مرگ آن ها در برقراری آرامش است و زندگی شان در بحران است. آن ها به این موضوع نمی اندیشند که این بحران ها و گرفتاری ها چه بلایی بر سر مردم آورده و چگونه زندگی را بر آن ها دشوار ساخته است.

***ایرنا: چندی پیش فیلم به اصطلاح مستندی با عنوان «من روحانی هستم» منتشر شد. برخلاف نظر سازنده ی آن مبنی بر تاریخی و غیرجانبدارانه بودن آن، این مستند ضمن «سازشکار» نشان دادن روحانی در برابر غرب در دوره ی ریاست جمهوری «محمد خاتمی»، وی را «فریب خورده» در گفت و گوهای هسته یی عنوان می کند. با وجود این موجی از انتقاد نسبت به غیرتاریخی و دروغ بودن این فیلم حتی بوسیله ی برخی از اصول گرایانی چون «علی لاریجانی» رییس مجلس به راه افتاده است. ارزیابی شما از این مساله چیست؟

**سبحانی: من تا کنون این مستند را ندیده ام؛ اما این صحبت هایی را که شما گفتید، قبول دارم. گروهی در کشور هستند که کار آن ها تحریف تاریخ است و به طور دایم در پی آن هستند تا برای خود شناسنامه هایی بی نقص جعل کنند و میان آن ها و هر فردی که به هر دلیلی مشکل و چالش به وجود آید با وی برخورد تند و افراطی کنند؛ این نیز واقعیتی است که بنده به آن اعتقاد دارم.

اما خوشبختانه در خردادماه سال 92 یک اتفاق مهم در کشورمان به وقوع پیوست و آن اتفاق مهم این است که ما مشاهده کردیم بخش های وسیعی از جامعه بسیار صادقانه به مسایل و رویدادهای کشور نگاه کردند و پای صندوق های رای حضور یافتند. آن ها دریافتند که لازم است به رغم همه ی بی مهری هایی که در حق آن ها شد در کنار هم قرار گیرند. یکی از این مسایل که بسیار پر هزینه می توانست باشد، رد صلاحیت آیت الله «هاشمی رفسنجانی» بود.

با همه ی این مسایل، بنده اعتقاد دارم امروز اتفاق های مثبتی روی داده است که لاریجانی همان صحبت هایی را در دفاع از روحانی مطرح می کند که خاتمی بیان می کند. بنابراین مشاهده می کنیم که یک فضایی از نزدیکی عقل گرایان در جناح های راست و چپ در مقابل افراط گرایان که در کشور ما گروهی بی شناسنامه هستند، شکل گرفته است. افراط گرایان افرادی هستند که روی بحران ها خود را قارچ وار رشد می دهند و از چالش ها برای دستیابی به اهداف خود، نهایت سوء استفاده را می برند.

نگاهی که امروز «علی اکبر ناطق نوری» به سیاست دارد بسیار به نگاه سران اصلاح طلب نزدیک است و حتی در سطح احزاب این اتفاق کم و بیش در حال شکل گرفتن است که همه این موارد نشانه ی آن است که نقد و انتقاد سالم و منطقی قابل تحقق است. همچنین این نزدیکی حاکی از آن است که آن ها متوجه شده اند که اگر افراط گرایی رشد کند به اصول گرایان نیز رحم نخواهد کرد. بنابراین، نه اصلاح طلبان و نه اصول گرایان نباید اجازه ی رشد افراط گرایان را بدهند؛ زیرا که افراط گرایی هر چیزی را که در مقابل خود ببیند تخریب خواهد کرد.

***ایرنا: برخی معتقدند نباید در برابر رفتارهای گروه تندرو خویشتنداری کرد. نظر شما در این ارتباط چیست؟

**سبحانی: برداشت من نسبت به این موضوع متفاوت است. مجلس از یک جایگاه قانونی برخوردار است و ما نیز لازم است که به جایگاه های قانونی احترام بگذاریم. این یکی از حقوقی است که برای نمایندگان تعریف شده است و ما نمی توانیم حقوق آن ها را به چالش بکشیم. بنابراین، نقد، سوال و استیضاح جزیی از حقوق نمایندگان مجلس است.

وظیفه ی رییس جمهوری فراتر از این مسایل است و باید کشور را اداره کند. از این رو لازم است که با مجلس تعامل سازنده یی برقرار کند. پس نمی توان از رییس جمهوری بخواهیم که در ارتباط با مسایل طوری واکنش نشان دهد که خود، سر منشا بحران شود. برای رییس جمهوری چارچوب قانونی در نظر گرفته شده است و از طرف دیگر دولت یک سری تریبون هایی در اختیار دارد که نقش بسیار مهمی ایفا می کنند. در مجموع، اصل تعامل به عنوان مهم ترین ویژگی لازم است که سرلوحه ی کار سه قوا قرار گیرد.

***ایرنا: تحلیل شما در ارتباط با این گفته ی رییس جمهوری که برخی از منتقدان توافق نامه ی هسته یی را «عده ی معدود کم سواد» دانست چیست؟

**سبحانی: بنده تمایل داشتم که روحانی حتی چنین لقبی را نیز به آن ها نمی داد. نظر من بر این است که ابتدا موضوع ها مطرح و سپس با منطق این مسایل پیگیری شود. من یک پیشنهادی برای شخص رییس جمهوری دارم. روحانی در تبلیغ های انتخاباتی به طور دایم بر روی موضوع نقدپذیری تاکید می کرد و حتی در برنامه ی تلویزیونی چند شب پیش نیز بدان اشاره کرد. البته چون من او را از نزدیک می شناسم و می دانم که چنین ویژگی یی در شخص او نیز وجود دارد.

بنابراین، او در تبلیغ های انتخاباتی خود اشاره کرد که «شورای نقد» تشکیل خواهد داد؛ پس امروز نیاز است تا به این کار مبادرت ورزد. افرادی که منصفانه شرایط را نقد می کنند و ضمن نقد به منافع ملی نیز توجه دارند و در عین حال وابستگی حزبی و جناحی و حتی وابستگی به دولت نیز نداشته باشند در این شورا حضور یابند.

این شورا به صورت گروه های تخصصی شکل می گیرد و افراد آن لازم است در زمینه ها و رشته های مختلف صاحبنظر و فرهیخته باشند. این افراد باید بتوانند با مشورت و نقد سازنده، موانع و مشکل های پیش رو را بررسی کنند و رفتار این دولت و دولت پیشین و همچنین موضوع هایی را که موجب به وجود آمدن شرایط موجود شده است، واکاوی کنند. این مورد یکی از ضروری ترین موضوع هایی است که باید در صدر توجه دولت قرار گیرد و با این اقدام، دیگر روحانی مجبور نیست تا از حقوقدانان و متخصصان بخواهد تا در موارد مختلف به بیان انتقاد و ابراز نظر بپردازند.

از این رو، دولت روحانی حداقل باید 10 سال تلاش و پشتکار مداوم داشته باشد تا بتواند وضعیت کشور را به سال 84 -سالی که دولت نهم و دهم ریاست قوه ی مجریه را از خاتمی تحویل گرف- برگرداند. امروز باید تمام قطعنامه های تحریم به کنار رود و تمام موانعی که بر سر راه اقتصاد، تجارت، فرهنگ و مسایلی از این قبیل وجود داشته است و دارد، برداشته شود.

***ایرنا: در مجموع، با توجه به انتقادهای ساختارشکن داخلی و مخالفت های خارجی در کشورهای 1+5 بخصوص در آمریکا از یک سو و مانع تراشی اسراییل در ممانعت از به نتیجه رسیدن توافق فراگیر هسته یی از سوی دیگر، ارزیابی شما از آینده ی گفت و گوهای هسته یی چیست؟

**سبحانی: من در ارزیابی آینده ی گفت و گوهای هسته یی، یک مرحله جلوتر از روحانی قرار دارم. روحانی بیان می دارد که به آینده ی گفت و گوها بدبین نیستم؛ اما بنده به نتیجه ی آن خوشبین هستم. به اعتقاد من، هم ایران و هم قدرت های جهانی و گروه 1+5 به این نتیجه رسیده اند که تعامل بهترین راه حل و فصل مسایل مختلف از جمله موضوع هسته یی است؛ این مهم در کشور ما نیز در دولت روحانی اتفاق افتاده است.

دو مفهومی که چند شب پیش روحانی در نشست تلویزیونی به عنوان «تعامل» و «تقابل» بیان کرد و این صحبت همیشگی اوست، بسیار امیدوار کننده است. سیاست دولت قبل تقابلی و تهاجمی بود. اما دولت کنونی در تلاش است تا اصل تعامل را جایگزین نسخه ی منسوخ تقابل کند. از سوی دیگر، طرف های مقابل ما نیز به این نتیجه رسیده اند که بدون پذیرش نقش ایران در منطقه و همچنین حق ایران در اختلاف هایی که با جهان دارد، مسایل و مشکل های منطقه حل نخواهد شد. این درک در دو طرف مبنی بر وجود اراده ی سیاسی برای حل موضوع هسته یی وجود دارد که دستیابی به نتیجه را آسان تر می کند.

در مجموع، همانطور که عرض کردم من نه اینکه به حل موضوع هسته یی بدبین نیستم، بلکه خوشبین نیز هستم. شاید پیش بینی خوب من نشان از علاقه ی زیاد بنده به حل مسایل کشور باشد؛ اما پیش بینی می کنم که دو طرف در موضوع هسته یی به توافقی فراگیر دست پیدا خواهند کرد.